Кіріспе
Лазареа (Gyergyószárhegy немесе кең таралған Szárhegy, венгр тілінде айтылуы: , Gyergyó тілінде «Төбелес тау» деген мағынаны білдіреді) – Румынияның Харгита округінде орналасқан коммуна. Ол Трансильванияның шығысындағы этномәдени аймақ – Секели жерінде орналасқан және екі ауылдан тұрады: Гхидуц (Гюдуц) және Лазареа. Коммуна аймақтағы ең көне елді мекендердің бірі болып табылады, қазір ол туристік және мәдени орталыққа айналған. Онда Лазар қамалы (1450) сияқты әртүрлі жергілікті көрікті орындар бар. Ол округтің солтүстік-орталық бөлігінде, Калиман-Харгита тауларының етегінде, Лазареа өзенінің жағасында орналасқан.
Lăzarea (Gyergyószárhegy or colloquially Szárhegy, Hungarian pronunciation: , meaning Bald Mountain in Gyergyó) is a commune in Harghita County, Romania. It lies in the Székely Land, an ethno cultural region in eastern Transylvania, and is composed of two villages, Ghiduț (Güdüc) and Lăzarea. The commune is one of the oldest settlements in the area, and is now a tourist and cultural centre. It has various local attractions, including the Lázár Castle (1450). It is located in the central north part of the county, at the foot of the Căliman Harghita Mountains, on the banks of the river Lăzarea.
Тарих
Ауыл тарихы Лазар отбасы тарихымен тығыз байланысты. Оның алғашқы жазбадағы айғағы 1482 жылға дейін барады, осы жылы Кидеден шыққан Эрзебет Биро Зархегтен келген Лазар мен Пьер Сильваси есімді секелдерге Кидеге тиесілі мүлікті сатудан сақ болуға ескерткен. 1576 жылы ауыл Szárhegy деп, ал 1888 жылы Gyergyó Szárhegy деп тіркелген. Оның түпнұсқа румын тіліндегі атауы венгр тіліндегі Gyergyószárhegy-ден Giugeu Sarheghi деп алынған, ол 1918 жылдан кейін қазіргі ресми атауға өзгертілді. Коммуна әкімшілік тұрғысынан Гьергьозек Секели округіне қарасты, кейіннен 1876 жылғы Трансильванияның әкімшілік реформасына дейін Цсикске округіне қосылды, содан кейін Венгрия Корольдігінің Цсик округіне қарады. Бірінші дүниежүзілік соғыс және 1918-1919 жылдардағы венгр-румын соғысынан кейін ауыл румын әкімшілігіне өтті; 1920 жылғы Трианон шарты бойынша, Трансильванияның қалған бөлігі сияқты, ол Румыния Корольдігінің құрамына кірді. Соғыс аралық кезеңде ол Чук округінің Пласа Георгени құрамына кірді. 1940 жылы Екінші Веналық сыйлық Солтүстік Трансильванияны Венгрияға берді және ауыл 1944 жылға дейін Венгрияның билігінде болды. Кеңес әскерлері басып алғаннан кейін румын әкімшілігі қайта орнатылды және ауыл 1945 жылдың наурызында ресми түрде Румынияның бір бөлігі болды. 1952-1960 жылдар аралығында коммуна Мажар автономиялық облысының Чук ауданына, ал 1960-1968 жылдар аралығында Муреш Мажар автономиялық аймағына қарасты. 1968 жылы провинция таратылды, содан бері коммуна Харгита округінің құрамында.
Демография
Коммунаның абсолютті көпшілігі секели (венгр) халқынан тұрады. 2011 жылғы халық санауы бойынша, халқы 3424 адамды құрайды, оның 96,38% - венгрлер, ал 1,14% - румындар.
Лазар қамалы
Лазар қамалы 1450 және 1532 жылдар аралығында бірнеше кезеңмен салынған. 16 ғасырдың соңында Истван Лазардың қызы Дружина Фаркас Бетлен де Иктарға үйленді, осы некеден Трансильванияның болашақ князі Габриэль Бетлен дүниеге келді. Ол қамал ішінде өсті, қақпа мұнарасындағы жоғарғы бөлмесі бүгінге дейін сақталған. 1631 жылы қамал кеңейтіліп, қайта жаңғырған дәуірдегі сәнді сарайға айналдырылды, мұнаралар мен қоршау қабырғалары да салынды. Ол Секел жерінің маңызды әскери және әкімшілік орталықтарының біріне айналды. 1658 жылдың 6 қыркүйегінде Габор Секели атты студент басқарған Секелдер тобы басып келген татарлар мен молдавандықтарды жеңіске жеткізді. Қайтыс болғандар ауылдың төменгі жағындағы төбеде жерленді, ол жер бүгінге дейін Татар төбесі деп аталады. 1908 жылы шайқасты еске алу үшін ескерткіш тақта орнатылды. Секел жері жиі Османлы шапқыншылығына ұшырады, бір кезде қамал қатты зақымданды. Ференц II Ракоци басқарған Венгрия Тәуелсіздік соғысы кезінде Ференц Лазар курук әскерлерінің операцияларын қолдады. 1707 жылы император әскері Трансильванияға кірген кезде Ференц Лазар Молдавиядағы Цангос тайпасына қашуға мәжбүр болды. Императорлық генерал Актон қамалға от қойды, тек бастион ғана зақымсыз қалды. Сатмар бейбіт шартынан кейін Ференц Лазар Габсбург императорына адалдық серт берді, соның арқасында ол өзінің иеліктерін сақтап қалды. 1748 жылы қамал тағы бір рет өртеніп кеткен кезде, отбасы оның барлық бөліктерін қалпына келтіре алмады, ал қалпына келтірілгендері ауыл тұрғындарының қайырымдылығымен жасалды. Соңында 1842 жылы тағы бір өрт оны толығымен қиратты. 19 ғасырда Лазар отбасының қаржылық жағдайы нашарлай бастады, тек қақпа мұнарасы тұруға жарамды болып қалды. 1853 жылы соңғы Лазар мұрагері Зигмонд және оның әйелі қамалды тастап кеткеннен кейін, ол одан әрі құлдырады. Қазіргі кезде қамалдың көп бөлігі жаңартылған. Ренессанс суреттерін жаңғырту жұмысы 1987 жылы ЮНЕСКО-ның көмегімен басталды.
Көлік
Лазареа темір жол станциясы Румыния темір жолдарының 400-ші бағытына қызмет көрсетеді, ол Брашовтан Сату Мареге дейін созылады.