Кіріспе

Құранның керемет қасиеттері бар деп санайтын ілім. Ауған крикетшісі. Исламда, ‘и‘жаз (اَلْإِعْجَازُ) немесе Құранның теңдесіздігі – Құранның мазмұны мен формасы бойынша керемет қасиеттері бар деген доктрина, оған ешбір адам сөзі жетіп жата алмайды. Құранның ‘и‘жаз туралы алғашқы еңбектері 9 ғасырда Му‘тазила айналымдарында пайда бола бастады, олар тек оның әдеби жағына назар аударды, және басқа діни топтар тарапынан қабылданып алынды. Құранның ғылыми тұрғыдан керемет екендігі туралы мәлімдемелер соңғы уақыттарда айтыла бастады. Мұхаммедтің осыған қабілетсіздігіне қарамастан, оның оқу-жазу білімі болмағандықтан, осындай жетістіктерге жете алмайтыны, ал осы табысқа тек Құдайдың көмегімен ғана қол жеткізілуі мүмкін деген пікірлер, оның кереметтік екенін нығайтты. Анжелика Нойвирт ‘и‘жаз доктринасының пайда болуына себеп болған факторларды тізімдейді: Құрандағы кейбір қиын аяттарды түсіндіру қажеттілігі; Ислам теологиясындағы «пайғамбарлық дәлелдері» (dâ'il an nubûvva) теориясының пайда болуы аясында, Құранның пайғамбарлар тарихындағы Мұхаммедтің жоғары орнына лайық екенін дәлелдеу, осылайша яһудилер мен христиандарға қарағанда тартыстық үстемдікке ие болу; Ирандық Шу‘убия қозғалысына қарсы тұрған араб ұлттық мақтанышын сақтау және т.б. Құранның поэтикалық құрылымы сонымен қатар, оның аудармаларында қиындықтар туғызатын көптеген аллегориялар немесе жасырын мәні бар екенін білдіреді, сондай-ақ, Құранның әсерін күшейту үшін әртүрлі әдеби тәсілдер мен гиперболалар қолданылады. Хайнц Гроцфельд метафоралық интерпретациялардың артықшылықтары туралы айтады. Осылайша, кейбір мұсылмандар Құранның мәтініндегі түсінікті мағынаға негізделген діни басшылардың қоғамға таңған ережелеріне қарағанда, икемдірек өмір салтын қабылдауы мүмкін, ал Махди, Мужаддид сияқты, немесе Саид Нурси сияқты «таңдалған» деп санайтын діни басшылар, Құранның кейбір аяттарының шын мәнінде өздері туралы немесе олардың істері туралы айтатынын және оларға жақсы хабар жеткізетінін мәлімдеуі мүмкін.

Еліктеушілер

Мұхаммедтің өмірінің соңына қарай және одан кейін Арабияның түрлі аймақтарында бірнеше ер адам мен әйелдер пайда болып, өздерін пайғамбарлар деп мәлімдеді. Мұхаммедтің замандасы Мұсаиләма өзіне уахи түскенін айтты; оның кейбір уахилары жазылып қалған. Ибн әл-Муқаффа Құранды сынаған адам болды және оны ұстап алуға тырысқандығы айтылады. Башшар ибн Бурд (784 жылы қайтыс болған), Әбул Атахия (828 жылы қайтыс болған), Әл Мутанабби (965 жылы қайтыс болған) және Әл Маарри (1058 жылы қайтыс болған) өздерінің шығармалары Құраннан да көркемдік жағынан жоғары тұрады деп мәлімдеді. Шығыстанушы ғалымдар Фридрих Швалли мен Джон Вэнсбро Нөлдекемен ұқсас пікірде болды. Питерс былай деп жазады: "Біз бұл Меккелік шағын саудагердің қалай өлең жазуды үйренгенін білмейміз – көптеген ауызша ақындар, әсіресе ең жақсылары сауатсыз болған." Басқалары Мұхаммед ақындарды жалдаған немесе Құран басқа тілден араб тіліне аударылған деп санайды.