Кіріспе

Таксономиялық авторлық аббревиатурасы Tourn. ботаник. Турн (тур, бұрылыс) – ортағасырлық Англияда шериф жүргізген, графтықтарды екі жылда бір рет тексеру сапары. Осы сапар барысында шериф жүздік соттың (әдетте үш апта сайын өтетін) ерекше толық мәжілістерін басқарды, бұл мәжілістер Турн кезінде, Пасха мен Михайлов күнінде өткізілді.

Шығу тегі

Турнир 1205 жылы осы атаумен алғаш рет жазылған, бірақ Фредерик Уильям Мэтленд оның 1166 жылғы Кларендон сот отырысы кезінде де қолданыста болғанын айтқан. Бірақ, жүздік соттың ерекше шривтік билігі түріндегі англосаксондық турнирдің алдынан келген үлгілері XI ғасырдың басында-ақ көзге түседі.

Пайда мен терiс пайдалану

Турнирдің орталық бөлігі "адалдық көрінісі" деп белгіленді, онда шериф адалдық немесе фрит бор жүйесін тексерді, оған жүздіктің барлық еркін адамдары мен талапкерлері, сондай-ақ әрбір ауылдың старшыны мен төрт өкілі қатысуға міндетті болды. Қатыспау үшін алынатын айыппұлдар, ашық кепілдік пеннисі және қылмыскерлерден алынатын жазалардың бәрі шерифтердің табиғи түрде пайда табуға ұмтылған турнирден түсетін табыс көздеріне қосылды. Осыдан кейін туындаған теріс әрекеттердің арасында турнир отырыстарының санын көбейту және қатысудан бас тартқандардан ақша талап ету болды: бір шериф турнирді бұрын таныс емес округке (Нортумберленд) дейін кеңейтіп, салмақсыз адамдардан қатыспау үшін айыппұлдарды арттырды. Керемет емес, турнирге шектеулер қоюға жасалған әрекеттер 13-шы ғасырдың конституциялық күресінің маңызды бөлігін құрады. Магна Карта турнирдің жылына екі реттен аспауы керектігін талап етті, ал адалдық көрінісі үшін алынатын төлемдер Генрих II заманындағы деңгейде болуы керек еді. Барондардың оппозициясы бұрынғы талаптарды қайталады және турнирге қатысудан босатылған адамдардың санаттарын қосты – бұл мәселелер соншалықты танымал болды ki жеңімпаз роялистер оларды Марлбороу статутында өзгеріссіз қабылдады.

Географиялық кеңею/Уақытша құлдырау

XIII ғасырдың екінші жартысында айналым Солтүстік графтықтарға және Солтүстік Уэльске кеңейтілді (бірақ оңтүстік княздығына емес). Кейіннен алайда айналымның (сондай-ақ франкпледженің) маңыздылығы азайды; ал Эдуард IV тұсында оның құқықтық шеңбері ресми түрде белгіленді (бірақ толығымен жойылмады).