Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Филиппиннің бұрынғы провинциясы
Former province of the Philippines
Миндоро 1902 жылдан 1950 жылға дейін Филиппин провинциясы болды, содан кейін Батыс Миндоро және Шығыс Миндоро екі провинцияға бөлінді. Ол Филиппиннің Миндоро аралында орналасқан.
Mindoro was a province of the Philippines from 1902 until 1950 when it was split into two provinces, Occidental Mindoro and Oriental Mindoro. It is located on Mindoro island, Philippines.
Этимология
Миндаро атауы, әдетте, оның түпнұсқа аты "Минолодан" бұрмаланған болуы мүмкін. Доминго Наваретте ("Tratados", 1676) былай деп жазған: "Жергілікті тұрғындар Миноло деп атаған аралды испандықтар Миндоро деп атап кеткен" (Блэр және Робертсон аудармасы).
The name Mindoro was likely a corruption of its native name "Minolo". Domingo Navarette ('Tratados ', 1676) wrote "The island which the natives call Minolo is named Mindoro by the Spaniards " (trans. by Blair and Robertson).
Миндоро туралы аңыз
Аңыз бойынша, испандықтар Филиппинді ашқанға дейін Миндаро аралдары басқа елдерден келген паломниктерді қызықтыратын. Осы аймақта мол байлық жасырылған делінеді. Алтыннан жасалған құдайларға арналған ғибадатханалар мен анитос бейнелері осы салыстырмалы түрде беймәлім жердің қасиетті аумақтарын әшекейлеген. Испандықтар аралда көп мөлшерде алтын кендері бар деп ойлап, оны Mina de Oro деп атады. Миндароның тарихы испан кезеңінен бұрынғы кездерге дейін жетеді. Мәліметтерге сәйкес, қытай саудагерлері Миндаро саудагерлерімен сауда жасаған. Қытаймен сауда қатынастары, онда Миндаро Май деп белгілі болған, 892 жылы "Май" саудагерлері Кантонға құнды тауарлар әкелген кезде басталды. Аралдың Қытай теңізіне географиялық жақындығы Филиппинге еуропалықтар алғаш келгенге дейін қытай сауда кемелерімен байланыс орнатуға мүмкіндік берді. Тарихшылар Қытай мен Миндаро арасындағы қарым-қатынас 892 жылдан бұрын болған болуы керек деп санайды, өйткені осы жылы Миндародан Қытайға барған алғашқы кеме тіркелген. Тарихшылар Миндароның алғашқы тұрғындары 8000-3000 жыл бұрын аралға келген индонезиялықтар болған деп есептейді. Индонезиялықтардан кейін, шамамен б.з.д. 200 жылы Оңтүстік-Шығыс Азиядан малайлар келді. Малайлар Филиппин архипелагына қоныстанғанға дейін Үндістан, Қытай және Арабиямен мәдени байланыста болған деп саналады.
Legend has it that long before the Spaniards discovered the Philippines, Mindoro was already among the islands that enchanted pilgrims from other countries. It was said that vast wealth was buried in the area, and mystic temples of gold and images of anitos bedecked the sacred grounds of this relatively unknown land. The Spaniards even named the island Mina de Oro, believing it had large deposits of gold. The history of Mindoro dates back before the Spanish time. Records have it that Chinese traders were known to be trading with Mindoro merchants. Trade relations with China where Mindoro was known as Mai started when certain traders from "Mai" brought valuable merchandise to Canton in 892 A. D. The geographic proximity of the island to China Sea had made possible the establishment of such relations with Chinese merchantmen long before the first Europeans came to the Philippines. Historians claimed that China Mindoro relations must have been earlier than 892 A. D., the year when the first ship from Mindoro was recorded to have sailed for China. Historians believed that the first inhabitants of Mindoro were the Indonesians who came to the island 8,000 to 3,000 years ago. After the Indonesians, the Malays came from Southeast Asia around 200 B. C. The Malays were believed to have extensive cultural contact with India, China and Arabia long before they settled in Philippine Archipelago.
