Кіріспе

Орта ғасырлар дәуірі санскрит мәтіні, он сегіз негізгі Пурананың бірі – Падма Пурана (Падма Пурана немесе Падма Пурана) индуизмдегі мәтіндер жанрының ішіндегі он сегіз негізгі Пурананың бірі болып табылады. Бұл – энциклопедиялық мәтін, ол жаратушы құдай Брахманың лотос гүлде пайда болғандығымен аталған және Вишнуға арналған үлкен бөлімдерді, сондай-ақ Шива мен Шакти туралы маңызды бөлімдерді қамтиды. Падма Пурананың қолжазбалары қазіргі заманға дейін көптеген нұсқаларда сақталған, олардың екеуі маңызды және айтарлықтай ерекшеленеді – біреуі Үндістанның шығыс, екіншісі батыс аймақтарымен байланысты. Бұл көлемді мәтін 55 000 шумаққа ие екенін алға тартады, бірақ қазіргі қолжазбаларда шамамен 50 000 шумақ кездеседі. Мәтіннің стилі мен құрылымы әртүрлі авторлардың әртүрлі дәуірде жазған бөліктерінен құралған жинақ болуы мүмкін екенін көрсетеді. Мәтінде космология, мифология, шежіре, география, өзендер мен маусымдар, ғибадатханалар және Үндістанның көптеген қасиетті орындарына, әсіресе Раджастандағы Пушкардағы Брахма храмына саяхаттар, Вальмикидің «Рамаянасындағыдан» өзгеше Рама мен Сита туралы әңгімелер, мерекелер, негізінен Вишнуды, сондай-ақ Шиваны және оларға табынуды дәріптеу, этика және қонақжайлылық, Йога, Атман (Жан), Адвайта, Мокша және басқа да тақырыптар бойынша теософиялық талқылаулар қамтылған. Пурана стилінде жазылған, бірақ Падма Пурана деп те аталатын және Рамаянаның джайнистік нұсқасын қамтитын мүлдем басқа джайнистік мәтін де бар.

Тарих

Падма-пурана, басқа Пурандар сияқты, көптеген нұсқаларда сақталған. Бенгал аймағына жататын бір маңызды нұсқада бес Ханда (Бөлшек, Кітап) және қосымша бар, бірақ ол жарияланбаған және аударылмаған. Үндістанның батыс аймағына жататын екінші маңызды, ерекше нұсқада алты Ханда бар, ол Британдық Үндістанның отарлық кезеңінен бері қабылданған және жиі зерттелетін нұсқа болып табылады. Бенгалдық басылым ескірек. Бенгалдық басылымының ерекшелігі – "Сристикханда" кітабындағы Дхарма-шастраның 39 тарауы барлық қолжазба нұсқаларында жоқ. Падма-пурананың жазылған мерзімі белгісіз. Бағалаулар біздің заманымыздың 4-ші және 15-ші ғасырлары аралығында өзгереді. Мұндағы мәтіннің кейбір бөліктері б.з. 750-1000 жылдарына жатуы мүмкін. Уилсонның сөзіне сүйенсек, қазіргі қолжазбалар мен кеңінен зерттелген нұсқалар, 14-ші ғасырдан кейін, мүмкін 15-ші немесе 16-шы ғасырларда жазылған немесе қайта қарастырылған болуы ықтимал, себебі ол Оңтүстік Үндістанның ірі храмдары мен Виджаянагара империясының жерлерін сипаттайды. Уилсонның айтуынша, Падма-пурананың 19-шы ғасырда қолжетімді нұсқаларының ешқайсысы "мүмкін, 12-ші ғасырдан ертерек" емес. Асоке Чаттерджи 1963 жылы мәтін б.з. 3-ші және 4-ші ғасырлары аралығында болған болуы мүмкін деп ұсынды, бірақ мәтін ғасырлар бойы қайта жазылып, 17-ші ғасырдың екінші жартысына дейін кеңейтілген. Рошер әр Пурананың жазылған мерзімі әлі де даулы мәселе болып қала беретінін айтады. Диммит пен ван Буйтенен Пураналардың қолжазбаларының әрқайсысы энциклопедиялық стильде екенін және оларды қашан, қайда, неге және кім жазғанын анықтау қиын екенін мәлімдейді: Падма-пурана өзін Саттва Пурана (жақсылық пен тазалықты көрсететін) деп сипаттайды.

Мазмұны

Бұл мәтін бенгал және батыс үнді тілдерінде екі түрлі нұсқада (рецензияларда) бар. Бенгалиялық рецензия бес хандадан (бөлімдерден) тұрады: Шришти хандасы, Бхуми хандасы, Сварга хандасы, Патала хандасы және Уттара хандасы. Мәтіннің бірінші бөлігінің (ханданың) алғашқы он сегіз тарауы Раджастхандағы Аджмерге жақын Пушкар көлінің Брахманың қасиетті орны ретінде сипатталуымен ерекшеленеді, одан кейін Вишнуға бағытталған мазмұндағы тараулар келеді. Мәтіннің екінші бөлігі Бхумиханда деп аталады, ол көбінесе паломниктік нұсқаулыққа тоқылған аңыздар жинағы. Мәтіннің үшінші бөлігі, Сваргаханда деп аталады, космологияны, Үндістан географиясын, өзендерін және түрлі жерлердің сипаттамаларын ұсынады. Мәтіннің төртінші бөлігі Брахмаханда деп аталады, ол Вишнуды дәріптейді, маусымдарды, Радха Девиге арналған мерекелерді, ритуалдарды және Туласи өсімдігін талқылайды. Мәтіннің бесінші бөлігі Паталаханда деп аталады, ол Раманы Вишнудың, ал Ситаны Лакшмидің жаратылысы ретінде көрсетеді және Вальмикидің Рамаянасындағыдан өзгеше оқиға нұсқасын ұсынады. Бесінші бөлімде Шива мен Парвати Кришнаның мінез-қалпын талқылайтын тараулар, сондай-ақ Шиваны мақтайтын маңызды тараулар жинағы бар. Соңғы бөлігі, Уттаракханда деп аталады, Үндістан мейрамдарымен байланысты аңыздар мен мифологияны, «Гита Махатмья» деп аталатын он сегіз тарауды, одан кейін «Бхагавата Махатмья» және «Шива Гита» тарауларын, жан және құтылу туралы пікірталас, Упанишадтардан, Йогадан және Адвайта Веданта ілімдерінен цитаталарды қамтиды. Мәтіннің кейбір нұсқаларында «Крия Йогасара» аяқталады, ол этика және қонақтарға деген құрмет туралы әңгіме.

Осы тақырыптағы басқа мәтіндер

Джайнизм және буддизм сияқты басқа да үнді діндерінің бірнеше пұраны сияқты мәтіндері де Падма Пурана деп аталады. Олардың ішінде Джайнизмнің Дигамбара дәстүрінің 7-ғасырлық Рависена жазған "Падма Пурана" (кейде "Падма Каритам" деп те аталады), санскрит тілінде жазылған. Осы атпен тағы (Балабхадрапурана) немесе Раидху (15 ғасыр), Сомадеваның Падма Пуранасы (1600), Дхармакиртидің Падма Пуранасы (1612), Бхаттарака Кандракиртидің Падма Пуранасы (шамамен 17 ғасыр), сондай-ақ Кандрасагара және Шрикандраның мерзімі көрсетілмеген екі мәтіні бар. Бұл мәтіндер үнді әдебиетінің апабрамса жанрына жатады.