Халықаралық еркіндік қоры: Саяси манипуляция және Апартеид тұсындағы құпия қаржыландыру

Кіріспе

Халықаралық бостандық қоры (IFF) – 1986 жылы бұрынғы лоббист Джек Абрамофф құрған, Вашингтон қаласында орналасқан, өзін антикоммунистік деп жариялаған ұйым. Оның негізгі мақсаты – бүкіл әлемде жеке және ұжымдық бостандықтарды ілгерілету: ой еркіндігі, сөз бостандығы, еркін бірігу, еркін кәсіпкерлік және еркін нарық принципі. Бұл ұйым 1985 жылы Анголаның Джамба қаласындағы ЮНИТА штаб-пәтерінде өткен антикоммунистік көтерілісшілердің «Демократиялық Интернационал» жиынынан кейін құрылды. IFF кеңестік одақтастар деп санайтын режимдер мен қозғалыстарға қарсы күрес жүргізді. Мақсатына жету үшін Лондон мен Йоханнесбургте кеңселері бар IFF Генри Киссинджер сияқты белгілі тұлғаларды шақырып симпозиумдар ұйымдастырды. IFF сегіз түрлі басылым шығарды, оның ішінде ай сайын жарияланатын «Freedom Bulletin» ақпараттық бюлетені үш басылыммен шықты: Халықаралық, Ұлыбритания/Еуропа және Оңтүстік Африка Республикасы. IFF 1993 жылы қызметін тоқтатты.

Қаржыландыру

Newsday журналының 1995 жылғы 16 шілдедегі «Апартеидтің алды: Вашингтондағы сарапшылар тобы билікті сақтау үшін жасалған әрекеттің бір бөлігі» деген мақаласына сәйкес, 1986 жылдан бастап IFF апартеидті Оңтүстік Африкадан жылына 1,5 миллион доллар қаржыландырылған деп айыпталды. Осы қаржыландырудың орнына Оңтүстік Африка Африкалық Ұлттық Конгресті (АНК) және оның басшыларын – Оливер Тамбоны және түрмеде отырған Нельсон Манделаны террористтер ретінде және кеңестік коммунизмге жақын тұрғандар ретінде көрсету үшін IFF-ты құрал ретінде пайдаланған. «Babushka» операциясы деп аталған IFF көптеген республикалық саясаткерлер мен консервативті зиялыларды апартеид режиміне қатысты АҚШ саясатына ықпал етуге және Оңтүстік Африкаға қарсы экономикалық санкциялар салуға бағытталған ұлттық және халықаралық қысымға тойтарыс беру үшін жұмысқа алды. IFF-тің алғашқы төрағасы Дункан Селларс болды. Newsday-дің мәліметінше, оның Вашингтондағы лоббисі және кинопродюсері Джек Абрамофф республикалық саясаткерлерді, оның ішінде сенатор Джесси Хелмсті, өкіл Дэн Бертонды, өкіл Филипп Крейнды, өкіл Роберт Дорнанды және Алан Кейсті жұмысқа алды. Осы бес саясаткердің ешқайсысы – Селларс та, Абрамофф та – Оңтүстік Африкадан қаржыландыру туралы ешқандай ақпаратқа ие болғанын мойындаған жоқ. Егер олар шетелдік үкіметтің мүддесін қорғап жұмыс істеп жатқанын білгенде, АҚШ заңнамасына сәйкес Әділет министрлігінде шетелдік агент ретінде тіркелуге тиіс еді. Саясаткерлердің бұл мәлімдемесін қолдай отырып, Оңтүстік Африканың Әскери барлау басқармасының бұрынғы қызметкері, майор Крейг Уильямсон Newsday-ге операция осылай жоспарланған, оған тартылған адамдар шетелдік қаржыландыру туралы білмейді, олар тек Оңтүстік Африка және АНК бойынша өздерінің қағидалық көзқарастарын нығайтады деп мәлімдеді. Бірақ 1988 жылы Оңтүстік Африканың солтүстік-батысында (қазіргі Намибия) Оңтүстік Африка қаржылаған «Қызыл шаян» фильмін түсірген Джек Абрамоффқа қатысты Уильямсон, Абрамофф IFF қаржысының көзі туралы әлбетте білгеніне сендірді. SA-ның бұрынғы тағы бір барлаушысы, полковник Вик Макферсон Newsday-ге IFF-тің жұмысына қаншалықты риза екенін айтты: «Олар барлауда ғана емес, саяси соғыста да жақсы болды». 1992 жылы Нельсон Манделаның қысымымен президент Ф.В. де Клерк IFF-ке қаржыландыруды тоқтатты және келесі жылы ол таратылды. Вик Макферсон мен Крейг Уильямсон 1995 жылғы 26 шілдеде «Ұлттық бірлік және кешірім туралы» заң күшіне енгенге дейін, яғни Оңтүстік Африканың Ақиқат және кешірім комиссиясы (АКК) 1996 жылғы сәуірде жарыс айқындауларын бастағанға дейін Newsday-ге сұхбат берді. Макферсон мен Уильямсон (және тағы жеті адам) 1999 жылы Лондондағы АНК кеңсесіне 1982 жылғы наурызда жасалған бомбалық шабуылға қатысқаны үшін АКК-ге кешірім сұрап өтініш берді және оларға кешірім берілді.

