"Балет Механика: Дадаизм мен Кубизмнің арасындағы фильм"

Кіріспе

1924 жылы түсірілген фильм

"Балет Механик" (1923–24) – суретші Фернан Легер және режиссер Дадли Мерфидің (Ман Рэйдің операторлық жұмысымен) бірлесіп жазған, түсірген және режиссерлік еткен дадаизм және посткубистік өнер фильмі. Фильмнің музыкалық қосымшасын американдық композитор Джордж Антейл жазған. Дегенмен, фильмнің тұңғыш көрсетілімі 1924 жылғы 24 қыркүйекте Венадағы "Жаңа театр техникасының халықаралық көрмесінде" (Internationale Ausstellung neuer Theatertechnik) дыбыссыз нұсқада, Федерик Кислер ұйымдастыруымен өтті. Ол ертедегі тәжірибелік киноның үздік туындыларының бірі саналады.

Фильмнің аты-жөні және тарихы

Кинотарихшы Сьюзан Делсон өзінің «Дадли Мерфи: Голливудтың жабайы картасы» атты кітабында Мерфи фильмнің басты қозғаушы күші болғанын, бірақ Легер фильмді өзінің туындысы ретінде насихаттауда табыстырақ болғанын жазды. Дегенмен, 2016 жылғы қайта құрастырылған нұсқаның басындағы титрлерде тек Легердің есімі ғана көрсетілген. Лежердің Бірінші дүниежүзілік соғыстағы тәжірибесі оның барлық шығармаларына зор әсер етті. 1914 жылдың тамызында француз армиясына шақырылып, екі жыл бойы Аргонн майданында соғысқан. Ол окоптан артиллерия, ұшақтар және әріптес сарбаздардың эскиздерін жасады, ал демалысында «Трубкалы сарбаз» (1916) картинасын салған. 1916 жылдың қыркүйегінде Вердендегі неміс әскерлерінің қолданған mustard газынан кейін ол өлімге жуық болды. Вильпентте сауығу кезеңінде «Карта ойнаушылар» (1917) картинасын жазды. Ол былай деді: «Мен 75 миллиметрлік зеңбіректің күн сәулесінде жарқырағанын көргенде таң қалдым. Бұл ақ металдың сиқыры еді. 1912–1913 жылдардағы абстрактілі өнерді ұмыту үшін маған осы ғана жеткілікті болды. Менің айналамдағы адамдардың қарапайымдылығы, сан алуандығы, юморы, тіпті кемелдігі, олардың өмірлік қажеттіліктерді түсінуі және өлім-өмір арасындағы тартыстың ортасында оны қолдануы – бәрі де мені жаргонмен, барлық түстерімен және динамикасымен сурет салуға итерді. «Карта ойнаушылар» оның «механикалық кезеңінің» бастауын берді, оның бір бөлігі – «Механикалық балет», конструктивизмнің динамикалық абстракциясын Даданың абсурдты және ретсіз сипаттарымен біріктіретін көркемдік тәсіл. Біз осы тенденцияны фильмнің басынан соңына дейін көреміз. Алайда, «Механикалық балет» деген атаумен Дада скульптурасының суреті бұрын 391 журналында жарияланған болатын. Бұл журналды Дадашы Франсис Пикабия 1917 жылдың қаңтарында құрып, 1924 жылға дейін шығарып тұрған. Фернан Лежердің осы туралы білгені немесе білмегені белгісіз.

Көрнекі сөз айтар

Бастапқы нұсқасында фильмнің француз тіліндегі атауы "Шарлот балет механику ұсынады" (түпнұсқа басылымда көрсетілгендей), бұл Францияда Чарли Чаплиннің "Кішкентай саяхатшы" кейіпкері ретінде танымал болғандығына сілтеме жасайды. Фильмде Лежердің жасаған Шарлоның кубистік стильдегі қағаз қуыршағы бірнеше рет пайда болады. Бұл фильмдегі көптеген көрнекі әдеміліктердің біріншісі ғана – фильмнің жасаушыларының бастапқы ниетіне сәйкес, оның таза көрнекі заманауилығын көрсетеді.

