Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кітап беттерін біріктіретін қорғаныш жабын.
Protective covering used to bind together the pages of a book
Кітап мұқабасы – кітап беттерін біріктіретін кез келген қорғаныш жабын. Қатаң мұқаба мен жұмсақ мұқаба арасындағы белгілі айырмашылықтан өзге, шаңдық жамылғылар, сақиналы тіркеме, сондай-ақ 19 ғасырдағы «қағаз тақталар» және қолмен тігілген дәстүрлі түрлер сияқты басқа да нұсқалар мен қосымшалар бар. «Кітап мұқабасы» термині кітапханалық басқару жүйелерінде кітап мұқабасының суретін білдіру үшін жиі қолданылады. Бұл мақалада заманауи, машинамен жасалған мұқабалар туралы сөз болады.
A book cover is any protective covering used to bind together the pages of a book. Beyond the familiar distinction between hardcovers and paperbacks, there are further alternatives and additions, such as dust jackets, ring binding, and older forms such as the nineteenth century "paper boards" and the traditional types of hand binding. The term "Bookcover" is often used for a book cover image in library management software. This article is concerned with modern mechanically produced covers.
Тарих
XIX ғасырдың басына дейін кітаптар қолмен тілінетін, ал сәнді ортағасырлық қолжазбалар алтын, күміс және асыл тастар сияқты материалдардан жасалған қазыналық мұқабалармен безендірілетін. Жүздеген жылдар бойы кітап мұқабалары қымбат басылған немесе қолмен жазылған беттерді қорғау және олардың мәдени құндылығын көркейту үшін пайдаланылды. 1820 жылдары кітапты механикалық түрде тілеу әдістерінің біртіндеп енгізілуімен кітаптың сыртқы жағын жасау тәсілінде үлкен өзгерістер болды. Кітаптардың бағасы бумен жұмыс істейтін баспа машиналары мен механикалық өндіріспен жасалған қағаздың арқасында арзан болғандықтан, мата, содан кейін қағаз кітап мұқабаларын жасау үшін негізгі материалдарға айналды – оларды қолмен тілеу кітаптың өзінің құнына қарағанда тым қымбатқа түсетін. Жаңа кітап мұқабаларының өндірісі ғана емес, көп түсті литография және кейінірек жарты тонды иллюстрация процестерін қолдана отырып, басып шығаруға да мүмкіндік берді. Он тоғызыншы ғасырдың плакат суретшілерінен алынған тәсілдер кітап өнеркәсібіне, сондай-ақ графикалық дизайнның кәсіби саласына енді. Кітап мұқабасы беттерді қорғау ғана емес, сонымен қатар жарнамалық және кітаптың ішіндегі мазмұны туралы ақпарат беру функциясын алды.
Before the early nineteenth century, books were hand bound, in the case of luxury medieval manuscripts in treasure bindings using materials such as gold, silver and jewels. For hundreds of years, book bindings had functioned as a protective device for the expensively printed or hand made pages, and as a decorative tribute to their cultural authority. In the 1820s great changes began to occur in how a book might be covered, with the gradual introduction of techniques for mechanical book binding. Cloth, and then paper, became the staple materials used when books became so cheap—thanks to the introduction of steam powered presses and mechanically produced paper—that to have them hand bound became disproportionate to the cost of the book itself. Not only were the new types of book covers cheaper to produce, they were also printable, using multi colour lithography, and later, halftone illustration processes. Techniques borrowed from the nineteenth century poster artists gradually infiltrated the book industry, as did the professional practice of graphic design. The book cover became more than just a protection for the pages, taking on the function of advertising, and communicating information about the text inside.
Қаптаманың дизайны
ХХ ғасырдың басындағы өнер және қолөнер, сондай-ақ модерн қозғалыстары кітап мұқабаларын жасау саласындағы жаңа өрлеуді күшейтті, ол көп ұзамай Еуропа, Лондон және Нью-Йорктегі прогрессивті баспагерлер арқылы кеңейіп келе жатқан кітап индустриясына енді. 1920 жылдары Александр Родченко және Эль Лиссицкий сияқты авангардистер Кеңес Одағында алғашқы радикалды заманауи мұқаба дизайндарын жасады. "Сары кітаптың" (1894–1895) алғашқы төрт томының ерекше мұқабаларын жасаған Обри Бердсли де өте ықпалды ерте кітап мұқабаларын жасаушылардың бірі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде кітап индустриясы коммерциялық бәсекеге ұшырағандықтан кітап мұқабаларының маңызы арта түсті. Мұқабалар қазір кітаптың стилі, жанры және мазмұны туралы толыққанды ақпарат береді, ал көптеген дизайнерлер сатуға қызығушылық тудыру үшін дизайннің шегіне дейін жұмыс істейді. Бұл елдер арасында нарық талғамының өзгешелігіне байланысты айырмашылықтар болуы мүмкін. Сондықтан, аудармадағы кітаптар балалар кітаптарына арналған ойыншықтар сияқты қосымша элементтерге ие болуы мүмкін, мысалы, "Гарри Поттер". Интернетте сату дәуірі кітап мұқабасының маңыздылығын азайтып қойған жоқ, керісінше, ол қазір де екі өлшемді цифрлық форматта кітаптарды тануға және насихаттауға көмектеседі. Жалғастыратын мұқабалар да жиі кездеседі.
The Arts and Crafts and Art Nouveau movements at the turn of the twentieth century stimulated a modern renaissance in book cover design that soon began to infiltrate the growing mass book industry through the more progressive publishers in Europe, London and New York. Some of the first radically modern cover designs were produced in the Soviet Union during the 1920s by avant gardists such as Alexander Rodchenko and El Lissitzky. Another highly influential early book cover designer was Aubrey Beardsley, thanks to his striking covers for the first four volumes of The Yellow Book (1894–1895). In the post war era, book covers have become vitally important as the book industry has become commercially competitive. Covers now give detailed hints about the style, genre and subject of the book, while many push design to its limit in the hope of attracting sales attention. This can differ from country to country because of other tastes of the markets. So translated books can also have different book accessories such as toys belonging to children's books, for example Harry Potter. The era of internet sales has arguably not diminished the importance of the book cover, as it now continues its role in a two dimensional digital form, helping to identify and promote books online. Wraparound covers are also common.
Тарихи кітаптардың ластануы
19 ғасырда Париж жасылы және оған ұқсас мышьяк пигменттері жиі алдыңғы және артқы мұқабаларға, жоғарғы, алдыңғы және төменгі жиектерге, тақырыптық беттерге, кітаптарды безендіруге, сондай-ақ кітаптардың иллюстрацияларының баспа немесе қолмен боялған түстеріне қолданылған. 2024 жылдың ақпанынан бастап бірнеше неміс кітапханалары 19 ғасырғы кітаптарының қорына қоғамның кіруін тексеру үшін шектеді.
In the 19th century, Paris green and similar arsenic pigments were often used on front and back covers, top, fore and bottom edges, title pages, book decorations, and in printed or manual colorations of illustrations of books. Since February 2024, several German libraries started to block public access to their stock of 19th century books to check for the degree of poisoning.