Кіріспе
Бразилиялық драматург (1927–2014)
Ариано Вилар Суассуна (aɾiˈɐ̃nu suɐˈsũnɐ; 16 маусым 1927 – 23 шілде 2014) – бразилиялық драматург және жазушы. Ол "Арммориал" қозғалысын құрушы болды. Пернамбуко Федералды университетінде Студенттік театрды ұйымдастырды. Оның төрт пьесасы түсірілді және ол өзінің заманындағы Бразилияның ең көрнекті драматургтерінің бірі саналды. Сонымен қатар, ол Бразилияның Солтүстік-Шығысы туралы көптеген романдар жазған маңызды аймақтық жазушы болды. Ол цирк аренасында өткен салтанатты шарада құрметті доктор ғылымын алды. Ол, ішінде "Auto da Compadecida" және "A Pedra do Reino" кітаптарының авторы. Ол Солтүстік-Шығыс мәдениетін қорғаушы болды, ал оның шығармалары Солтүстік-Шығыстың халықтық мәдениетіне арналған.
Өмірбаян
Ариано Вилар Суассуна 1927 жылдың 16 маусымында Солтүстік-Шығыс қаласындағы Носса-Сеньора-дас-Невесте (қазір Параиба штатының Жоао-Пессоа астанасы) Жоао Суассуна мен Кассия Вилар Суассунаның ұлы болып дүниеге келді. Келесі жылы әкесі Параиба үкіметінен кетіп, отбасы Акаухан фермасына ("Fazenda Acauã") елсіз далаға көшіп барды. 30 жылғы революция кезінде оның әкесі саяси себептермен Рио-де-Жанейрода қаза тапты және отбасы Тапероаға, Параибаға көшіп барды, онда ол 1933 жылдан 1937 жылға дейін өмір сүрді. Бұл қалада Ариано өзінің алғашқы оқуларын бастады және алғаш рет мамуленголарды (аймаққа тән қол қуыршақтары ойнаған театрлық қойылымдар) және Виола Челленджді көрді, оның "импровизация" сипаты оның театрлық қойылымдарының бір белгісі болды. 1942 жылдан бастап Ресифеде тұрды, 1945 жылы Пернамбукодағы гимназияда және Освальдо Круз орта мектебінде орта білімін аяқтады. Келесі жылы заң факультетіне түседі, онда ол Эрмило Борба Фильомен танысты. Сонымен бірге Пернамбуконың Студенттік театрын құрды. 1947 жылы ол өзінің алғашқы пьесасын жазды, Uma Mulher Vestida de Sol. 1948 жылы оның "Cantam as Harpas de Sião" (немесе "O Desertor de Princesa") пьесасы Пернамбуконың Студент театрымен орындалды. Келесі жылы "Барроның адамдары" қойылды. 1950 жылы заң факультетін бітіріп, Auto de João da Cruz-дың Мартин Пена сыйлығын алды. Өкпе ауруынан айығуы үшін Тапероаға оралуға мәжбүр болды. Ол жерде ол 1951 жылы "Тортурас де ум Корадо" пьесасын жазды және қойды. 1952 жылы ол Ресифеге қайта оралды. 1956 жылға дейін театр өнерінен бас тартпай, заңгерлікпен айналысты. Осы уақыт аралығында O Castigo da Soberba (1953), O Rico Avarento (1954) және O Auto da Compadecida (1955) бүкіл елде қойылды және 1962 жылы Сабато Магалди "Бразилияның ең танымал қазіргі заманғы театрының мәтіні" деп есептеді. 1956 жылы заңгерлікті тастап, Пернамбуконың Федералды университетінде (UFPE) эстетика профессоры болды. Келесі жылы ол Сао-Паулудағы O Casamento Suspeitoso, Cia Sérgio Cardoso және O Santo e a Porca пьесаларын сахналады, 1958 жылы O Homem da Vaca e o Poder da Fortuna пьесасын сахналады, 1959 жылы A Pena e a Lei, Латын Америкасы Театр фестивалінен он жыл өткен соң марапатталды. 