Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық әскери байланыс миссиясы
British Cold War military liaison mission
Британдық Бас қолбасшылардың Германиядағы Кеңес күштеріне арналған миссиясы (BRIXMIS) – Суық соғыс кезеңінде Шығыс Германиядағы «Темір қақпа» артында жұмыс істеген әскери байланыс миссиясы. BRIXMIS 1946 жылдан – Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін көп ұзамай – 1990 жылы Германияның бірігуі алдындағы кезеңге дейін өмір сүрді. Әскери миссияларды алмасу туралы келісімге сәйкес құрылған BRIXMIS-тің және британдық аймақтағы кеңестік SOXMIS-тің ресми мақсаты – «екі Бас қолбасшының штабтары мен олардың әскери үкіметтері арасында байланыс орнату және сақтау» болды. Бұл байланыс әр миссияға тағайындалған 11 офицер және 20-дан аспайтын қызметкерлерден тұратын 31 мүше арқылы жүзеге асырылды. Бұл байланыс қызметкерлеріне, белгілі бір шектеулі аймақтарды қоспағанда, бір-бірінің аймағында еркін қозғалуға мүмкіндік беретін арнайы рұқсаттар берілді. Олар униформа киіп, анық көрінетін көліктерде осы «сапарларды» жүзеге асырды. Дегенмен, бұл байланыс қызметі ресми түрде жарияланбаса да, барлау және қадағалау арқылы әскери ақпарат жинауға, сондай-ақ кейде әскери жабдықтарды алуға мүмкіндік берді. Екі тарап та осы мүмкіндікті толыққанды пайдаланды. BRIXMIS «Темір қақпа» артындағы ерекше орнынан кеңестік тараптың ниеттерін бағалауға өте қолайлы жағдайға ие болды. Алайда, одан да маңыздысы, ол бастапқыда құрылу себебі болған байланыс рөлі арқылы Батыс пен Шығыс арасындағы байланыс арнасын ұсынды.
The British Commanders' in Chief Mission to the Soviet Forces in Germany (BRIXMIS) was a military liaison mission which operated behind the Iron Curtain in East Germany during the Cold War. BRIXMIS existed from 1946 – shortly after the end of the Second World War – until the eve of the reunification of Germany in 1990. Created by an agreement to exchange military missions, the stated object of BRIXMIS – and the Soviet equivalent in the British Zone, SOXMIS – was "to maintain Liaison between the Staff of the two Commanders in Chief and their Military Governments in the Zones". This liaison was undertaken by 31 members – 11 officers and no more than 20 others – appointed to each mission. These liaison staff were issued passes allowing freedom of travel and circulation, with the exception of certain restricted areas, within each other's zone. Such "tours", as they became known, were conducted in uniform and in clearly identifiable vehicles. Nevertheless, although never openly stated, this liaison role also presented an ideal opportunity for the gathering of military intelligence through reconnaissance and surveillance and the occasional theft of military matériel. This opportunity was fully exploited by both sides. BRIXMIS was ideally placed to "test the temperature" of Soviet intentions from its privileged position behind the Iron Curtain. However, and perhaps more importantly, it offered a channel for communication between West and East via its secondary but significant role of liaison – the initial reason for its establishment.