According to a Newsday article entitled "Front for Apartheid: Washington based think tank said to be part of ruse to prolong power" of July 16, 1995, the IFF was alleged to have been funded by apartheid South Africa in the amount of $1.5 million per year from 1986. In return for this funding, South Africa was said to have used the IFF as an instrument to portray the African National Congress (ANC) together with its leaders, Oliver Tambo and the imprisoned Nelson Mandela, as terrorists and as sympathetic to Soviet communism. Code named Operation Babushka, the IFF succeeded in recruiting a large number of Republican politicians and conservative intellectuals to influence US policies towards the apartheid regime, and to counteract growing domestic and international pressure for the imposition of economic sanctions against South Africa. The IFF's first chairman was Duncan Sellars. Its Washington lobbyist/film producer, Jack Abramoff, was said by Newsday to have recruited willing—but perhaps unwitting—Republican politicians including: Senator Jesse Helms; Rep. Dan Burton; Rep. Philip Crane; Rep. Robert Dornan; and Alan Keyes. None of these five politicians—and neither Sellars nor Abramoff—admitted to being aware of any South African funding. Had they known that they were effectively working to further the interests of a foreign government, they would have been required under US law to register as a foreign agent with the Justice Department. In apparent support of the politicians' denial, a former member of SA's Directorate of Military Intelligence, Major Craig Williamson, told Newsday that Operation Babushka was designed so that the people it recruited would be unaware of the foreign funding—they would simply be reinforcing their own principled views on South Africa and the ANC. But, in relation to Jack Abramoff—who produced a South African funded movie Red Scorpion in South West Africa (now Namibia) in 1988—Williamson indicated that Abramoff would undoubtedly have known about the source of the IFF's funding. Another former SA intelligence official, Colonel Vic McPherson, declared to Newsday how pleased he was with the performance of the IFF: "They were not just good in intelligence, but in political warfare." In 1992, under pressure from Nelson Mandela, funding for the IFF was withdrawn by President F. W. de Klerk and it closed down the following year. Vic McPherson and Craig Williamson spoke to Newsday before the Promotion of National Unity and Reconciliation Act became law on July 26, 1995, and therefore before South Africa's Truth and Reconciliation Commission (TRC) began its case hearings in April 1996. McPherson and Williamson (along with seven others) applied for and were eventually granted TRC amnesty in 1999 for participating in the bombing in March 1982 of the ANC offices in London.

