Француз кәсіби кеме құрылысшысы Станислас Дюпюи де Лом

Кіріспе

Француз теңіз сәулетшісі

Станислас Шарль Анри Дюпой де Лом (stanislɑ ʃaʁl ɑ̃ʁi dypɥij d(ə) lom; 15 қазан 1816 – 1885 жылғы 1 ақпан) – француз теңіз сәулетшісі. Ол Францияның батысындағы Бретань аймағындағы Лориент қаласына жақын Плумеурде теңіз офицерінің ұлы болып дүниеге келген. Ол Эколь Политехник және ENSTA-да білім алған. Ол 1840-1870 жылдар аралығында ерекше белсенділік танытқан. Кәсіби білімін аяқтағаннан кейін, шамамен 1842 жылы Англияға барып, темірден кеме жасау және бумен жүзуді жан-жақты зерттеді. Ол 1844 жылы "Mémoire sur la construction des bâtiments en fer" деген тақырыпта жарияланған есеп дайындады.

Бірінші булы жауынгерлік кеме

Англиядан оралғаннан кейін Дюпю де Лом Тулон қару-жарақ арсеналында жұмыс істей бастады. Сол кезде француз флотындағы жалғыз қарулы бу кемелері желкендік дөңгелектермен қозғалды, ал бу күшін жекпе-жек кемелеріне енгізуге зор қарсылық болды. Желкендік дөңгелек мұндай ірі соғыс кемелері үшін қолайсыз деп есептелді, ал бұрандаға сенімсіздік танылды. Сонымен қатар, Францияда да, Англияда да теңіз офицерлерінің көпшілігі желкендердің ауданын азайтуға қарсы болды. Дюпю де Лом Бристольде салынып жатқан «Ұлыбритания» кемесінің құрылысын мұқият зерттеді және жекпе-жек кемелерінде толық бу күші қолданылуы керек деген қорытындыға келді. Ол осы ойынан айнымады; 1845 жылы ол теңіз министріне бұрандамен қозғалатын фрегат құрылысын ұсынды, ол темір корпустан жасалып, бірнеше қабат темір қаптамасымен қоршалған қапталдық қорғанысқа ие болуы керек еді. Осы есептің өзі оның сол кездегі жетекші кеме жасаушы болып саналуын толық ақтады. Мұндай кеме бірнеше жыл бойы салынбады, бірақ «классикалық» темірлі жекпе-жек кемесінің идеясы осы есепте нақты айтылды. Дюпю де Лом кемелердің құрылысында және қозғалтатын жүйесіндегі радикалды өзгерістердің жақын арада болатынын сезінген жалғыз адам емес еді. Оның Génie Maritime (теңіз инженерлері) әріптестері де осы ойға толы болды. Ал Англияда осы шамада ең алғашқы бұрандалы лайнерлер – өзгертілген «блок кемелері» – тапсырыс берілді. Британдықтардың бұл әрекеті француздарды да өздерінің желкенді жекпе-жек кемелерін қосымша бу күшімен жабдықталған кемелерге айналдыруға итермеледі. Дюпю де Лом бұл идеяны дамытуын жалғастырды және 1847 жылы «Le Napoléon» кемесіне тапсырыс берілді. Бұл кеме алғашқы бумен жұмыс істейтін және алғашқы бұрандалы жекпе-жек кемесі болды. Оның ұзындығы 77,8 м, ені 17 м, суыру салмағы 5000 тонна, екі зеңбірек палубасы болды. Ол 1850 жылы суға түсірілді, 1852 жылы сынақтан өтті және шамамен жылдамдығына жетті. Қырым соғысы кезінде оның өнімділігі зор қызығушылық тудырды және көп ұзамай әлемдік флоттарға бу күшін енгізу жоспарлары пайда болды.

After his return from England, Dupuy de Lôme started work at the arsenal in Toulon. At the time the only armed steamships in the French Navy were propelled by paddle wheels, and there was great opposition to the introduction of steam power into line of battle ships. The paddle wheel was seen to be unsuited to such large fighting vessels, and there was no confidence in the screw; while the great majority of naval officers in France, as well as in England, were averse to any decrease in sail spread. Dupuy de Lôme had carefully studied the details of the Great Britain, which he had seen being built at Bristol, and was convinced that full steam power should be used on line of battle ships. He held fast to this idea; as early as 1845 he addressed a report to the Minister of Marine suggesting the construction of a screw driven frigate, to be built with an iron hull, and protected by a belt of armour formed by several thicknesses of iron plating. This report alone would justify his claim to be considered the leading naval architect of that time; such a ship was not built for several years, but the idea of the "classic" iron battleship was clearly stated in this report. Dupuy de Lôme did not stand alone in the feeling that radical changes in the construction and propulsion of ships were imminent. His colleagues in the Génie Maritime (naval engineering) were impressed with the same idea: and in England, about this date, the earliest screw liners — converted "block ships" — were ordered. This action on the British part decided the French also to begin the conversion of their sailing line of battle ships into vessels with auxiliary steam power. Dupuy de Lôme continued work on the idea, and was rewarded in 1847 with the ordering of Le Napoléon, which would become the first steam powered battleship as well as the first screw battleship ever built. She was 77.8 m (240 ft) in length, 17 m (55 ft) in breadth, and of 5,000 tons displacement, with two gun decks. She was launched in 1850, tried in 1852, and attained a speed of nearly During the Crimean War her performance attracted great attention, and soon there were plans to introduce steam power to fleets around the world.