Испан дәуірі
Миндароға келген алғашқы еуропалық, Филиппиннің алғашқы испан генерал-губернаторы Мигель Лопес де Легаспи болды. 1565 жылы Себуді бағындырған кезде Матео Пабло Лусонде дамып жатқан елді мекендер туралы естіді. Көптеген Висай аралдарында жетіспейтін мол азық-түлік табу ниеті осы аралды ашуға себеп болған барлауға түрткі болды. Капитан Мартин де Гойти, Хуан де Сальседомен бірге Лусонға қарай жол тартты. 1570 жылдың 8 мамырында олар Панайдың солтүстігіндегі Миндаро жағалауындағы бір жерге тоқтады. Сальседо мен де Гойти аралдың батыс бөлігін, әсіресе Ильин, Манбурао және Лубангты зерттеу мүмкіндігіне ие болды. Ильиннен Сальседо Манбураодан солтүстікке қарай жүзіп, екі қытай кемесін тапты. Олардың ішінде алтын жіп, мақта мата, жібек, алтын жалатылған фарфор тостағандар мен су құмыралары болды, оларды Миндароның жергілікті халқымен алтынға алмастыру жоспарланған. Испандықтар жақын орналасқан Лубанг аралында екі мұсылман бекінісін тауып, оларды жаулап алды. 1571 жылы Мигель Лопес де Легаспи аралға сапар шегіп, жергілікті тұрғындарды испан билігіне бағындырды.
The first European to visit Mindoro was Miguel López de Legazpi, the first Spanish Governor General of the Philippines. When Matteo Pablo conquered Cebu in 1565, he heard of a flourishing settlement in Luzon. The search for abundant food evidently lacking in most Visayas Islands prompted the exploration leading to the discovery of this island. Captain Martin de Goiti, accompanied by Juan de Salcedo, sailed for Luzon. On May 8, 1570, they anchored somewhere in Mindoro Coast, north of Panay. Salcedo and de Goiti had the chance to explore the western part of the island, particularly Ilin, Mamburao and Lubang. From Ilin, Salcedo sailed north of Mamburao where he found two Chinese vessels containing precious cargo of gold thread, cotton cloth, silk, gilded porcelain bowls and water jugs to be exchanged for gold with the natives of Mindoro. The Spanish also discovered two Muslim forts, which they captured, in the nearby island of Lubang. In 1571, Miguel López de Legazpi visited the island and brought the natives under the Spanish rule.
Ізгі хабарды уағыздау
Миндаро аралындағы жаңару 1572 жылы августиндіктер арқылы басталды. 1578 жылы францискандықтар, ал одан он жыл өткен соң, әдеттегі дін қызметкерлері осы іске кірісті. XVII ғасырда мангяндықтарға да миссионерлер барып, христиандықтың жаңа кезеңі басталды. 1636 жылы иезуиттер жеті "редукция" құрды. Осы елді мекендерге қол жетпес орман мен төбелерден келген мангяндықтар қоныстандырылып, христиан дініне шомылдырылды.
The evangelization of Mindoro started in 1572 through the Augustinians. In 1578 the Franciscans took over and ten years later the secular priests. Also in the seventeenth century did a new phase in Christianization begin for the Mangyans were likewise visited by missionaries. The Jesuits erected seven “reducciones” in 1636. It was in these settlements that Mangyans from the inaccessible forests and hills were induced to settle down and be baptized as Christians.
Миндоро провинциясы
Миндаро, бұрын Бонбон (Батангас) провинциясының құрамына Мариндюкпен бірге кірген, 17 ғасырдың басында жеке провинция болып бөлінді. Арал губернаторцильо басқарған пуэблоларға бөлінді, олар өз кезегінде кезес де барангай басқарған бірнеше барангайдан тұрды. Қазіргі Минолодағы Баянан деп аталатын жер Пуэрто-Галераның алғашқы провинциялық астанасы болды, содан кейін Бако, және ақырында 1679 жылы Реколект монахтары мен провинциялық губернатор арасындағы қақтығыс салдарынан құрылған Калапан.
Mindoro, which was formerly integrated into the province of Bonbon (Batangas) together with Marinduque, was made a separate province in the beginning of the seventeenth century. The island was divided into pueblos headed by gobernadorcillo and composed of several barangays headed by cabeza de barangay. A place now called Bayanan in present day Minolo in Puerto Galera became the first provincial capital, then Baco and finally Calapan which was founded in 1679 as a result of conflict between the Recollect priests and the Provincial Governor.