Лондон Ұлыбританиядағы кеңсе

IFF (Ұлыбритания) кейде «Азаттық бюллетені» жариялап тұрды. 1989 жылғы қаңтардағы 5-нөмірлі басылым (8 бет) Реган мен Горбачевтың 1987 жылғы желтоқсанда Вашингтон саммитінде қол қойған Орташа қашықтықтағы ядролық қарулар туралы келісімге қарсы күреске толығымен арналған еді. Олар одан бас тартуды талап етті және Батыс көзқарасынан бұл жарасушылық екенін мәлімдеді. IFF-тің Лондондағы кеңсесінің директоры, Вестминстердегі 10 Storey’s Gate мекенжайында Марк Гордон (1966 жылы туған) болды. 1989 жылғы 31 қаңтарда BBC Radio 4 радиосына берген сұхбатында Гордон «Оксфам» және «Христиан Эйд» сияқты қайырымдылық ұйымдарының солшыл саяси қызметін ашықтау» әрекеті үшін «Батыс мақсаттарын» (Ұлыбритания) мақтады. IFF 1989 жылғы маусымда «Батыс мақсаттары» институты ұйымдастырған Оңтүстік Африканың Консервативтік партиясының докторы Андриес Треурнихттің Лондонға сапарына қарсы күшті наразылық білдірді. Гордон IFF апартеидке қарсы екенін айтты. Гордон Никарагуадағы антикоммунистік «Контра» көтерілісшілерімен бірге патрульдегенін және қолында автомат ұстаған суретінің жарияланғаннан кейін Ұлыбританияның Консервативтік партиясы одан бас тартты. 1989 жылғы 1 тамызда Гонконгтық қытайларға британ паспорты беру мәселесі талқыланған кезде Гордон «Гонконгқа қатысты IFF адам еңбегінің қозғалысына шектеулер қойылмауы керек деп санайды» деді. 1992 жылғы 25 қыркүйекте Гордон «Батыс мақсаттары» институтына қарсы сөйледі және Консервативтік партияны WGI мүшелерін партиядан шығаруға шақырды, бұл қадамды Лондонның «Evening Standard» газеті «әрине, Оңтүстік Африкадағы демеушілерінің көмегімен» деп сипаттады. Жауап ретінде WGI-дің Грегори Лаудер Фрост 1992 жылғы 25 қыркүйекте «The Jewish Chronicle» газетіне «Консервативтік партия әрқашан кең көзқарасты болған. Алайда, Марк Гордонның I.F.F. біздің тығыз бейіттерімізге 3 миллион Гонконгтық қытайды әкелуді қолдауы, менің ойымша, көптеген қарапайым консерваторлардың ықыласын тудырмайды» деп жазды. Гордон өзінің саяси өмірін жасыра отырып, 1996 жылы кандидаттарды іріктеуге көмектескен сэр Джеймс Голдсмиттің «Референдум партиясына» жұмысқа орналасты. 1987 жылы Норман Теббит, сол кездегі Тори партиясының төрағасы, «экстремистік көзқарастары» үшін тыйым салғанға дейін Гордон Батыс Мидлендс консервативтік студенттер федерациясының вице-президенті болғаны белгілі болды.

The IFF (UK) published an occasional Freedom Bulletin. The January 1989 edition (no.5, 8 pages) was devoted exclusively to opposing the Reagan Gorbachev Intermediate range Nuclear Forces (INF) agreement, which had been signed at the Washington Summit in December 1987. They called for its abandonment and stated that from a Western angle it was appeasement. The director of the IFF's London office, at 10 Storey's Gate, Westminster, was Marc Gordon (born 1966). On January 31, 1989, in a BBC Radio 4 interview, Gordon praised Western Goals (UK) for its activities in "exposing left wing political activities of charities", such as Oxfam and Christian Aid. The IFF strenuously opposed the June 1989 visit to London of Dr. Andries Treurnicht of the Conservative Party (South Africa), organised by the Western Goals Institute. Gordon stated that the IFF was against apartheid. Gordon was publicly disowned by the UK Conservative Party after he claimed to have gone on a patrol with anti communist Contra rebels in Nicaragua and was photographed holding an assault rifle. On August 1, 1989, during the debate about whether or not the Hong Kong Chinese should be given British passports, Gordon stated that "as regards Hong Kong, the IFF believes human labour should not be subject to restrictions on its movement". By September 25, 1992, Gordon was railing against the Western Goals Institute, and urged the Conservative Party to expel WGI members, a move which the London Evening Standard described as "doubtless assisted by his South African paymasters". In response, WGI's Gregory Lauder Frost wrote to the Jewish Chronicle on 25 September 1992 stating that "the Conservative Party has always been a broad church. However, Marc Gordon's I. F. F.'s support for the importing to our overcrowded island of 3,000,000 Hong Kong Chinese would not, I believe, endear him to the vast majority of grass roots conservatives." Without revealing his political past, Gordon got a post with Sir James Goldsmith's Referendum Party, where he was helping to choose candidates in 1996. It emerged that Gordon had been vice chairman of the West Midlands Federation of Conservative Students before it was controversially banned by the then Tory Chairman, Norman Tebbit, in 1987, for "its extremist views".