Тарих
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германияда одақтастардың төрт аймақтық басқару аймағы құрылғаннан кейін, оккупациялық әскери үкіметтер арасында, әсіресе Батыс одақтастары мен Кеңес Одағы арасында байланыс орнату үшін бір механизмнің қажеттігі анық болды. Әскери байланыс миссияларын алмасу ыңғайлы шешім болып көрінді. Біріншісін құру жөніндегі өзара келісім – Робертсон-Малинин келісімі – 1946 жылдың 16 қыркүйегінде тиісті штабтардың басшылары арасында қол жеткізілді. 1947 жылғы келесі келісімдер кеңестік аймақ пен француз және АҚШ күштері бақылап отырған аймақтар арасында ұқсас миссияларды алмасуға әкелді. Алайда, британдық-кеңестік келісім қалғандарына қарағанда әлдеқайда ірілеу болды, әр жағдайда 31 адамға рұқсат берілді. Noiret-Малинин келісімінің шарттары француз миссиясына 18 рұқсат алуға мүмкіндік берді, ал Huebner-Малинин келісімі АҚШ-ты тек 14 рұқсатқа дейін шектеді. Британдық миссияға Ұлыбритания армиясының, Корольдік теңіз күштерінің және Корольдік әуе күштерінің өкілдері кірді, олар белгіленген көліктерде және екі Chipmunk жеңіл ұшағында ресми байланыс қызметін жүргізді – соңғысы, негізінен, ұшқыштар миссиядағы қызметін сақтау үшін ұшу дағдыларын сақтауға мүмкіндік беру үшін болды. BRIXMIS өзінің ресми үйінде, Шығыс Германияның Потсдам қаласындағы Миссия үйінде тұрақты түрде орналасқан, бірақ оның нақты штаб-пәтері мен операциялық орталығы Батыс Берлинде болды. Олар Лондон блогында, Берлиннің британдық секторының әскери үкіметі орналасқан Олимпиада стадионы кешенінің бір бөлігінде орналасқан. Wildpark-тағы бастапқы Потсдам Миссия үйі 1958 жылы британдықтарға қарсы наразылықтар кезінде зақымдалды, ал жаңасы (Глиеницке көпірінің жанындағы 34 Seestrasse) кеңес билігі тарапынан, өтемақы ретінде ақшамен бірге ұсынылды. Символикалық маңызы зор болғанымен, 1989 жылы Берлин қабырғасының құлауы жағдайды 1961 жылы орнатылғанға дейінгі күйіне қайтарды және байланыс орнату мен ақпарат жинау қажеттілігі де кеміген жоқ. Сондықтан келісімдер 1990 жылдың 2 қазанына дейін күшінде болды, содан кейін Германияның қайта бірігуі қарсаңында үш келісім де тоқтатылды. BRIXMIS 1990 жылдың 31 желтоқсанында ресми түрде таратылғанымен, оның шағын тобы Робертсон-Малинин келісімінің жартылай дипломатиялық иммунитетінсіз және келесі үш жыл ішінде ұқсас операцияларды жасырын түрде жүргізу үшін қалды. Бұл "Бриксмистің баласы" тобының себебі, өткен 45 жылдағы байланыс пен тыңшылықтың парадоксалдығы сияқты қызығушылық тудырады. 1990 жылы Батыс Совет Одағының енді біріккен Германиядан толықтай шығатынына толық сенімді бола алмады.
Following the establishment of the four Allied zones of control in Germany after the Second World War, it became clear that some mechanism was needed to facilitate liaison between the occupying military governments, particularly between those of the Western Allies and the Soviet Union. The exchange of military liaison missions appeared to offer a convenient solution. The reciprocal agreement establishing the first of these, between the British and Soviet zones – the Robertson Malinin Agreement – was reached on 16 September 1946 between the respective chiefs of staff. Subsequent agreements in 1947 led to the exchange of similar missions between the Soviet zone and those controlled by French and US forces, although the British–Soviet arrangement was significantly larger than either of the others, with 31 individuals allowed passes in each case. The terms of the Noiret Malinin Agreement allowed the French Mission to hold 18 passes, and the Huebner Malinin Agreement restricted the US to just 14. The British Mission comprised members of the British Army, Royal Navy, and Royal Air Force who conducted uniformed liaison activities in marked cars and in two Chipmunk light aircraft – the latter ostensibly to allow aircrew to maintain crew currency while posted to the Mission. BRIXMIS maintained a permanent presence in its nominal home, the Mission House in Potsdam, East Germany, but its actual headquarters and operational centre were in West Berlin. These were located in London Block, a part of the Olympic Stadium complex which housed the military government of the British Sector of Berlin. The original Potsdam Mission House at Wildpark was in fact damaged during anti British disturbances in 1958, and a new one (34 Seestrasse, near the Glienicke Bridge) was provided by the Soviet authorities, together with a sum of money in reparation. Although symbolically highly significant, the fall of the Berlin Wall in 1989 simply returned the situation to what it had been before its erection in 1961, and the need for liaison and the gathering of intelligence became no less pressing. The agreements therefore remained in place until 2 October 1990, when all three were suspended on the eve of Germany's reunification. While BRIXMIS formally disbanded on 31 December 1990, a small number of its staff remained to conduct similar operations covertly and without the quasi diplomatic immunity of the Robertson Malinin Agreement during the course of the next three years. The rationale for this 'son of BRIXMIS' unit is as curious as the paradox of the liaison spying roles of the previous 45 years. In 1990, the fact remained that the West could not be certain that the Soviet Union would fully withdraw from the now united Germany.
