Салық үйлестіру – бірыңғай саясатты қамтамасыз ету үшін түрлі елдердің салық жүйелерін жақындастыру. Бұл ресурстарды тиімді бөлуге, экономиканы тұрақтандыруға көмектеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Салықтық үйлестіру – жалпы алғанда, ортақ саяси мақсатқа қол жеткізу үшін әртүрлі юрисдикциялардың салық жүйелерін жақындастыру процесі ретінде түсініледі. Салықтық үйлестіру интеграцияланған нарықта ресурстарды тиімді бөлу мақсатында тауарлар мен факторлардың қозғалысына кедерілтілген салық бұрмалауларын жоюды қамтиды. Салықтық үйлестіру әділеттілік немесе тұрақтандыру сияқты басқа да мақсаттарға да қызмет ете алады. Бұған қоса, мемлекеттік шығыстарды үйлестірумен бірге, ол салықтық үйлестірудің кең ұғымына енгізіледі. Тар мағынада, осы саясаттық мақсатқа сүйенетін салықтық үйлестіру, басқа саяси құралдар мен экономикалық құрылым туралы қарапайым ережелерді ескере отырып, тауарларға немесе өндіріс факторларына салынатын салық жүктемесінің біркелкі болуына қарай жақындасуды білдіреді. Жақындасу, тиімді салық ставкаларының анықталуына қатысатын бір немесе бірнеше элементтерді жақындастыру арқылы қамтамасыз етіледі: заңмен белгіленген салық ставкалары мен салық базасы, сондай-ақ салық салу тәжірибесі. Салықтық үйлестірудің ең қабылданған аргументі – салық мақсатында өнімнің немесе табыстың анықтамасын жақындастыру болып табылады. Мұндай салық базасын үйлестіру экономикалық шешімдерді қабылдаудың ашықтығына және, демек, ресурстарды тиімді бөлуге ықпал етеді. Атап айтқанда, әртүрлі юрисдикцияларда жұмыс істейтін көпұлтты компаниялар үшін табыс салығының ортақ базасы тиімділікті арттыру ғана емес, сонымен қатар әртүрлі елдердің салық талаптарының қайталауын немесе аралықтарын болдырмау үшін де маңызды. Салықтық үйлестіру – салықтық интеграция процесінің маңызды бөлігі болып табылады. Салықтық интеграция – бұл елдер тобының фискалдық жақындасудың жоғары деңгейіне әкелетін шараларды қабылдауға келісуі, соңғы мақсаты – фискалдық одақ құру болып табылады. Салықтық үйлестіру автоматты түрде фискалдық одақ құруға әкелмейді, оның екінші бөлігі салық трансферттерін қамтитын, толық үйлестірілген заңнаманы және ұзақ мерзімді келісімге қосымша, қадағалау институттарын қамтитын әлдеқайда кең ауқымды жобаны қамтиды. Салықтық интеграция процесіне берілген анықтамадан бастап, салықтық үйлестіру – бұл әртүрлі елдердің, федеративтік штаттардың немесе тіпті жергілікті билік органдарының шетелдік инвесторларды тарту және жергілікті даму мен инвестицияларды ынталандыру мақсатында салық ставкаларының ең төменгі және ең жоғары деңгейін белгілеу, сондай-ақ салық заңнамасын үйлестірудің жоғары деңгейін қамтитын келісімге келу процесі екенін айтуға болады.
Tax harmonization is generally understood as a process of adjusting tax systems of different jurisdictions in the pursuit of a common policy objective. Tax harmonization involves the removal of tax distortions affecting commodity and factor movements in order to bring about a more efficient allocation of resources within an integrated market. Tax harmonization may serve alternative goals, such as equity or stabilization. It also can be subsumed, along with public expenditure harmonization, under the broader concept of fiscal harmonization. Narrowly defined, tax harmonization guided by this policy goal implies — under simplifying assumptions about other policy instruments and economic structure — convergence toward a more uniform effective tax burden on commodities or on factors of production. Convergence may be attained through the alignment of one or several elements that enter the determination of effective tax rates: the statutory tax rate and tax base, and enforcement practices. Perhaps the most widely accepted argument for harmonization involves convergence in the definition of product value or income for tax purposes. Such tax base harmonization would contribute to transparency for economic decision making and, thus, to improved efficiency in resource allocation. In particular, a common income tax base for multinational companies operating in different jurisdictions would be instrumental not only in enhancing efficiency, but also in preventing overlaps or gaps in tax claims by different countries. Tax harmonization is an important part of the fiscal integration process. Fiscal integration is the process by which a group of countries agree on taking measures that lead to a higher level of fiscal convergence, the ultimate goal being the formation of a fiscal union. Tax harmonization doesn't automatically lead to the formation of a fiscal union, the second part involving much larger scale project that includes fiscal transfers, a fully harmonized legislation and maybe some supervising institutions, beside a long run agreement. Starting from the definition given to the fiscal integration process, we can easily say that tax harmonization is the process by which a heterogeneous group of countries, federal states or even local governments agree on setting a minimum and maximum level of their tax rates, including also a higher degree of harmonization of tax legislation, in order to attract foreign investors and to encourage local development and investments.
