Кіріспе

Нидерланд пейзаж суретшісі (1844–1910)

Виллем Марис (18 ақпан 1844 – 10 қазан 1910) – Гаага мектебінің нидерланд пейзаж суретшісі.

Өмірбаян

Ол Гаагада дүниеге келген. Виллем бес баланың үшіншісі еді. Оның ағалары Якоб және Маттийс Марис одан бұрын суретші болып танылған. Әдебиетте ол көбінесе өзіндік білімімен суретші болған адам ретінде сипатталады, ал Марис өзінің алғашқы оқу жылдарын былайша еске алады: «Мен жас кезімнен бастап табиғатта жұмыс істедім. Он екіге толғанға дейін мектепке барар алдында және кейін далада мал бағып, сиырларды қадағалап отыратынмын. Ағаларым үлкен болғандықтан, мен де біраз білімімді олардан алдым. Қыста мен Сурет академиясына барып, көбінесе гипстен жасалған үлгілерден сурет салып, перспективада да жаттығу жасадым. Жазда әрқашан табиғатта, ал қыста қорада оқыдым». Марис сонымен қатар мал суретшісінен де кеңес алды, ол оған көшіру үшін жұмыс берді. 1862 жылы Марис «Қыраттағы сиырлар» атты туындысымен дебют жасады, бұл картина сол жылы алғаш рет барған Остербеекте суреттелген болуы мүмкін. Остербеекте ол Жерар Билдерс және Антон Маувпен танысты. Марис Маувпен болған кездесуі туралы былай деп жазады: «Бірнеше күннен кейін мен бір жерде отырып сурет салып отырғанда, сол мақтанышқыштардың бірі артымнан келді. Жас кезде мұны жақсы қабылдамайсың. Кенеттен ол мені құшақтап, айқайлады: «Мен күні бойы қарындашыммен тырмысып, тырмысып отырамын, ал сен оны бірден түсіріп аласың!» – Бұл Маув еді. Олар өмір бойы жақын дос болып қала берді. 1863 жылы Маувтер отбасы көшіп, үш бауырластың жұмыс істейтін студиясын құрды. Ағаларының ізімен Виллем де Рейн өзені бойында саяхат жасады. Кейін ол Бернард Бломмерспен бір студияда жұмыс істеді, ал Маттийс Марис пен Антон Маувтің де осы жерде жиі кездесуге болады. Маурицхуста Виллем XVII ғасырдың мал суретшісі Паулюс Поттердің туындыларын көшірді, ол сондай-ақ Жерар Билдерс, Ян Хендрик Вайсенбрук және Барбизон суретшілеріне де шабыттандырды. Виллемнің сурет салу мансабы тұрақты түрде дамыды және ол үздіксіз өндіріспен айналысты. Өмір бойы ол жастығынан таңдаған тақырыптарына адал болды: саздар мен арықтармен жайылған пейзаждар, өзен немесе көл жағасындағы сиырлар немесе бұзаулар, кейіннен үйректер мен тауықтар. Оның суреттері мен акварельдері жарыққа баса назар аударғанымен ерекшеленеді. Марис жиі келтіретін девизі: «Мен сиырларды емес, жарықтың әсерлерін суреттеймін». Оның ерте туындыларында көбінесе салқын, бұлтты атмосфера болды. Бір кісі былай деп жазды: «Сол кезде жас суретші тұманға толы суреттерді ұнататын, бұл өте ерекше еді. Ол бірнеше рет күн мен жел таңғы тұманды қуып жібергеннен кейін сабақтарын ашу-ызамен тоқтатты». Оның шығармашылығында үш негізгі кезеңді ажыратуға болады. Алғашқы туындылары қоршаған ортаны дәл бейнелеумен сипатталды. Марис әлі де малдың анатомиялық суретін меңгеруге тырысып жатқан еді. Екінші кезеңде ол осыны толық меңгерді және түстерді қолдануы айқын болды. Жасыл түстердің түрлі-түсті бояулары жайылымдар мен ағаштарға түседі. 1880 жылдар шамасында ол кең штрихтарды қолдана бастады, оны импастомен үйлестірді. Дегенмен, бұл туындылар өте жақын атмосфераға ие. Оның жанды түс қолдануы Маристі замандастарының «сұр көңіл-күйінен» ерекшелендірді және оны көбінесе Гаага мектебінің «импрессионистері» деп атады. Марис өзінің ешқашан шәкірттері болмағанын жазды, бірақ 1880 жылдар шамасында Джордж Хендрик Брайтнер одан сабақ алған болуы мүмкін. Ол өзінің ұлы Симон Виллемге де үйретті және басқаларға да әсер етті. Алпыстан асқан Марис өмірден шаршағандай көрінді. Ол ағасы Якоб сияқты бірнеше рет Карлсбадқа су ішуге барды. 10 қазанда Гаагада қайтыс болды.