Бірінші темірлі жауынгерлік кеме

Бумен жұмыс істейтін машинаның енгізілуімен қатар, темір броняны қолдану шамамен бір уақытта дизайн саласында тағы бір революцияға алып келді. Дюпю де Лом осы салада да өз талантын пайдаланды, ағаштан жасалған кеменің қабырғаларын брондаудың мүмкіндігін көрсетті. 1857 жылы ол Конструктивтік корпустың жоғары лауазымына – «Материалдық директорға» тағайындалды, ал оның ең алғашқы теңізде жүзе алатын темір кемесі «Глоирдің» дизайны сол жылы бекітілді. «Глоир» салынысымен жұмыстар тез аяқталды, одан кейін 1863 жылға дейін осындай бес кемеден тұратын құрылыс бағдарламасы іске асырылды. Осы жаңа темір кемелердің арасында Дюпю де Лом жобалаған екі палубалық, кең жақтаулы темір кемелер – «Маджента» мен «Сольферино» да болды. Бұл кемелер сонымен қатар шұңғыл мүйізбен жабдықталған алғашқы кемелер еді. «Глоир» дизайнында Дюпю де Лом бұрыннан табысты дизайн үшін белгілі пішіндер мен өлшемдерді пайдалану принципін ұстанды, тек қана қажетті өзгерістерді енгізді. «Глоир» кемесі су астындағы бөлігі жағынан «Наполеонды» көшірді, бірақ екі емес, бір қару палубасымен және толық қорғалған артиллериялық бөлімшесімен. Дюпю де Лом лауазымында болған кезде осы принципке үнемі адалдық танытты, бірақ сонымен бірге қалың броня, ауыр қарулар және жоғары жылдамдыққа деген үнемі өсіп келе жатқан талаптарға қалай жауап беру керектігін қарастыруға дайын екенін көрсетті. Алайда, оның темір кемелерге деген ертедегі ынтасы кезінде, оның өкілеттігі кезінде француз флотына қосылған кемелердің көп бөлігі ағаштан жасалған еді. Оған көптеген наградалар берілді. 1845 жылы Құрмет легионының крестімен марапатталды, 1858 жылы командир, ал 1863 жылғы желтоқсанда – үлкен офицер атағын алды. 1860 жылы ол Мемлекеттік кеңесші болып тағайындалды және парламентте француз адмиралтействосын өкілдік етті; 1861 жылы ол «теңіз жабдықтарының бас инспекторы» («inspecteur général du matériel de la Marine») болып тағайындалды. 1866 жылы ол Ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Франко-неміс соғысының басында ол қорғаныс комитетінің құрамына енді. 1869 жылдан 1875 жылға дейін ол депутат болды, ал 1877 жылы өмір бойына сенатор болып сайланды. Ол Ғылым академиясының және басқа да беделді ғылыми қоғамдардың мүшесі болды. Шаманың астындағы себет 14 адамды тасымалдай алатын. 1875 жылы ол Каледе теміржол пойзын түсіру схемасымен айналысты және шілде айында Ғылым академиясына жақсартылған портының жоспарларын және «поезд тасымалдайтын кемелердің» («bateaux porte trains») үлгілерін ұсынды.

Along with the introduction of steam power, the use of iron armour was leading to another revolution in design at about the same time. Dupuy de Lôme applied his talents to this field as well, by showing the practicability of armouring the sides of a wooden built ship. In 1857 he was appointed to the highest office in the Constructive Corps—Directeur du Matériel—and his design for the earliest seagoing ironclad, La Gloire, was approved in the same year. La Gloire was built fairly quickly, and was followed by a construction program that delivered a total of five such ships by 1863. Among these new ironclads were the only two decked broadside ironclad battleships ever built, also designed by Dupuy de Lôme Magenta and Solferino. These ships were also the first to be equipped with a spur ram. In the design of La Gloire, Dupuy de Lôme followed the principle of utilising known forms and dimensions for existing successful designs, and only changing what was absolutely necessary. The La Gloire nearly reproduced Napoléon so far as under water shape was concerned, but with one gun deck instead of two, and a completely protected battery. As long as he retained office, Dupuy de Lôme consistently adhered to this principle; but at the same time he showed himself ready to consider how best to meet the constantly growing demands for thicker armour, heavier guns, and higher speeds. It is important to note, however, especially during his early enthusiasm for ironclads, that only a small proportion of the ships added to the French Navy during his time in office were built of anything but wood. Distinctions were showered upon him. He received the cross of the Legion of Honor in 1845, was made a commander in 1858, and grand officer in December 1863. In 1860 he was made a Councilor of State, and represented the French Admiralty in Parliament; in 1861, he was appointed "inspecteur général du matériel de la Marine" (general inspector for Navy equipment). In 1866 he was elected a member of the Academy of Sciences. At the beginning of the Franco German War he was appointed a member of the committee of defence. From 1869 to 1875 he was a Deputy, and in 1877 he was elected a Senator for life. He was a member of the Academy of Sciences and of other distinguished scientific bodies. The basket under the balloon could carry 14 people. In 1875, he was busy over a scheme for embarking a railway train at Calais, and exhibited plans of the improved harbour and models of the "bateaux porte trains" to the Academy of Sciences in July.

Электрлік су асты кемесі

Өмірінің соңына қарай Дюпю де Лом "Плонжеур" су асты кемесінің тәжірибелік нәтижелеріне көп сүйенген электрлік су асты кемесі жобасымен айналысты. Оның қайтысынан кейін жобаны оның досы Густав Зеде жалғастырып, әлемдегі алғашқы электрлік су асты кемелерінің бірі – "Гимнотты" құрастыруға қол жеткізді.