Салықтық үйлестіру мен салықтық бәсекелестік
Салықтық үйлестіру мен салықтық бәсекелестіктің арасында компромисс бар. Салық ставкаларының бақылауы салық түсімдерін тұрақтандыру ғана емес, сонымен қатар экономикалық және саяси интеграцияны ілгерілету үшін кейде қажет. Екінші жағынан, салық ставкаларының либерализациясы мүше елдердің салық мәселелерінде өздерінің қысқа мерзімді экономикалық және әлеуметтік саясатын жүзеге асыру үшін дербестігін сақтайды. Бұған қоса, ол саяси бұрмалауларды жеңілдетуге көмектеседі.
There is a trade off between tax harmonization and tax competition. Controlling tax rates not only stabilizes tax revenues, but is also sometimes necessary for moving forward with economic and political integration. On the other hand, deregulating tax rates maintains the autonomy of member countries in tax matters for their own short term economic and social policy purposes. In addition, it mitigates political distortions.
ҚҚС
Қосылған құн салығы (ҚҚС) – «acquis communautaire» құрамына кіреді, ал екі директива (1977 және 2006 жылдарғы) Еуроодақ мүше мемлекеттеріндегі ҚҚС режимін қатаң регламенттейді, оның ең төменгі стандартты мөлшерлемесі 15% және төмендетілген мөлшерлемелердің шектеулі тізімі бар. Акциздер де Еуропалық Одақ жөніндегі шарттың 191 және 192-баптарына сәйкес ең төменгі мөлшерлемелерге бағынады. Осы шарт негізінде Кеңес пен Парламент адам денсаулығын қорғау, қоршаған ортаны сақтау және табиғи ресурстарды ұқыпты пайдалану мақсатында, соның ішінде салықтар бойынша да шешімдер қабылдауға құқылы.
The Value Added Tax (VAT) is part of the acquis communautaire, and two directives (1977 and 2006) closely codify the VAT regime in EU Member states, with a minimum standard rate of 15% and a restricted list of reduced rates. Excise duties are also subject to minimum rates, based on Articles 191 192 of the Treaty on the Functioning of the European Union (TFEU). This treaty base allows the Council and the Parliament to take decisions, including on taxes, to protect human health, safeguard the environment and promote a “rational utilization of natural resources”.
Капиталдан түсетін табыс салығы
1990 жылы "Аналық және еншілес компаниялар туралы" директива аналық компанияның еншілес компанияларынан қайтарылған табысқа екі рет салық салу мәселесін қарастырды.4 Мүше мемлекеттерден қайтарылған табысты салықтан босату немесе еншілес компаниялар төлеген салықты аналық компанияның салық есебінен шегеру (ішінара есептесу жүйесі) талап етіледі. Мақсаты – шетелдік еншілес компанияларды (екі рет салық салынатын) таза отандық компанияларға (бір рет салық салынатын) қарағанда кемсітуден сақтау болды. 2003 жылы "Пайыз және роялтилер туралы" директива ЕО ішіндегі шекаралық пайыздар мен роялти төлемдерінен салық алуды жою арқылы екі рет салық салуды одан әрі азайтты.
In 1990, the Parent subsidiary directive tackled the issue of double taxation of repatriated profits by a mother company from its subsidiaries.4 Member states are requested either to exempt repatriated profits, or to deduct taxes already paid by the affiliates from the mother's tax bill (partial credit system). The objective was to avoid discriminating against foreign subsidiaries (taxed twice) in relation to purely domestic firms (taxed only once). In 2003, the Interest and Royalties directive further reduced the incidence of double taxation by abolishing withholding taxes on cross border interest and royalty payments within the EU.