Құрамы

Джордж Антейлдің "Балет Механикасы" (1924) бастапқыда фильмге қосымша музыка ретінде жоспарланған және оның тұсаукесері Халықаралық жаңа театр техникасының көрмесінде өтуге тиіс болған. Алайда, аяқталуға дейін режиссер мен композитор әрқайсысы өз жолымен кетіп қалды. Музыкалық туынды шамамен 30 минутқа созылады, ал фильмнің ұзақтығы 19 минут шамасында. Антейлдің "Балет Механикасы" үшін жазған музыкасы концерттік туындыға айналып, 1926 жылы Парижде Антейлдің өзінің тұсаукесерін өткізді. Туынды ретінде ол Антейлдің ең танымал және ұзаққа сақталған жұмысы болып табылады. Ол өзінің радикалды қайталанатын стилімен, аспаптар құрамымен және тарихымен әйгілі. Бастапқы оркестрлеуде төрт бөлімге бөлінген 16 пиано (немесе пианола), 2 қарапайым пиано, 3 ксилофон, кемінде 7 электр қоңырау, 3 винт, сирена, 4 бас барабан және 1 там-там болған. Бірақ, осыншама көп пианолаларды синхронды түрде ұстау мүмкін болмағандықтан, алғашқы орындалыстарда төрт бөлімді бір пианола рулонына біріктіріп, екі пианиноны 6 немесе одан да көп қосымша аспаптармен толықтырған. Антейл бұл туындыны жарнамалап, тіпті Африкаға сапары кезінде өзінің "жоғалып кеткені" туралы әңгіме таратып, алдын ала концертке бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аударды. 1926 жылғы маусымда Парижде өткен ресми тұсаукесерді американдық меценат демеушілік етті, ал концерт соңында үш баронесса мен герцог оны жамылғыға орап тастады. Бұл туынды концертке келгендердің кейбіреулерін ашуландырды, олардың наразылықтарын музыканың күйлі дыбысы басып тастады, ал басқалары туындыны қолдады. Концерттен кейін көшеде төбелес болды. Антейл Карнеги залында осы оқиғаны қайталауға тырысты, бірақ оның әрекеттері көбінесе назарсыз қалды. Концерттік орындалыста "Балет Механикасы" адамдардың биі емес, механикалық аспаптардың көрсетілісі болып табылады. Олардың ішінде пианолалар, ұшақ винттері және электр қоңыраулары сахнада көзге түседі, машиналар сияқты қозғалып, балеттің визуалдық бөлігін құрайды. Осы ерекше аспаптар жиынтығынан-ақ бұл қарапайым музыка емес екенін көруге болады; ол қатты, соққылы, шуылдардың жиынтығы, италиялық футуристер 20 ғасырдағы жаңа музыканы қалай елестететіні сияқты. 1927 жылы Антейл Балеттің бірінші бөлігін Welte Mignon үшін жазды. Бұл пиано рулоны 1927 жылғы 16 шілдеде "Deutsche Kammermusik Baden Baden 1927" кешінде орындалды. Айынықса, бұл пиано рулондарының қазір жоғалып кеткені есептеледі.

George Antheil's Ballet Mécanique (1924) was originally conceived as an accompaniment for the film and was scheduled to be premiered at the Internationale Ausstellung neuer Theatertechnik. However before completion, director and composer agreed to go their separate ways. The musical work runs close to 30 minutes, while the film is about 19 minutes long. Antheil's music for Ballet Mécanique became a concert piece, premiered by Antheil himself in Paris in 1926. As a composition, it is Antheil's best known and most enduring work. It remains famous for its radical repetitive style and instrumentation, as well as its storied history. The original orchestration called for 16 player pianos (or pianolas) in four parts, 2 regular pianos, 3 xylophones, at least 7 electric bells, 3 propellers, siren, 4 bass drums, and 1 tam tam. As it turned out, there was no way to keep so many pianolas synchronized, so early performances combined the four parts into a single set of pianola rolls and augmented the two human played pianos with 6 or more additional instruments. Antheil assiduously promoted the work and even engineered his supposed "disappearance" while on a visit to Africa so as to get media attention for a preview concert. The official Paris première in June 1926 was sponsored by an American patroness who at the end of the concert was tossed in a blanket by three baronesses and a duke. The work enraged some of the concertgoers, whose objections were drowned out by the cacophonous music, while others vocally supported the work. After the concert, there were some fights in the street. Antheil tried to replicate this scandal at Carnegie Hall by hiring provocateurs, but they were largely ignored. In concert performance, Ballet Mécanique is not a show of human dancers but of mechanical instruments. Among these, player pianos, airplane propellers, and electric bells stand prominently onstage, moving as machines do, and providing the visual side of the ballet. As the bizarre instrumentation may suggest, this was no ordinary piece of music; it was loud and percussive, a medley of noises, much as the Italian Futurists envisioned new music of the 20th century. In 1927, Antheil arranged the first part of the Ballet for Welte Mignon. This piano roll was performed on 16 July 1927 at the "Deutsche Kammermusik Baden Baden 1927". Unfortunately, these piano rolls are now thought to be lost.

