Муэда: Мозамбиктің тарихы мен мәдениетінің орталығы
Mueda
Муэда, Мозамбик: Маконде таулы аймағының ең ірі қаласы, мәдени орталығы және эбен ағашынан жасалған мүсіндермен танымал. Сумен қамтамасыз ету мәселелері де қарастырылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Муэда ˈмведа – Мозамбиктің солтүстік-шығысындағы Маконде үстіртінің ең ірі қаласы. Ол Кабо-Дельгадо провинциясының Муэда ауданының орталығы болып табылады. Муэда – маконде халқының мәдениетінің және олардың эбен ағашынан жасалған мүсіндерін өндірудің ортасы.
Mueda ˈmwɛða is the largest town of the Makonde Plateau in northeastern Mozambique. It is the capital of the Mueda District in Cabo Delgado Province. It is the center of the culture of the Makondes, and the production of their ebony sculptures.
География
Муэда биік жатқан Муэда үстіртінде орналасқан, жағалауға қарағанда мұндағы климат қоңыржалдай, бірақ су өткізгіш құмды топырақ болғандықтан су тереңге сіңіп, ауыз сумен қамтамасыз ету қиынға соғады. 1970 жылдар шамасында, сол кезде Мозамбикке билік еткен Португалия, инженер Канхотоның басшылығымен ауыз сумен қамтамасыз ету жүйесін салды. 1980 жылдары, Мозамбик Португалиядан тәуелсіздік алғаннан кейін, жүйе Мозамбик үкіметі ЮНИСЕФ пен Швейцарияның ынтымақтастығымен қайта жаңартылды.
Mueda is located on the upland Mueda Plateau, which has a more temperate climate than the coast, but where, because of the permeable sandy soil, water infiltrates to a great depth, making it difficult to supply drinking water. In about 1970, Portugal, the ruling authority of Mozambique at the time, built a system to supply drinkable water, under the direction of the engineer Canhoto. In the 1980s, after the independence of Mozambique from Portugal, the system was rebuilt by the Mozambican government, with the assistance of UNICEF and Swiss co operation.
Тарих
Муэда португалдық отаршыл әскерінің казармаларының төңірегінде құрылған. Әкім көшбасшыларды тұтқындауға бұйрық берді, ал халық наразылық білдірді. Португалдық әкім жиналған әскерлеріне халыққа оқ атуды бұйырды, содан кейін көптеген адамдар жартасқа тасталып, қаза тапты. Дегенмен, осы оқиғалардан туған ашу Мозамбик тәуелсіздік соғысының (1964–1975 жж.) бастапқы кезеңінде тәуелсіздік үшін күрескен FRELIMO партизандық ұйымына қажетті күш жинауға көмектесті. Муэда сонымен қатар FRELIMO-ға қарсы португалдық операциялардың орталығы болды. 1967 жылы FRELIMO өзінің алғашқы ірі әскери операциясы аясында әуе базасына сәтсіз шабуыл жасады, бірақ база ауыр зақымдарға ұшырады. 1970 жылдың мамыр айында генерал Арриага Муэдадан штаб-пәтерді ұйымдастырған "Гордиан түйіні" операциясын бастады. Операция аяқталған соң, ол FRELIMO-ның жетпістен астам базасын жойғанын мәлімдеді. Алайда, жабдық пен жарақ-жабдықтардың жоғалуынан басқа, операция FRELIMO-ның Танзаниядан қосымша қару-жарақ әкелу қабілетіне және соғыс жүргізуге әсер етпеді. Кейінірек, 1972 жылы Муэда әуе базасына жасалған шабуылда барлық он тоғыз ұшақ қиратылды.
Mueda was founded around a Portuguese colonial army barracks. The administrator ordered the leaders arrested, and the crowd protested. The Portuguese administrator ordered his pre assembled troops to fire on the crowd, after which many more were thrown to their death into a ravine. However, resentment generated by these events ultimately led to the independentist guerrilla organization FRELIMO gaining needed momentum at the outset of the Mozambican War of Independence (1964–1975). Mueda was also the site of Portuguese operations against FRELIMO. In 1967, in one of its first major military actions, FRELIMO launched an abortive attack against the airbase there, although the base was seriously damaged. In May 1970, General Arriaga began Operation Gordian Knot, headquartered out of Mueda. By the end of the operation, he claimed to have eliminated over seventy FRELIMO bases. However, other than loss of equipment and supplies, the operation did not affect FRELIMO's ability to infiltrate additional arms from Tanzania, and did not substantially affect their ability to wage war. In a later attack, in 1972, against the Mueda airbase, all nineteen airplanes were destroyed.