Испания үкіметі
1801 жылы испан билігі Миндароны қайта қоныстандыру бағдарламасын бастады, бірақ халық провинцияға көшіп барудан қорқып, бұл әрекеттер сәтсіз аяқталды. Миндароға жіберілгендердің көпшілігі бірнеше жылдан кейін өз үйлеріне қайтып оралды. Арал халқының саны 19 ғасырдың екінші жартысында ғана негізгі елді мекендердегі демографиялық қысымның нәтижесінде өсе бастады. Бұл жаңа әкімшілік бірліктердің құрылуына әкелді. Пуэблолардың саны көбейді және білім беру жүйесі кеңейді. Дегенмен, жеткілікті мұғалім болмағандықтан, өте аз адам испан тілінде оқи, жаза және сөйлей білді. Осы адамдар провинцияның шағын жергілікті элитасын құрады. Сауда және ауыл шаруашылығы салаларында Миндароға өзгерістер өте баяу келді. 1870 жылы ауыл шаруашылығы дамымағандықтан, Батангасқа аз көлемде ғана өнім жіберілді. Булалакао мен Семирара арасындағы көмір кендері 1879 жылы табылды. 1898 жылы испан отаршылдық үкіметі тоғыз көмір кеніне иелік құқығын берді, бірақ оларды ірі көлемде пайдалану жоспары іске аспады. 1898 жылы Филиппин революциясы басталғанда, миндаролықтар провинциядағы испан үкіметін құлатуға бірікті, бірақ көтеріліс негізінен Кавитеньос және Батангуенос жоспарлаған, ұйымдастырған және бастаған аралдан тыс жерлерде басталды. Бұл әлеуметтік өзгерістерге емес, тәуелсіздік үшін отаршылдыққа қарсы соғыс болды. Алайда, олардың жеңісі қысқа ғана болды, себебі одан кейін Филиппинде американдық билік орнады.
In 1801, the Spanish authorities started a program of re populating Mindoro but such attempts failed since the people were afraid to migrate to the province. Those who were eventually sent to Mindoro still returned to their homes after several years. It was only in the second half of the 19th century that the island's population started to increase due to demographic pressure in the main settlement centers. This resulted in the founding of new administrative units. The number of pueblos increased and education expanded. However, the number of teachers available was limited such that very few were able to read and write and speak Spanish. These people formed the small native upper class in the province. In terms of trade and agriculture, change came very slowly to Mindoro. In 1870, only minor quantities of crops were shipped out to Batangas due to neglected agricultural development. The coal mines between Bulalacao and Semirara Island were discovered in 1879. In 1898, the Spanish colonial government granted titles for nine coal mines but exploitation in large quantities never took place. When the Philippine Revolution broke out in 1898, Mindoreños rallied to overthrow the Spanish Government in the province; although the uprising predominantly originated from outside the island as planned, organized and triggered off by the Caviteños and Batangueños. This was not for social changes but an anti colonial war to gain independence. However, their victory was short lived because the events that followed marked the beginning of the American Regime in the Philippines.
Америка кезеңі
1898 жылы 13 тамызда Манила шайқасында адмирал Дьюидің испандықтарға қарсы жеңісі Миндорода ауқымды өзгерістерге әкелді. Ағылшын тілі оқыту тілі ретінде қолданылатын жалпы білім беретін мектеп жүйесі құрылды. Калапан порты аралдар аралық сауда үшін ашылды. АҚШ Армиясының Сигнал корпусы Калапан мен Батангас қалаларын байланыстыратын әскери кабель желісін орнатты. Калапан мен Наужан қалаларында халыққа арналған жер үсті телеграф та орнатылды. Шығыс жағалау бойында провинциялық жол салынғаннан кейін провинцияның маңызды қалалары бір-бірімен байланысты. АҚШ пен Филиппин арасында еркін сауда орнатылып, Миндоро экономикасында маңызды өзгерістер болды. Инфрақұрылымдық және экономикалық шаралар қабылданды, нәтижесінде аралға үлкен көші-қон толқыны бағытталды. Жергілікті басқару ісіндегі өзгерістер де аралда күшіне енді. 1902 жылдың 23 маусымында Филиппин комиссиясының 423-ші заңымен Миндоро Мариндуке провинциясының құрамындағы суб-провинция мәртебесіне ие болды. 1902 жылдың 10 қарашасында 500-ші заң Миндороны аналық провинциясынан бөліп, оның провинциялық үкіметін құрды. Осы заңда сондай-ақ «провинция негізгі аралдан және оған жақын кіші аралдардан, оның ішінде Лубанг, Калуя және Семирара аралдарынан тұрады» делінген. Пуэрто-Галера үкімет ордасы болып бекітілді, ал капитан Р.С. Оффли алғашқы азаматтық губернатор болып тағайындалды. 1907 жылы провинцияға алғашқы делегатын – Дон Мариано Адриатиконы сайлауға рұқсат берілді. 1921 жылы Миндоро ресми түрде провинция мәртебесін алды. АҚШ әскерлерінің Миндороға басып кіргеннен кейін аралға жаңа қоныс аударушылардың көптеп келуіне байланысты халық саны едәуір артты. Осының нәтижесінде аралдың ішкі аймақтарын дамытуға және өңдеуге алғаш рет мүмкіндік туды. Қоғамдық құрылым мен жер иеленушілігі де өзгерді. Америкалықтардың азшылықтарға қатысты саясаты қабылданды, арнайы білім беру ережелері мен бөлек қоныстар арқылы мангьян тайпалары филиппиндік көпшіліктің өркениет деңгейіне көтерілді.
