Кіріспе

Квинсленд штатында, Австралияда апатқа ұшыраған жолаушылар пароходы SS Йонгала 1903 жылы Англияда Аделаида параход компаниясы үшін салынған. Ол 1911 жылы Квинсленд жағалауындағы дауыл кезінде суға батып, бортындағы 122 жолаушы мен экипаждың барлығы қаза тапты. Оның қирандысы 1958 жылы Боулинг-Грин мүйісі жанынан табылды. Қазір ол танымал су астына түсу орны болып табылады және 2018 жылғы Ұлттық су асты мәдени мұрасын қорғау заңымен қорғалған. Йонгала – 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыста Австралияның жалғыз госпиталь кемесі болған "Австралиялық госпиталь" кемесінің қарындас кемесі болды.

Құрылыс және сәйкестендіру

1903 жылы Сэр В.Г. Армстронг, Уитворт және компаниясы Ньюкасл-апон-Тайн қаласындағы Лоу-Уокер кеме жасау шебінде Аделаида параход компаниясы үшін жолаушылар және жүк тасымалдауға арналған екі бу кемесін салды. "Йонгала" кемесі 736-шы номермен салынды, 1903 жылдың 29 сәуірінде суға түсіріліп, сол жылдың қазан айында аяқталды. Ол Оңтүстік Австралиядағы Йонгала қаласының атымен аталыпты. Атаудың шығу тегі – нгаджури тайпасының тілі, ол "кең су" немесе "молырақ су ішетін орын" деген мағынаны білдіреді. Оның серігі "Грантала" кемесі 737-ші номермен салынды, 1903 жылдың 28 мамырында суға түсіріліп, желтоқсанда аяқталды. "Йонгаланың" тіркелген ұзындығы 106,68 метр, ені 13,78 метр, ал тереңдігі 8,29 метр болды. Оның тоннажы 8,5 метрді құрады. Ол бір пернелі болды, ал қуатын үш цилиндрлі кеңейтілген бу машинасымен қамтамасыз етті, бұл машинаны Wallsend Slipway Company жасаған. Онда бес бір ұшты қазандық болды, олар бу машинасына 180 фунт/квадрат дюйм (1200 кПа) қысыммен бу жеткізді. Оның пештерінде күніне шамамен 67 тонна көмір жағылды. Бу машинасының қуаты 690 ат күшіне (NHP) бағаланып, кемеге белгілі бір жылдамдық берді. "Йонгала" кемесінде 110 бірінші сыныпты және 130 екінші сыныпты жолаушыларға арналған орын болды. Кеменің барлық бөлігінде электр жарығы орнатылған. Оның алдыңғы бөлігінде тікелей әрекет ететін бумен жұмыс істейтін жел және капстан болды. Жүгін тиеу-түсіру үшін екі бу кран және жеті винті бар құрылғылар қолданылды. Фантайлдың артқы бөлігінде орналасқан арнайы үйге бу және қолмен басқару жүйесі орнатылып, көпірден басқарылды. Онда мұздатылған өнімдерге арналған орын болды: көкөністер мен азық-түлік үшін салқындатылған, ал мұздатылған ет үшін – тоңдырылған. Аделаида параход компаниясы "Йонгала" кемесін Аделаида портында тіркеді. Оның Ұлыбританиядағы ресми нөмірі 118332 болды, ал кодты әріптері VGFH еді.

Қызмет тарихы

"Йонгала" кемесі 1903 жылғы 9 қазанда Саутгемптоннан (Англия) кеме жеткізу сапарына шықты. Бискай шығанағын кесіп өту кезінде ауа райы нашарлап, кемеге зиян келді. Аделаида пароход компаниясы ешқандай жарыс болмағанын ресми түрде жоққа шығарды. 30 қарашада кеме Порт-Аделаидаға жетіп, Аделаида пароход компаниясының акционерлері оны тексерді. 3 желтоқсанда Мельбурнға жетті.

1905 жылы "Йонгаланың" тұрақты бағыты Фримантель мен Сиднейді Аделаида және Мельбурн арқылы байланыстырды. 1906 жылы жазғы бағыты Брисбенге дейін ұзартылды. Бұл Австралиядағы ең ұзын мемлекетаралық теңіз жолы болды және "Йонгала" осы бағытты бірінші болып пайдаланды. 1907 жылдан 1911 жылға дейін әр жылғы қысында ол Мельбурн мен Кернс арасындағы бағытта жүріп тұрды. Кеменің капитаны Уильям Найт болды. Мельбурндан 72 жолаушымен шығып, 20 наурызда Брисбенге жетті. Брисбенде Мельбурннен келген жолаушылардың көп бөлігі түсіп, Квинсленд жағалауы бойымен сапарға шығатын жаңа жолаушылар кемеге мінді. Сондай-ақ, "Муншайн" атты жарысқа қатысатын жылқы мен Линкольн қызыл бұқасы да кемеге алынды. Тексеру кезінде "Йонгала" кемесі "тамаша жағдайда" екені анықталды. Макейден шыққаннан кейін және құрлық көрінісінен алыстағаннан кейін, Флат Топ аралының сигнал станциясы Таунсвилл мен Макей арасындағы тропикалық дауыл туралы телеграммалық ескерту алды. Сигнал станциясы флагтар мен сымсыз телеграф сигналдарын жіберді, нәтижесінде бірнеше кеме Макей портына паналады. Бірақ "Йонгала" осы флагтарды көрмеді. "Маркони" компаниясы жақында Англиядан "Йонгалаға" орнату үшін сымсыз телеграф құрылғысын жіберген еді, бірақ ол әлі Австралияға жетпеген.

Салдары

"Йонгала" уақытында Таунсвиллге жетпегендіктен, бастапқыда басқа кемелер сияқты, ол да дауылдан жасырыныпты деп есептелді. Бірақ 26 наурызда ол "жоғалып кеткен" деп тіркелді. Квинсленд премьері Дигби Денхам оны іздеуге бұйрық берді, іздеуге жеті кеме қатысты. Қалдықтар Квинсленд жағалауында, Хинчинбрук аралы мен Боуэн аралығында жағаға шыға бастады. "Муншайн" атты жарыс жылқысының денесі Гордон-Крикте табылды, бірақ жолаушылар мен экипаждың ешқайсысының да іздері табылған жоқ. Квинсленд үкіметі кемені табуға көмектесетін ақпарат үшін 1000 фунт сыйлық жариялады. Сыйлыққа талапкер болған жоқ, сондықтан ол ақырында кері тартылды.

Қазіргі күн

Йонгала қазір Таунсвилл мен Солтүстік Квинслендтегі ойын-сауық суға батыру туризмінің маңызды орталығына айналды, жыл сайын 10 000-нан астам суға батырушы кеменің қираған жерін аралайды. Ұзындығымен, ол ең үлкен, жақсы сақталған тарихи кемелердің қираған жерлерінің бірі. Бұл жерде әртүрлі теңіз жануарлары мекендейді. iNaturalist қолданылатын азаматтық ғылым дерекқоры 79 түрдің 213-тен астам байқауын тіркеді. Ең көп байқалатын түр – Хумпхед балық, Cheilinus undulatus. BBC телеарнасының "Ұлы барьерлі риф" деректік фильмінің бір бөлімінде кеменің қираған жерінің биологиялық әртүрлілігі көрсетілген. Таунсвилл теңіз мұражайында Йонгалаға қатысты көптеген артефакттар мен естелік заттар, соның ішінде кеме қоңырауы қойылған.