Кіріспе

СС Карнатик – 1862-63 жылдары Самуда ағайындары Лондон қаласындағы Құстар аралындағы Кубитт Таун қаласында, Пиреней және Шығыс Бу Навигациялық Компаниясы (P&O) үшін салған британдық пароход. Суэц каналы ашылғанға дейінгі соңғы жылдары Суэц пен Бомбей арасында жүріп тұрды. Бұл маршрут Ұлыбританиядан Үндістанға жылдам, бумен жүретін қатынас құрды, Жерорта теңізі арқылы Александрияға бағытталған ұқсас пароходтармен байланысып, Суэцке құрлықпен өтуге мүмкіндік берді. Балама жол – Жақсы Үміт мүйісін айналып өту болатын, бірақ 1860-шы жылдардың басында бу кемелері бұл қашықтықты желкенді кемелермен бәсекелесе алатындай экономикалық бола қоймады. Carnatic – құрама двигательді қолданған алғашқы британдық пароходтардың бірі болды және ол көптеген замандас кемелерге қарағанда отынды тиімдірек пайдаланды (индикаторлық жылдамдық сағатына 2 фунт көмір). P&O компаниясы 1860-шы жылдардың бірінші жартысында құрама двигательді бірнеше кеме салды: Пуна (1863), Голконда (1863) және Баронда (1864). 1869 жылы ол Қызыл теңіздегі маржан рифіне соқтығысып, келесі күні таңертең жарылып, 31 адамның өмірін қиды. Оның құлаған жері 1984 жылы қайта табылды және қазір ол су астында жүзуге танымал орын болып табылады.

Кеме тарихы

Кеме 1862 жылғы 30 қаңтарда салынды бастады, және бастапқыда оны Майсор деп атау жоспарланған. Құрама бу машинасы сол кездегі британдық кемелер үшін ерекше жағдай еді. Карнатиктың қазандығы тек жоғары қысымда жұмыс істеді, бірақ Сауда кеңесі осыны рұқсат етпеді. Төмен қысымда құрама бу машинасының артықшылықтары толыққанды пайдаланылмады, алайда мәселенің шешімі – көп мөлшерде буды қыздыру болды. Бұл тиімділіктің арқасында бір көрсетілген ат күші сағатына 2 фунттан сәл астам көмір жұмсалды. Бұл көрсеткіш, SS Agamemnon кемесінің бір көрсетілген ат күші сағатына 2.2 фунт көмір жұмсаған жетістігімен салыстыруға болады, бірақ қазандық қысымы .

Жерге тұйықтау

1869 жылдың 12 қыркүйегінде ол Қызыл теңіздегі Суэц шығанағының аузындағы Шадван аралының жанында Шауб Абу Нухас коралды рифіне тіреліп қалды. Кеменің қауіпсіз екенін және сорғылардың жұмыс істеп тұрғанын бағалаған капитан П. Б. Джонс жолаушылардың кемеден кету туралы қайта-қайта сұраған өтініштерін қабылдамады және оларға кеме қауіпсіз екенін, ал P&O лайнері «Суматра» жақыннан өтеді және оларды құтқарады деп сендірді. 14-і күні сағат 2-ге дейін кемеде жалпы тыныштық пен қалыпты жағдай сақталды, содан кейін су көтеріліп, кеменің қазандықтарын жауып, кеме қуатсыз және жарықсыз қалды. Келесі күні таңертеңгі сағат 11-де, рифте 34 сағат өткен соң, капитан Джонс кемені тастауға бұйрық берді және алғашқы төрт жолаушы құтқару шалкегінің біріне отырғанда, «Карнатик» кенеттен екіге бөлінді. Отыз бір адам суға батып кетті. Тірі қалғандар Шадван аралына жетіп, келесі күні «Суматра» оларды құтқарып алды. «Карнатик» 40 000 фунт стерлингке тең алтын тасыды (қазіргі шаралармен 1 000 000 фунт стерлингтен астам), сондықтан екі аптадан кейін құтқару операциясы жүргізілді. Алтынның барлығы табылды деп хабарланды, бірақ қалған қазына туралы әңгімелер кеменің танымалдылығын арттырды. Капитан Джонс Англияға ресми тергеу комиссиясына шақырылып, «білікті және тәжірибелі офицер» деп танылды. Алайда, комиссия «кеме, ауа райы және жарық қауіпсіз саяхатты қамтамасыз ету үшін барлық жағдайлар болған сияқты және тек тиісті күтім қажет болды. Бұл жасалмады, сондықтан апат болды» деген қорытынды жасады. Джонстың капитандық куәлігі тек тоғыз айға тоқтатылғанмен, ол теңізге қайта оралмады. 1984 жылдың мамыр айында қайта табылган «Карнатик» қазір су астында жүзуге танымал орын болып табылады.