Кіріспе

Екі немесе одан көп жолдардың қиылысқан жері.

Тарих

Жолдар қызығушылық тудыратын жерлерді байланыстыру үшін пайда болды: қалаларды, бекіністерді және өзендердегі арқаулар сияқты географиялық нысандарды. Жолдардың бұрыннан бар елді мекеннен тыс жерде қиылысуы көбінесе жаңа елді мекеннің пайда болуына әкеп соқты. Скотч бұрышы – осындай орынның бір мысалы. Ұлыбританияда және басқа елдерде жол қиылыстарына атау беру практикасы жолшыларға бағыт табуға көмектесу үшін пайда болды. Қиылыстар жақын маңдағы танымал кәсіпорынның немесе қызығушылық тудыратын орынның атын алды. Жол желілерінің тығыздығы артқан сайын, көлік ағыны да артты, сондықтан қиылыстардағы көлік ағынын басқару маңызды болды, бұл кешігуді азайтуға және қауіпсіздікті арттыруға мүмкіндік берді. Алғашқы жаңалық – көлік ағынын реттейтін тоқтау белгілері және светофорлар сияқты жол қозғалысын басқару құрылғыларын қосу болды. Содан кейін, әрбір қатардағы көлік қозғалысының мүмкіндіктерін шектеуші қатарлық бақылау енгізілді. Қарсы қозғалысқа бұрылуға тыйым салынуы мүмкін, немесе қарсы және қиылысатын көліктер тоқтаған кезде ғана рұқсат етілуі мүмкін. Бұдан кейін, көлік көлемі, жылдамдық, жүргізушінің ниеті және басқа да көптеген факторлар туралы ақпаратты қамтитын арнайы қиылыс дизайндары жасалды.

Түрлері

Көшпе жолдардың ең негізгі айырмашылығы – жолдар бірдей немесе әртүрлі биіктікте кесіседі ме. Қымбатқа түсетін, деңгейлерде бөлінген түйісулер көбінесе жоғары өткізу қабілетін қамтамасыз етеді, бірақ олардың құны да жоғары. Бір деңгейлі қиылыстар арзан, бірақ өткізу қабілеті төмен. Әр түрлі түйісулердің көптеген нұсқалары бар.

Бірлескен

Жол тораптарында жолдар бірін-бірің үстінен немесе астынан өтеді, бұл үшін деңгейлерді бөлу және қосымша жолдар қолданылады. Автомобиль жолының торабы және тас жол торабы терминдері әдетте осы құрылымды білдіреді. Олар сигналмен басқарылатындар мен басқарылмайтындарға бөлінеді. Сигналмен басқарылатын (светоформен бақыланатын) тораптарға «алмаз» типтес дизайн түрлері жатады, мысалы, дивергентті алмаз, Мичиган қалалық алмазы, үш деңгейлі алмаз және тар алмаз. Басқаларына орталық бұрылыс көпірі, қарсы бағыттан солға бұрылыс, бір цикл, бір нүктелі қалалық көпірі кіреді. Дүмбел (деңгейлерде бөлінген байлам), эшелон, еркін ағынды торап, жартылай үш жапырақты торап, жаңбыр тамшысы, бір және екі циклді (деңгейлерде бөлінген циклді) тораптар, бір нүктелі қалалық торап, үйме және жел диірмені. Ұзындығы бойындағы жасыл Т, екі есе кең, ілмек бұрылысы, жолақ, медианадағы U бұрылысы, Мичиган солға бұрылысы, жұпталған, квадрант, шағалалар, қосымша жолақ, бөлінген, қадамды, суперстрит, Техас Т, Техас U бұрылысы және айналымдар. Сигналсыз дизайн түрлеріне 3 және 4 қадамды үздіксіз ағынды, медианадағы U бұрылысы және суперстрит, сондай-ақ Мэриленд Т/Ж, айналма және жол айналымындағы сигналсыз түрлері кіреді. 2006-2015 жылдар аралығында жол-көлік оқиғаларының шамамен 20% жол тораптарында болған. Велосипедшілер торапқа жақындағанда, мүмкін болса бетон медианамен бөлінген және бір бағытта кемінде 2 метр ені бар қорғалған велосипед жолына ие болуы тиіс. Нидерландыда көптеген бір бағытты велосипед жолдарының ені кемінде 2,5 метрді құрайды. Велосипедтік қозғалыс жолдың төменгі деңгейдегі велосипед жолдарымен немесе жолдан физикалық бөлінген, жоғарырақ деңгейдегі және әлдеқайда қауіпсіз қорғалған велосипед жолдарымен қамтамасыз етілуі мүмкін. Ұлыбританияның Манчестер қаласындағы жол инженерлері циклдық оптимизацияланған сигнал (CYCLOPS) торабын жобалады. Бұл дизайн тораптың шетіне айналмалы велосипед жолын орналастырады, ал жаяу өткелі тораптың ішкі жағында орналасқан. Бұл дизайн жаяу жүргіншілер мен велосипедшілер үшін толық қызыл фазаны және қақтығыстарды азайтады. Светофорлар велосипедшілерге оңға бұрылуға (қарсы қозғалысқа қарсы) мүмкіндік беретіндей етіп уақытталған. Бұл сонымен қатар диагональды өткелдерді (жаяу жүргіншілер үшін) және жаяу жүргіншілер үшін өткел қашықтығын қысқартуға мүмкіндік береді.

Жаяу жүргіншілер

Қиылыстарда көбінесе жаяу жүргіншілер де, көліктер де қадағалануы тиіс. Жаяу жүргіншілерге көмектесетін құралдарға жаяу жүргіншілер өткелдері, жаяу жүргіншілерге арналған бағдаршамдар ("жаяу жүру сигналы") және жер асты/үсті өткелдер жатады. Бағдаршамдар көру қабілеті бұзылған адамдарға көмек ретінде дыбыстық сигналдармен бірге берілуі мүмкін. Медианалар жаяу жүргіншілерге арналған аралдарды ұсынуы мүмкін, бұл жаяу жүргіншілерге өтуді әр бағыт бойынша бөлек кезеңдерге бөлуге, және әр кезең үшін жеке сигналға мүмкіндік береді.