1959 жылы Гермило Борба Фильхомен бірге ол "Түнтүстік шығыс халық театрын" құрды, содан кейін "А Фарса да Боа Прегуиса" (1960) және "Касеира е а Катарина" (1962) қойылымдарын қойды. 60-жылдардың басында ол драматург ретінде табысты мансабын тоқтатып, UFPE-де эстетика сабақтарына арнады. 1976 жылы "Анса Кастанха е а Ильха Бразиль: Uma Reflexão sobre a Cultura Brasileira" атты диссертациясын қорғады және 1994 жылы профессорлық қызметінен зейнетке шықты. Федералды мәдениет кеңесінің құрылтайшы мүшесі (1967), ректор Мурило Гимараес тағайындаған, UFPE мәдени кеңейткіш департаментінің директоры (1969). Мәдениетпен тікелей байланысты, 1970 жылы Ресифеде басталды, "Армориалдық қозғалыс", халықтық көріністің дәстүрлі формаларын дамытуға және түсінуге қызығушылық танытты. 1970 жылы 18 қазанда Ресифеде "Тыс ғасырлық солтүстік-шығыс музыкасы – Барокконың армориалы" атты концертімен және графика, сурет және мүсін көрмесімен басталған қозғалысқа қосылуға келетін солтүстік-шығысты іздейтін классикалық музыканың есімдері аталды. Пернамбуко штатының Мәдениет министрі, Мигель Аррес үкіметі (1994–1998). 1958-1979 жылдар аралығында өзі прозалық көркем әдебиетке де арналып, "Романс д'А Педра до Reino e o Príncipe do Sangue do Vai e Volta" (1971) және "Хистория д'О Rei Degolado nas Caatingas do Sertão / Ao Sol da Onça Caetana" (1976) атты романдарды жариялады, ол "Бразилияның халықтық романның қару-жарағы" деп саналады. Армориал квинтеті музыка тобы 1970 жылы құрылған. Ариано Суассуна Сан-Хосе-ду-Белмонтеде (Пэ) салынған, онда саяхат Романс д'А Педра-ду-Рионан, ашық аспандағы ғибадатханадан, әрқайсысының биіктігі 3,50 м болатын, дөңгелекке орналастырылған, қасиетті және беймәлімді бейнелейтін 16 тас мүсіннен тұрады. Алғашқы үшінде Иса Мәсіхтің, біздің ханымның және қаланың қамқоршысы – әулие Жүсіптің бейнелері бар. Параиба мемлекеттік өнер академиясы және Рио-Гранде-ду-Норте федералды университетінің құрмет докторлығы (2000). 2002 жылы Ариано Суассунаның оқиғасы карнавалдың тақырыбы болды, 2008 жылы қайтадан сюжет тақырыбы болды, бұл жолы Сан-Паулудағы самба мектебінің Карнавал Манча-Верде. 2004 жылы ABL қолдауымен Kind Films Дуглас Мачадоның режиссері болып, "The Hinterland: World of Ariano Suassuna" атты деректі фильм түсірді және ол "Sala José de Alencar" кинотеатрында көрсетілді. 2006 жылы Сеара Федералды университетінің Құрметті доктор атағын алды, бірақ оны 10 маусымда, 2010 жылы 83 жасқа толған күніне дейін алды. "Бұл құрметті алуды қаламайтындай көрінуі мүмкін, бірақ жоспарлау мәселесі болды", - деді Ариано, марап...
Рим католиктік дініне көшу
Ариано Суассуна кальвинист протестант отбасында туған, агностикке айналып, 1958 жылы Рим католик дініне өтті.
Романдар
А Педра до Reino e o Príncipe do Sangue do Vai e Volta, (1971). "Кеңдіктің тасы" мен "Айналмалы жолдың ханзадасы" (1971). História d'O Rei Degolado nas caatingas do sertão: ao sol da Onça Caetana, (1977) "Сертауда басы кесілген корольдың тарихы: Каэтананың батырлық күнде" (1977).
Сыни зерттеу
Ариано Суассуна: өмірбаяндық очерк, Адриана Виктор, Джулиана Линс. Рио-де-Жанейро: Захар, 2007 ж.