Кіріспе

Америкалық автор, табиғат зерттеуші, орнитолог Харриет Манн Миллер (қалам есімдері Олив Торн және Олив Торн Миллер; 25 маусым 1831 – 25 желтоқсан 1918) – американдық автор, табиғат зерттеуші және орнитолог. Ол Америка орнитологтар одағының сайлау арқылы қабылдаған алғашқы үш әйел мүшесінің бірі болды. Миллер жетекші журналдар үшін әңгімелер жазды. Мансабының басында оның мақалалары «Олив Торн» псевдонимімен жарияланды, ал үйленгеннен кейін «Олив Торн Миллер» деген қолтаңбасын пайдаланды. Оның кітаптары: «Little Folks in Feathers and Fur» (1879), «Queer Pets at Marcy’s» (1880), «Little People of Asia» (1882), «Birds’ Ways» (1885), «In Nesting Time» (1888) және «Nimpo’s Troubles» атты сериялық әңгімесі, 1874 жылы «St. Nicholas Magazine» журналында жарияланды.

Ерте өмір және білім

Харриет Манн – банкир Сет Хант Манн мен Мэри Филд (Холбрук) Маннның 1831 жылғы 25 маусымда Нью-Йорк штатындағы Оберн қаласында туған төрт баласының ең үлкені. Ол төрт бауырластың ең үлкені болды, үш інісі де одан кіші. Оның жастық шағы Нью-Йорк пен Миссури штаттарында өтті, әрбір жерде үштен бес жылға дейін тұрды. Батыс Нью-Йорк, Огайо, Висконсин және Иллинойс штаттары оның мекені болды. Миллер он бір жаста болғанда, Манн отбасы Огайода болды, онда ол бес жыл жеке мектепте оқыды. Миллер кішкентай кезінен бастап кітап оқуға беделді болды. Өте ұялды, мүмкіндігінше басқалармен араласудан қашып, үйде ерекше талғамдарына түсінік таппай, ол өзіне-өзіне көбірек құрылып, кітаптарында көбірек өмір сүрді. Ол ұялшақ, қимылсыз, бойжеткен қыз болды, беті тез қызарып, ыңғайсыздықтан жиі қызарып қалатын. Жазу – оның әрқашан арманы болды, бірақ мектептегі жазба жұмыстарын жек көріп, мүмкіндігі болса, олардан қашып тырысты.

Мансап

Ол ешқашан жиырма жасқа дейін ештеңе баспасөзге жібермеген, ал содан кейін күнделікті газеттерге өзекті тақырыптарда қысқа анонимді хаттар жаза бастады. 1854 жылы, жиырма үш жасында Уоттс Тодд Миллерге тұрмысқа шығып, өз тегіне Миллер тегін қосты. Олардың төрт баласы болды. 1858 жылдан 1869 жылға дейін ол балаларын тәрбиелеу үшін жазуды тоқтатты. Олар Чикаго (Иллинойс штаты) қаласында, ал 1875 жылдан кейін Бруклинде (Нью-Йорк) тұрды. Әдебиетке ең кіші баласы сәбилік шағын асып кеткен соң ғана қайта оралды. Осы отбасылық өмірдің соңғы кезеңінде ол кейде газетке хат жаза бастады, себебі сезімдерін жасыра алмады. Сол кезде ол Олив Торн есімін қабылдады, ал кейіннен псевдоним кеңінен танылғанда, екі есімге ие болу ыңғайсыздық тудырғандықтан, өз үйленген тегін – Миллерді қосты. Ол балалар үшін жазды және бірнеше жыл бойын басқаларға арнап жазуға тырыспады. Миллердің балаларға арналған алғашқы мақаласы, қытай ыдыстарын жасау туралы, 1870 жылы жарық көрді. Бірте-бірте ол табиғаттану эскиздеріне ауысты, құс немесе жануардың ерекшелігін көрсете білуі, оларды бірден таныс ететін және әрбір балаға тартымды болатын. Бұл ерте эскиздер 1873 жылы жинақталып, 1870-ші жылдардың ортасында жарық көрген «Қанатты және жүнді кішкентай достар» атты тұрақты сатылатын кітапқа айналдырылды. Кейін ол жануарлар эскиздерінің екінші жинағын жасап, оны «Марсидің ерекше үй жануарлары» деп атады. Осы аралықта ол өзінің алғашқы ұзақ әңгімесін – «Нимпоның қиындықтарын» жазды, ол алғашқы жылдары «St. Nicholas Magazine» журналында сериал ретінде жарық көрді. Бір-екі жылдан кейін ол балаларға арналған төртінші және соңғы кітабын – «Азияның кішкентай халқы» жазды. Ол 1879 жылы алғаш рет Olive Thorne Miller псевдомимін қолданды. 1880 жылы ол құстарды зерттеуге қызығушылық танытып, құс бақылаушы болды, осы саладағы білімін Иллинойс Аудубон қоғамының директоры Сара А. Хаббардтан алды. Миллер тұтқындағы құстарды, сондай-ақ 1883-1903 жылдар аралығында ел бойынша жасаған сапарларында жабайы құстарды зерттеді. Оның бұл саладағы еңбектері «The Atlantic» және басқа журналдарда жарияланғаннан кейін бірнеше томдық кітаптарда жарық көрді. Құстарға қатысты он бір кітаптың біріншісі – «Құстардың жолдары» 1885 жылы жарық көрді, одан кейін «Ұя салу уақыты» кітабы жарық көрді. Құстар мен олардың мінез-құлқы туралы жазумен қатар, ол Аудубон қоғамының журналына да үлес қосты. Ол құстарды аңшылықтан қорғау қозғалысын қолдады, олардың қауырсындарын сән индустриясында пайдалануға қарсы болды. 1901 жылы Мейбел Осгуд Райт және Флоренс Мерриам Бейлимен бірге Миллер Америка орнитологтар одағының сайлау мүшелігіне енген алғашқы үш әйелдің бірі болды. Миллер діни апталықтарда және басқа басылымдарда, соның ішінде «Harper's Weekly» және «Chicago Tribune» газеттерінде мақалалар жариялады. Өзінің жазушылық өмірінде ол шамамен 780 мақала, құстар туралы бір кітапша және 24 толық кітап шығарды. Оның еңбегін кәсіби биологтар жоғары дәлдіктегі зерттеулері мен байқаулары үшін мойындады. 1904 жылы күйеуі қайтыс болғаннан кейін Миллер Лос-Анджелеске (Калифорния) көшіп барды. Ол 1918 жылдың 25 желтоқсанында сол жерде қайтыс болды.