Кіріспе

Ирландиядағы аңыздық төбе немесе тау. Артур аңызында Килларус тауы (mons Killaraus) – Ирландиядағы аңыздық орын, онда Стоунхендж бастапқыда орналасқан. Геффри Монмуттың "Британия тарихы" еңбегінде баяндалғандай, король Амброзий Аврелиан англосаксондықтардың опасыздығы салдарынан қаза тапқан кельттерге ескерткіш орнатуға кіріседі. Дәстүрлі әдістер көлемді әсерлі ескерткіш жасауға келмейді, сондықтан Амброзий кеңес алу үшін әйгілі сиқыршы Мерлинге жүгінеді. Мерлин корольге Ирландиядағы Килларус тауынан "Алыптар сақинасы" деп аталатын тас шеңберін көшіруге кеңес береді. Ол бұл тастарға Африкадан алыптар әкелген сиқырлы және емдік қасиеттер тән дейді. Бұл Утер Пендрагонды Ирландияға экспедиция ұйымдастыруға итермелейді, онда ирланд патшасы Гильоманиймен шайқас болып, Мерлиннің сиқырлы көмегімен тастар сәтті қайтарылып алынады. Оқиғаның өзі құрастырылған болса да, Майк Паркер Пирсонның археологиялық зерттеулері Стоунхендж мен Уэльстегі Ваун Маун тас шеңбері арасындағы қызықты байланыстарды көрсетеді, бұл аңыздың тарихи негізі болу мүмкіндігін аңғартады.

Мерлин туралы аңыз

Мерлин оқиғасының алғашқы жазбасы Монмут Геффридің XII ғасырдағы "Британия патшаларының тарихы" (Historia Regum Britanniae) кітабында кездеседі. Онда Аврелий Амброзийдың англосаксондықтардың опасыздығы салдарынан қаза тапқан кельт британдарына ескерткіш орнатуға тырысқаны айтылады. Оның ағаш шеберлері мен тас қалаушылары керемет әсер қалдыратын ескерткіш жасауға шама келмегенде, Амброзий Мерлин сиқыршысынан кеңес сұрайды. Мерлин патшаға Ирландиядағы Киллараус тауынан "Алыптар сақинасы" деп аталатын тас шеңберін тасымалдауды ұсынады. Оның сөзіне қарағанда, бұл Африкадан алып келген, емдік қасиеті бар сиқырлы тастар еді. Утер Пендрагон 15 000 адаммен бірге тастарды қайтарып алу үшін Ирландияға аттанады. Ирландия патшасы Гилломаниус үлкен әскерімен оларға қарсы жорық жасайды, бірақ жеңіледі. Мерлиннің көмегімен британиялықтар тастарды Британияға тасып, оларды бастапқыда тұрған орнына қояды.

Уисней төбесінде, Ирландия

Монс Килларус атауы "Килларе төбесі" дегенді білдіріп, осылайша Уисней төбесімен байланысты болуы мүмкін. Бұл Ирландияның қасиетті орталығы саналған, көптеген тарихи ескерткіштері бар ежелгі салтанатты орын.

Уэльс, Уон Маун шеңбері

Стоунхендждің көптеген түпнұсқа көк тастары Уэльстің батысындағы Пресели төбелеріндегі карьерлерден ізге түсті. Мерлин туралы әңгіме ойдан шығарылған болса да, археолог Майк Паркер Пирсон онда "бір кесек шындық болуы мүмкін" дейді. Пирсонның археологтар тобы Пресели төбелеріндегі Ваун Маун тас шеңберінің көп бөлігі бұзылып, Солсбери жазығына әкелінгенін көрсететін дәлелдер тапты, ол жерде Стоунхендждің алғашқы кезеңі салынды.