Кіріспе
Кейп түбегінің батыс жағалауындағы Лиугат шығанағындағы жағалаудағы тарихи кеме апаттауы – «Маори» кемесі. 1893 жылы Тайнда Уолсендтегі С. Сван және Хантер компаниясы Лондонның Шоу, Савилл және Альбион компаниясы үшін Австралия мен Жаңа Зеландиядан Ұлыбританияға мұздатылған ет және өнімдерді тасымалдау мақсатында салынған британдық тоңазытылған жүк бу кемесі. Кеме өзінің барлық қызметі бойы осы бағытта жүріп келді. 1909 жылдың тамыз айында келіп, Оңтүстік Африка жағалауында кеме апатқа ұшырап, экипаждың 32 мүшесі қаза тапты.
Maori was a British refrigerated cargo steamship built in 1893 by C. S. Swan & Hunter of Wallsend on Tyne for Shaw, Saville & Albion Co. of London with intention of transporting frozen meat and produce from Australia and New Zealand to the United Kingdom. The vessel stayed on this trade route through her entire career. In August 1909 while on one of her regular trips, she was wrecked on the coast of South Africa with the loss of thirty two of her crew.
Дизайн және құрылыс
1893 жылдың басында Шоу, Савилл және Альбион компаниясы үш жылдық тасымалдау кемесі "Маориді" сатуға шешім қабылдады және оны Жаңа Зеландия мен Оңтүстік Америкадан үлкен көлемде мұздатылған ет пен өнімдерді тасымалдауға қабілетті үлкен кемемен алмастыруды жоспарлады. C. S. Swan & Hunter компаниясына тапсырыс берілді, ал алмастыру кемесі Тайндағы Уолсенд қаласындағы кеме құрылысы кемежайында салынды және 1893 жылдың 14 тамызында (кемежай нөмірі 184) теңізге түсірілді. Уолсенд қаласындағы Сент-Питер шіркеуінің пасторы Джеймс Хендерсонның әйелі кемеге спонсор болды. Кеме жақсартылған үш палубалы типтегі кеме болды, ол колониялық мұздатылған ет саудасы үшін арнайы жобаланған, және оның корма палубасы, ұзын руль үйі және ұзын бастиондық мұрын бөлігі болды. "Маоридің" машиналары кеменің ортасында орналасқан, ал кеме алты су өткізбейтін бөлімдермен бөлінген, кемесі мен аралық палубалары изоляцияланған. Кеме сонымен қатар Haslam Engineering & Foundry Co. компаниясымен ұсынылған алты тоңазытқыш қозғалтқышпен жабдықталған, олар шамамен 70 000 қой етін тасымалдауға арналған изоляцияланған камераларды салқындатуға арналған. Фрахт кемесінде сонымен қатар жүктерді жылдам тиеу және түсіру үшін қажетті барлық заманауи жабдықтар, соның ішінде сегіз бу машинасы болды. "Маоридің" бастапқы сыйымдылығы шамамен 7000 тоннаға бағаланған. Кемеде ұялы қос түбі бар болаттан жасалған корпус және 461 а.к. үш кеңейісті бу машинасы болды, цилиндрлерінің диаметрі және соққысы бар, ол бір бұрандалы винтті қозғалтады және кемені сағатына дейін жылдамдықпен қозғалтады.
461 nhp triple expansion steam engine, with cylinders of , and diameter with a stroke, that drove a single screw propeller, and moved the ship at up to .
Пайдалану тарихы
Жеткізілгеннен кейін кеме Лондонға бағытталды, онда 29 қазанда тексеру үшін құрғақ докқа кірді. Соңынан кеме 5900 тонна жалпы жүк тиеп алып, 1893 жылғы 11 желтоқсанда Грейвсендтен Жаңа Зеландия порттарына қарай жолға шықты. Маори кемесі оқиғасыз сапардан кейін 1894 жылғы 30 қаңтарда Чалмерс портына жетті. Шамамен 3500 тонна жүк түсіріп, 741 дорба жүн, сондай-ақ қой терісі, базилик және қоян терісін тиеп алғаннан кейін, кеме 7 ақпанда Литтлтонға бағытталды, келесі күні жетті. Литтлтонда Маори кемесі қалған жүгін түсіріп, 10 мыңнан астам тоңазытылған қой етімен жүк тиеді. Содан кейін кеме Тимару, Уангануи, Окленд, Гисборн, Нейпир порттарына сапар шегіп, 8 наурызда Веллингтонға жетті. Осы порттардың әрқайсысында кеме негізінен тоңазытылған қой етінің өлекселерін тиеді, бірақ сонымен қатар жүн, маргарин, стеарин, тері және май сияқты басқа да жүктерді тиеп алды. Маори 13 наурызда Веллингтоннан шығып, Жақсы Үміт мүйісі мен Тенерифе арқылы 2 мамырда Лондонға жетті, осылайша алғашқы сапарын сәтті аяқтады. 1909 жылғы 5 тамыздағы дауыл кезінде Маори Кейптаунда, Кейп түбегінің батыс жағалауындағы Лландудно қалашығынан бірнеше километр оңтүстікке қарай жағаға тірелді. Ұңғысы үш құтқару қайығын түсірді, бірақ оның капитаны мен 14 экипаж мүшесі кемеде қалды. Жағалауы шалғай, қол жетімді емес және өте жартасты болды, Атлант мұхитынан келген алып толқындар соққыға ұшыраған кемеге көлеңке түсірген зор гранит жартастарға құлады. Қыстың соңы еді, су да суық болды. 32 адам қаза тапты, оның ішінде оның капитаны және көптеген навигациялық офицерлері.
Қалдық
Апаттаған кеме граниттік тас қатпарлардың арасында судың шамамен [біраз] тереңдігінде жатыр. 1960 жылдан бері ол су астында жүзушілер арасында танымал, бірақ оны тек ауа райы тыныш болғанда және басым оңтүстік-батыс толқыны төмен болғанда ғана тамашалауға болады. Кеменің корпусы қиратылған, ал кеме тасыған жүктердің көп бөлігі жылдар бойы іздеушілер мен сувенир жинаушылармен алып кетілген. 1970 жылдары су астында жүзушілер түсті металдарды іздеу үшін корпусын динамитпен жарып тастаған. Жүктердің ішінде ыдыс-аяқ, линолеум рулондары, шампан мен қызыл шарап болған. 1970 жылдары апат орнындағы құмда шарап бөтелкелерін табуға болатын. Олардың көпшілігі су бетіне көтерілгенде жарылып кеткен. Аз ғана бөлігі сақталып қалған, бірақ ішіндегі шараптың дәмі өте нашар болған. Қазір Оңтүстік Африканың Ұлттық мұра ресурстары заңы апаттаған кемені қорғайды. Қолайлы жағдайда ол су астында жүзуге арналған танымал орын.