Байланыс
Кейбір ресми хабарламалардан басқа, көптеген ресми байланыстар екі тараптың да қатысатын ресми шаралар арқылы жүзеге асырылды. Мұндай шараларға, мысалы, патшайымның туған күніне арналған шеру, Миссия үйіндегі қабылдаулар және Берлиннің оңтүстігіндегі Штансдорф соғыс қабіріндегі Еске алу күніне арналған діни қызмет кірді. Бұған қоса, Бухенвальд, Заксенхаузен және Равенсбрюк бұрынғы концентрациялық лагерьлеріндегі британдық ескерткіштеріне гүл шоқтарын қоюға үнемі сапарлар жасалатын. SERB мүшелері, Кеңес сыртқы қатынастар бөлімі, SERB рұқсаттамаларды беруді бақылап, Потсдамдағы Миссия үйін күтіп-ұстауға жауапты болғандықтан, бейресми байланыс көбінесе бір реттік шараларды тойлау үшін ұйымдастырылатын кештер арқылы сақталды. Бұл бөлім BRIXMIS басшысы мен Кеңес қарулы күштері арасындағы барлық ресми істерді қарау және байланыс орнату орталығы болып табылды. Миссияның толық "саяхат" рұқсатына ие мүшелері "мәдени турлар" деп аталатын сапарларға қатыса алатын, онда туристер мен олардың отбасылары Шығыс Германияның ірі қалаларындағы қонақ үйлерде әдетте бірнеше түн тұратын. Мұндай сапарлар әдеттегі қызмет барысында кездеспейтін Кеңес және Шығыс Германия қарулы күштерінің (және азаматтардың) өкілдерімен танысуға мүмкіндік берді.
Other than via the occasional formal message, most official liaison consisted of formal events attended by both sides. Such events included, for example, a parade on the Queen's birthday, receptions at the Mission House, and a Remembrance Day religious service at the Stahnsdorf War Graves cemetery, just south of Berlin. There were also regular wreath laying visits to the British memorials at the former concentration camps of Buchenwald, Sachsenhausen, and Ravensbrück. Informal contact was maintained through parties – usually in celebration of some one off event – to which members of SERB, the Soviet External Relations Branch,SERB controlled the issue of passes and was responsible for the maintenance of the Mission House in Potsdam. It also acted as the clearing house and point of contact for all official business between the Chief of BRIXMIS and the Soviet armed forces. were also invited. Members of the Mission holding a full "touring"’ pass could also go on what were known as "cultural tours", in which tourers and their families could stay, usually for several nights, in hotels of some of the main cities of East Germany. Such trips offered excellent opportunities for getting to know members of the Soviet and East German armed forces (and civilians) who might not have otherwise been met in the course of normal duties.