Кейінгі тарих

1953 жылы Антейл 4 пианино, 4 ксилофон, 2 электр қоңырау, 2 пропеллер, тимпан, глокеншпиль және басқа да соққы аспаптары үшін қысқартылған (және әлдеқайда тыныш) нұсқасын жазды. Бастапқы оркестрлеуді алғаш рет 1992 жылы Морис Перес іске асырды. 1986 жылы фильм Майкл Найманның жаңа музыкасымен премьераланды. 1999 жылы Массачусетс университетінің Лоуэлл перкуссиялық ансамблі, Джефф Фишердің жетекшілігімен, 16 ойнатушы пианиноны қолдана отырып, түпнұсқа партитураның (фильмсіз) алғашқы орындалуын ұсынды. Ойнатушы пианинолар Yamaha Disklaviers болды, олар Macintosh бағдарламалық қамтамасы Opcode StudioVision арқылы MIDI арқылы басқарылды. Фильм Антейлдің партитурасын саундтрек ретінде пайдалануға ниеттенгенімен, екі бөлік көп уақыттан кейін ғана біріктірілді. 2000 жылы Пол Лерман фильмнің қайта өңделген нұсқасын жасады. Фильмнің бұл нұсқасы 2005 жылдың қазан айында шыққан «Unseen Cinema: Early American Avant Garde Film 1894–1941» DVD жинағына енді, сондай-ақ «Bad Boy Made Good» DVD жинағына да кірді, онда Лерманның Антейл және «Балет механикасы» туралы деректі фильмі де бар, ол 2006 жылдың сәуір айында жарық көрді. Лерман Лоуэллдегі орындалыстан кейін жазылған ойнатушы пианиноларды пайдаланған, ал қалған аспаптар электронды түрде ойналған түпнұсқа оркестрлеудің өңделген нұсқасын қолданды. 2002 жылдың қарашасында тікелей ансамбльге арналған партитураның нұсқасы (қосымша өңдеуді қажет етті, себебі тікелей ойнаушылар электрондық аспаптардай жылдам ойнай алмады) Огайо штатының Колумбус қаласында Джулиан Пелликано басқарған Пейбоди музыка консерваториясының ансамблімен премьераланды. Жаңа саундтрек пен «Балет механикасының» 1952 жылғы нұсқасымен қойылым 2003 жылдың 17 ақпанында Пейбоди консерваториясының Фридберг концерт залында қайталанды. Содан кейін бұл туынды Монреальде «Montréal/Nouvelles Musiques» фестивалінде Уолтер Будро басқарды. Бұл нұсқа 2004 және 2005 жылдары Лондондық Sinfonietta Еуропада оннан астам рет орындады. 2005 жылы Вашингтондағы Ұлттық өнер галереясы Лерманға және «Электрондық музыкалық қалалық роботтар лигасына» (LEMUR), директоры Эрик Сингерге «Балет механикасын» ойнауға арналған компьютерлік робот ансамблін жасауды тапсырды. Бұл инсталляция 2006 жылдың 12 наурызынан 7 мамырына дейін галереяда болды. Ол 2007 жылдың желтоқсанында Майами Бичтегі Вулфсониан мұражайында және Нью-Йорктегі 3 Legged Dog-та орнатылды, онда ол Антейл мен Хеди Ламарр туралы пьесаны сүйемелдеу үшін қолданылды, сондай-ақ олардың жиілік секіру деп аталатын кең спектрлі технологиясын ойлап тапқандығы туралы да көрсетілді. Пьесаның барысында Легер/Мерфи фильмі екі арнайы «концерттен кейінгі» шараларда робот оркестрімен бірге көрсетілді.

In 1953, Antheil wrote a shortened (and much tamer) version for 4 pianos, 4 xylophones, 2 electric bells, 2 propellers, timpani, glockenspiel, and other percussion. The original orchestration was first realized in 1992 by Maurice Peress. In 1986, the film was premiered with a new score by Michael Nyman. In 1999, the University of Massachusetts Lowell Percussion Ensemble, under the direction of Jeff Fischer, presented the first performance of the original score (without the film) using 16 player pianos and live players. The player pianos were Yamaha Disklaviers, controlled via MIDI using the Macintosh software program Opcode StudioVision. Although the film was intended to use Antheil's score as a soundtrack, the two parts were not brought together until much later. In 2000, Paul Lehrman produced a married print of the film. This version of the film was included in the DVD collection Unseen Cinema: Early American Avant Garde Film 1894–1941 released in October 2005 and also in the DVD set Bad Boy Made Good, which also contains Lehrman's documentary film about Antheil and the Ballet mécanique, which was released in April 2006. Lehrman used an edited version of the original orchestration in which he used player pianos recorded after the Lowell performance, with the rest of the instruments played electronically. In November 2002, a version of the score for live ensemble (which required further editing, since live players couldn't play it as fast as electronic instruments) was premiered in Columbus, Ohio by an ensemble from the Peabody Conservatory of Music, conducted by Julian Pellicano. The performance, with the newly realized soundtrack and the 1952 version of Ballet mécanique, was repeated at the Friedberg Concert Hall at Peabody Conservatory on February 17, 2003. The work was then performed in Montreal at the Montréal/Nouvelles Musiques festival, conducted by Walter Boudreau. This version was then performed a dozen times in Europe by the London Sinfonietta in 2004 and 2005. In 2005, the National Gallery of Art in Washington, DC commissioned Lehrman and the League of Electronic Musical Urban Robots (LEMUR), Eric Singer, director, to create a computer driven robotic ensemble to play Ballet mécanique. This installation was at the Gallery from 12 March to 7 May 2006. It was installed in December 2007 at the Wolfsonian Museum in Miami Beach, FL, and again at 3 Legged Dog in New York City, where it was used to accompany a play about Antheil and Hedy Lamarr, and their invention of spread spectrum technology, called Frequency Hopping. During the run of the play, the Léger/Murphy film was shown, with the robotic orchestra performing the score, at two special "after concerts."

