Кіріспе

Кумаса – Критадағы сарайларға дейінгі зираттың археологиялық ескерткіші. Зират Лукия және Кумаса ауылдары арасында, Месара жазығының оңтүстік жиегінде, Астерусия тауларының етегінде орналасқан. Бұл миной археологиялық ескерткіш алғаш рет 1904-1906 жылдары Стефанос Ксантудидес қазған, ал нәтижелері "Месараның күмбезді қабірлері" атты еңбекте жарияланған. 1991 және 1992 жылдары Александра Карецу мен Афанасия Канта жүргізген келесі зерттеулерден кейін, қазіргі кезде бұл ескерткіш профессор доктор Диамантис Панагиотопулос басшылығымен Гейдельберг университетінің күштерімен зерттелуде.

Археологиялық аймақ

Бұл жерде төрт қабір болды: үш толос қабірі және бір тікбұрышты қабір. Шамамен 10 метр диаметрі және бірнеше метр биіктігі бар миной толостары элитаның қабірлері саналады және көбінесе құнды заттармен толы болған. Бұл орын негізінен осы жерлеу қалдықтарымен белгілі болғанымен, Ксантудидтің негізгі зерттеулерінің бір бөлігі ретінде, ол шығысқа қарай кеңейеді. Сол жерде, тік беткейде де, үйіндінің үстінде де миной археологтары нақты қаланың және қола дәуіріндегі Кумаса қасиетті орнының орналасқан жерін күтеді.

Тергеу

XX ғасырдың басында Ксантудидес қазбаларын жүргізгеннен кейін Кумаса тоналып, 1991 жылға дейін құлдырады, содан кейін Александра Карецсу мен Афанасия Канта осы перспективалы орнына қайта назар аударды. Қазба жұмыстары 1992 жылға дейін жалғасты, бірақ соңынан тоқтатылды. Грек ефориясының (Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων) рұқсатымен 2012 жылдан бері бұл орын профессор доктор Диамантис Панагиотопулос басшылығымен Гейдельберг университетінің көп жылдық пәнаралық зерттеу бағдарламасымен қайта зерттелуде. Бағыты – археологиялық және ғылыми әдістерді қолданып, орын мен оның жақын аймағын одан әрі зерттеу. Аталған жоба аясында Гейдельберг Географиялық институтының мамандары, профессор доктор Олаф Бюбензердің қадағалауымен, Кумаса аймағын Жер бетіндегі лазерлік сканерлеу арқылы зерттеуде. Бен-Гурион университетімен ынтымақтастықта профессор доктор Юваль Гореннің жетекшілігімен микроморфология мамандары осы пәнаралық жобаға үшінші серіктес ретінде үлес қосуда.