Көлік құралдары
BRIXMIS контингенті 1950-ші жылдары Opel Kapitän автомобильдерін пайдаланды, одан кейін Opel Admiral автомобильдері және олардың кейінірек алмастырған түрі – Opel Senator, Ұлыбританияда FF Developments компаниясымен төрт дөңгелекті жетекке түрлендірілді. Дегенмен, негізінен жолда жүретін Opel Senator көлігіне қарағанда, қиыр шөлде жоғары өнімділік көрсетуге қабілетті көлікке операциялық қажеттілік туындағандықтан, олар бірнеше Range Rover көліктерін сатып алды. Бұл көліктер Германияда бұзылуға бейім және күтіп ұстауға қымбатқа түсті. Осыны ескере отырып, олар 1980–1981 жылдары сынақтар үшін бір Mercedes Benz G Class көлігін сатып алды. Жоғары бағалаудан кейін, Geländewagen көлігін жалпы саяхаттық көлік ретінде қабылдады және әртүрлі модельдерде 1990 жылы қызметін тоқтатқанға дейін пайдаланды. Бұрынғы BRIXMIS G Wagen Англиядағы Чиксэндс қаласындағы Әскери барлау мұражайында қойылған. BRIXMIS сонымен қатар Потсдам келісіміне сәйкес, Батыс және Шығыс Берлиннің әуе кеңістігін, сондай-ақ Батыс Германиядан қалаға және қаладан әуе дәліздерін пайдалануға британдық заңдық құқығын жүзеге асырды. Екі де Хавиллнд Чипманк T10 ұшағы RAF Гатов базасында орналасқан еді және BRIXMIS-ке жіберілген RAF ұшақ экипажы белгіленген әуе кеңістігінде фотоэлектік барлау ұшуларын жүргізу үшін оларды пайдалана алды; Батыс Берлинде орналасқан Берлин әуе қауіпсіздігі орталығының (BASC) Берлин қалалық бақылау аймағының (BCZ) радиусы. Берлин қабырғасы құлағаннан кейін, Чипманк ұшақтарындағы барлау ұшулары көп ұзамай тоқтатылды және екі Чипманк ұшағы Батыс Германиядағы RAF Лаарбрухқа жөнелтілді, олар жойылуын күтті. WG466 Чипманк Берлинге қайта ұшып келді және Берлиндегі Одақтастар мұражайына сыйға берілді, ол бүгінге дейін мұражайда сақталып тұр. WG486 әлі де RAF қызметінде, Ұлыбритания шайқасының естелік ұшу тобында болып табылады.
The BRIXMIS contingent used Opel Kapitän cars in the 1950s, followed by Opel Admiral cars and their later replacement, the Opel Senator, converted to four wheel drive in the UK by FF Developments. However, the operational need for a vehicle with a higher degree of cross country performance than the mainly on road Opel Senator led them to acquire a number of extensively modified Range Rover vehicles. These proved to be fragile and expensive to run and maintain in Germany. With this in mind, they acquired a single Mercedes Benz G Class for trials purposes in 1980–81. After extensive evaluation, they adopted the Geländewagen as the general tour vehicle, and in various models, it lasted in service until they ceased operations in 1990. An ex BRIXMIS G Wagen is on display at the Military Intelligence Museum at Chicksands, England. BRIXMIS also exercised the British legal right under the Potsdam Agreement to use the airspace over both West and East Berlin, as well as the air corridors to and from West Germany to the city. Two de Havilland Chipmunk T10s were based at RAF Gatow and RAF aircrew posted to BRIXMIS had access to them for the conduct of photographic reconnaissance flights within the designated airspace; a radius of within the Berlin Control Zone (BCZ) from the Berlin Air Safety Centre (BASC) located in West Berlin. After the fall of the Berlin Wall, Chipmunk reconnaissance flights soon ceased and the two Chipmunks were flown to RAF Laarbruch, in Western Germany to await disposal. Chipmunk WG466 was flown back to Berlin and was donated to the Allied Museum in Berlin, where it remains on display today. WG486 is still in RAF service with the Battle of Britain Memorial Flight.