The victory of Admiral Dewey over the Spaniards in Manila on August 13, 1898 brought about general changes in Mindoro. A general primary school system with English as the language of instruction was established. Calapan port was opened to inter island commerce. The U. S. Army Signal Corps connecting Calapan and Batangas installed a series of military cables. Land telegraph for public use was also installed in Calapan and Naujan. With the construction of provincial road along the east coast, the most important towns of the province were connected with one another. Free trade was established between the US and the Philippines that brought about significant changes in the economy of Mindoro. Infrastructure and economic measures were adopted which induced massive wave of migration to the island. Changes in the affairs of the local government also took effect in the island. Mindoro was made a sub province of Marinduque on June 23, 1902 by virtue of Act No. 423 of the Philippine Commission. On November 10, 1902, Act No. 500 separated Mindoro from its mother province, thereby organizing its provincial government. The same Act provided further that "the province shall consist the main island and the smaller islands adjacent thereof, including the islands of Lubang, Caluya and Semirara. Puerto Galera was made the seat of government, with Captain R. C. Offley as the first civil governor. In 1907, the province was allowed to elect its first delegate in the person of Don Mariano Adriatico. Mindoro was finally declared a regular province in 1921. In the years following the invasion of Mindoro by the United States Forces, there had been a considerable increase in population due to the pouring into the highly underpopulated island of a massive influx of new settlers. For the first time, the development and cultivation of the island's interior was made possible. The structure of society and the distribution of landholdings were likewise altered. The minority policy of the Americans was adopted, uplifting the Mangyans to the Filipino majority's level of civilization through special educational regulation and separate settlements.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1944 жылдың 15 желтоқсанында Миндороға шабуыл басталды. Ашық ауа райы американдық әуе және теңіз күштерін толыққанды пайдалануға мүмкіндік берді, соның ішінде алты эскорт тасымалдаушы, үш линкор, алты крейсер және көптеген басқа да қолдау көрсететін әскери кемелерді, жеңіл жапон қарсылығына қарсы. Лейтедегі әуежайлардың жеткіліксіздігіне байланысты 503-ші парашюттік полктің жауынгерлік тобы секірудің орнына, қону күштерімен бірге Мангарин шығанағына түсті. Эсминецтер әскерлердің жағаға шығуына отты қолдау көрсетті және көліктік аймақтағы кемелерді әуе шабуылынан қорғады. Екі LST соқтығысты.
On December 15, 1944, the invasion of Mindoro began. The clear weather allowed the full use of American air and naval power, including six escort carriers, three battleships, six cruisers and many other support warships against light Japanese resistance. Because of inadequate airstrip facilities in Leyte, the 503rd Parachute Regimental Combat Team came ashore in Mangarin Bay with the landing force instead of jumping. Destroyers provided fire support for the troop landings and anti aircraft protection for the ships in the transport area. Two LSTs struck
Бөлім
1950 жылдың 13 маусымында №505 Республикалық заңға сәйкес, Миндоро аралдары Шығыс Миндоро және Батыс Миндороға бөлінді.
On June 13, 1950, by virtue of Republic Act No. 505, Mindoro was divided into Oriental Mindoro and Occidental Mindoro.