Михалы Зичи: Венгр суретшісі және графика шебері

Кіріспе

Венгр суретшісі және график Михаил Зичи (; Майкл фон Зичи; 15 қазан 1827 – 28 ақпан 1906) – венгр суретшісі және график. Ол венгр романтикалық сурет өнерінің көрнекті өкілі саналады. Мансабында негізінен Санкт-Петербург және Париж қалаларында өмір сүрген және жұмыс істеген. Ол 1881 жылы зиялы қауымның тапсырысымен "Пантера терісіндегі батыр" грузин дастанының суреттерін салуымен танымал. 35 суретті аяқтағаннан кейін, ол дастанға қатты әсерленіп, туындыларын грузин халқына сыйға берді.

Өмірбаян

1842 жылдан бастап Пест қаласында заңгерлік білім алған кезінде Зичи Якаб Марастонидің өнер мектебінде де оқыды. 1844 жылы Фердинанд Георг Вальдмюллерден оқу үшін Венаға барды. Оның алғашқы маңызды туындысы – «Құтқару қайығы» осы кезеңде салынды. Вальдмюллердің ұсынысымен Зичи Санкт-Петербургте сурет мұғалімі болып жұмысқа орналасты. 1849 жылы алғашқы венгр премьер-министрі Лайош Баттианның портретін салу арқылы ол еркіндікке адалдығын серттеді. 1850 жылдан бастап ол негізінен ретушер болып жұмыс істеді. Сонымен қатар, қарындашпен суреттер, акварель және майлы бояумен портреттер жасады. Оның эротикалық суреттері жылы күшпен ерекшеленеді, себебі жұптың екі мүшесі де тең құрбылар сияқты көрінеді. Ресей патшасының тапсырысымен салынған Гатчинадағы аң ауы туралы серия Зичиге сарай суретшісі ретінде атақ әкелді. Ол мұқтаж суретшілерді қолдау үшін қоғам құрды. Ол 1868 жылы «Автодафе» суретін салу арқылы испан инквизициясының бұрынғы ғасырлардағы қорқынышты жағдайларын бейнеледі. 1871 жылы Еуропаны аралап, 1874 жылы Парижге қоныстанды. Треффорттың тапсырысы бойынша ол Ференц Деактың табытының жанында гүл қойып тұрған Елизавета патшайымның суретін салды. Оның келесі ірі туындысы – «Генри III-нің тойы», ол 1875 жылы жарық көрді. Париж көрмесі үшін салынған «Жоюшы генийдің жеңісі» суреті француз билігі тарапынан әскерилікке қарсы батыл ойлары үшін тыйым салынды. Зичи 1881 жылы Парижден шығып, Ниццада, Венада және туған жері Залада қысқа уақыт болғаннан кейін Санкт-Петербургке қайтып келді. Сол жылы ол Тбилисиге, Кавказ вице-корольдігіне (қазіргі Грузия) сапар жасады. Ол елдің зиялы қауымының өтініші бойынша «Пантера терісімен киінген батыр» грузин эпостық поэмасын суреттеуге шақырылды. Ол барлығы 35 сурет салды. «Пантера терісімен киінген батыр» туындысын басып шығару комиссиясы басылымға енгізу үшін 27 суретті таңдады. Суретші туынды үшін төлем алудан бас тартты, себебі түпнұсқа поэзия оны қатты әсер етті. Оның орнына ол туындыларын грузин халқына сыйға берді. Осы уақыттан бастап Зичи көбінесе иллюстрациямен айналысты. Ол суреттеген туындылардың мысалдары: 1887 жылы Имре Мадачтың «Адамның трагедиясы» және 1894-98 жылдары Янош Аранидің жиырма төрт балладасы.

During his law studies in Pest from 1842, Zichy attended Jakab Marastoni's art school as well. He went to Vienna to study under Ferdinand Georg Waldmüller in 1844. Lifeboat, his first major work, was painted during this period. On Waldmüller's recommendation, Zichy was hired as an art teacher in St. Petersburg. He swore allegiance to freedom in 1849 by painting the portrait of Lajos Batthyány, the first Hungarian prime minister. From 1850 onwards, he worked primarily as a retoucher. He also made pencil drawings, water colours, and portraits in oil. His erotic drawings are noted for having a warm intensity, as both members of the couple seem equal partners. The series on the Gatchina hunting, ordered by the Russian tsar, gained Zichy standing as a court artist. He founded a society to support painters in need. He painted Autodafé (1868) to express the horrors of the Spanish inquisition in earlier centuries. In 1871 he travelled through Europe, settling in Paris in 1874. He painted Queen Elisabeth Laying Flowers by the Coffin of Ferenc Deák as a commission from Treffort. Drinking Bout of Henry III his next large scale picture, came in 1875. The Victory of the Genius of Destruction, painted for the Paris Exhibition, was banned by French authorities because of its daring antimilitarist message. Zichy left Paris in 1881 and returned to St. Petersburg, after short stays in Nice, Vienna and his native Zala. That year he also visited Tbilisi, Caucasus Viceroyalty (today Georgia). He was commissioned to illustrate the Georgian epic poem, The Knight in the Panther's Skin, at the request of intelligentsia of the country. He painted 35 pictures in total. The publishing commission of the work of The Knight in the Panther's Skin chose 27 pictures to be included in the publication. The painter refused to take payment for the works, because he was so moved by the original poem. Instead, he gave his works to the Georgian people. From this time onward, Zichy mostly engaged in illustration work. Examples of works he illustrated include The Tragedy of Man by Imre Madách, in 1887, and twenty four ballads of János Arany, 1894–98.