Құдайдың құрметімен: монархтардың ресми тілдеріндегі дәстүрлі фраза
By the Grace of God
Монархтар тақырыптарындағы «Құдайдың құрметімен» фразасы: мағынасы, тарихы, қолданылуы. Христиан монархияларындағы биліктің діни негізі. (158 characters)
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Формулалық және конституциялық тіркес, патшалық стильдер
Formulaic and constitutional phrase
regal styles
«Құдайдың рақымымен» (Dei Gratia, қысқартылған D. G.) – христиан монархияларында монархтың толық титулының бастапқы бөлігі ретінде қолданылатын формулалық тіркес. Мысалы, Англияда және кейіннен Ұлыбританияда бұл тіркес 1521 жылы патшалық титулына ресми түрде қосылды және қазірге дейін қолданылып келеді. Мысалы, Ұлыбритания монеталарында DG аббревиатурасын кездестіруге болады.
By the Grace of God (Dei Gratia, abbreviated D. G.) is a formulaic phrase used especially in Christian monarchies as an introductory part of the full styles of a monarch. For example in England and later the United Kingdom, the phrase was formally added to the royal style in 1521 and continues to be used. For example, on UK coinage, the abbreviation DG appears today.
Тарих және негіздеме
Бастапқыда бұл сөздің тікелей мағынасы болған: патшалардың құдайға берілген құқығы монархтың абсолюттік билігін заңдастыру (күн астындағы барлық биліктен жоғары) ретінде, яғни монархтың билігіне Құдайдың қолдауы ретінде, әсіресе христиан монархтары қолданған. Дәстүр бойынша, "Құдайдың рақымымен" деген тіркес егеменді билеушілерге ғана қатысты; феодалдық логика бойынша вассал феодты Құдайдың рақымымен емес, жоғары тұрған ақсүйек адамның берген рұхсатымен алған. Дегенмен, бұл патшалардың оны пайдалануына кедерес болмады, тіпті олар папаға (Құдайдың өкілі ретінде) немесе басқа билеушіге, мысалы, Бавария патшалығына, Киелі Рим империясының бір мемлекетіне бағынышты болған кезде де. Мұндай параллельдер басқа өркениеттерде де кездеседі, мысалы, Қытай империясының "Аспанның мандаты", онда ғасырлар бойы Қытай императорларының ресми жарлықтары әрдайым 「奉天承運皇帝，詔曰」 деген сөздермен басталып, ол "Император, Аспанның рақымымен жарлық етеді" деп аударылады.
Originally, it had a literal meaning: the divine right of kings was invoked—notably by Christian monarchs—as legitimation (the only one above every sublunary power) for the absolutist authority the monarch wielded, that is, the endorsement of God for the monarch's reign. By custom, the phrase "by the Grace of God" is restricted to sovereign rulers; in the feudal logic, a vassal held fief not by the grace of God, but by grant of a superior noble. Yet this did not stop kings using it, even when they did homage to the pope (as viceregent of God) or another ruler, such as the Kingdom of Bavaria, a state of the Holy Roman Empire. Parallels exist in other civilizations, e. g. Mandate of Heaven of the Chinese empire, where for centuries the official decrees by the emperors of China invariably began with the phrase 「奉天承運皇帝，詔曰」 which is translated as "The Emperor, by the Grace of Heaven, decrees".
Қазіргі қолданысы
Дәстүрлі "Құдайдың рақымымен" деген сөз тіркесі Дания, Лихтенштейн, Нидерланды, Монако және Ұлыбритания монархтарының толық атақтары мен стильдерінде әлі де қолданылады. Ұлыбританиямен бір монархы бар басқа одақтас елдерде, бұл стиль Антигуа және Барбуда, Австралия, Багам аралдары, Белиз, Канада, Гренада, Ямайка, Жаңа Зеландия, Соломон аралдары, Сент-Китс және Невис, Сент-Люсия, Сент-Винсент және Гренадиндер және Тувалуда қолданылады. Папуа-Жаңа Гвинея бұл стилді қолданбайды. Бұл сөз тіркесі Люксембургте 2000 жылға дейін қолданылды, содан кейін қазіргі ұлы герцог Генри оны қолданудан бас тартты. 20 ғасырдағы Франсиско Франконың Испаниядағы диктатурасы кезінде испандық монеталарда "Франсиско Франко Каудильо де Испания по ла Г де Диос" ("Құдайдың рақымымен Испанияның Франсиско Франко Каудильосы") деген жазу болған. Бұл сөз тіркесі Бельгия, Люксембург (Жан, 2000 жылы тақтан бас тартты), Норвегия (Хакон VII, 1957 жылы қайтыс болды) және Швеция (Густав VI Адольф, 1973 жылы қайтыс болды) монархияларында қолданылмайды. Испанияда 1978 жылғы конституцияның 56-бабының 2-тармағында Испания королінің атағы "Испания королі" (Rey de España) деп көрсетілген, бірақ ол "тажына сәйкес келетін атақтарды пайдалана алады" делінген. Осының нәтижесінде Испания королі "Құдайдың рақымымен" деген сөз тіркесін пайдалана алады, бірақ ол ресми құжаттарда қолданылмайды.
The traditional phrase "by the grace of God" is still included in the full titles and styles of the monarchs of Denmark, Liechtenstein, the Netherlands, Monaco and the United Kingdom. In other Commonwealth realms, who share the same monarch with the United Kingdom, the style is used in Antigua and Barbuda, Australia, The Bahamas, Belize, Canada, Grenada, Jamaica, New Zealand, Solomon Islands, St. Kitts and Nevis, St Lucia, St. Vincent and the Grenadines, and Tuvalu. Papua New Guinea does not use the style. The phrase was used in Luxembourg until 2000, when Henri, the current grand duke, decided to drop it. During the 20th century dictatorship of Francisco Franco in Spain, Spanish coins bore a legend identifying him as Francisco Franco Caudillo de España por la G de Dios ("Francisco Franco Caudillo of Spain by the G(race) of God"). The phrase is not used in the monarchies of Belgium, Luxembourg (Jean, abdicated 2000), Norway (Haakon VII, died 1957) and Sweden (Gustav VI Adolf, died 1973). In Spain, article 56(2) of the 1978 constitution, states that the title of the King of Spain is simply "King of Spain" (Rey de España) but that he "can use the titles that correspond to the Crown". As a result, the King of Spain may use "by the grace of God", but this is not used on official documents.