"Балет-механика" синхронды фильм ретінде

Дегенмен, түпнұсқа синхрондалған фильмге қатысты, және соңғы дыбыс орындау сапасына және Антейлдің концерті туралы түпнұсқа жоспарларымен үлкен сәйкестігіне қарамастан (Лерман жасаған, ал Ширмер баспасы «Unseen Cinema: Early American Avant Garde Film 1894–1941» (2005) DVD-сі үшін мақұлдаған), ол Лерманның тууына себеп болған көзқарастардың көпшілігін талқылайды және фильмге қатысты шатасу деп аталатын басқа да баламаларды ұсынады. Басқаларының арасында, 30 минуттық және 16 синхронды пианоладан еңбекпен алынған партитура, фильмнің түпнұсқа музыкалық идеясы емес, бірақ Антейлдің Лежердің суреттерімен синхрондастыра алмағанын дәлелдегеннен кейін, дербес концерт ретінде жүзеге асырылған бастапқы идеяның кейінгі кеңейтілуі. Нағыз кино партитурасы, мүмкін, соло пианола және шу машиналары үшін әлдеқайда қарапайым және дәл болуы керек, және түрлі қысқартулар мен өзгерістерден кейін, ол 1935 жылы оркестрлеуге аяқтаған нұсқаға жақын болды. Ол, демек, түпнұсқа синхрондау мәселесі 16 синхронды пианоланың алып партитурасында болған жоқ деп мәлімдейді, әсіресе фильмнің көптеген әртүрлі нұсқаларының бар екенін тексеруде (кем дегенде 12, сондай-ақ жоғалғандары да бар); онда Делакоммун синхрондау жүйесі 1924 жылы «Synchronismes Cinématographiques» деп аталды, кейін «Synchro Ciné» деп қысқартылды, бұл оның өндірістік компаниясының аты болғанға дейін, және ол түпнұсқа синхрондау кезінде қолдануға тырысқан, бірақ сәтсіз аяқталған; Антейлдің «Балеті» үшін түпнұсқа музыка, ең болмаса, 16 синхронды пианодан басқа нұсқасы болуы мүмкін және фотоплейер немесе бір рулоны бар қарапайым пиано үшін болды; 1927 жылдан бері фильмнің және партитураның әртүрлі өзгерістері болды, әр жолы қысқарып, тығыздалды; және АҚШ-тағы фильмнің тек дадаизмі туралы қабылданған Морицтің теориялары күлкілі түрде жоғары бағаланған және шындыққа сәйкес келмейді: Фернан Леже түпнұсқа фильмді соншалықты өзгертті, біз білетін көшірмелер дадаизмге қарағанда кубизмге жақын.

Nevertheless, with respect to the original synchronized film, and despite the quality of last sound performance and its consistent reliability with Antheil's original plans for its concert (made by Lehrman himself and endorsed by the Schirmer publisher for the DVD Unseen Cinema: Early American Avant Garde Film 1894–1941, 2005), He discuss most of the points of view that have given origin to the realization of Lehrman and proposes other alternatives within what he calls the state of confusion around the film. Among others, the score of 30 minutes and 16 synchronized pianolas so laboriously obtained is not really the original musical idea for the film, but a subsequent expansion of the original idea, which was carried out by Antheil as a spectacular and independent concert, once proved that it could not synchronize its music together with the images of Léger. The true film score must have been much simpler and more precise, possibly for solo pianola and noise machines, and, after various reductions and modifications, close to the one he would end up orchestrating in 1935. It argues, therefore, that the problem of original synchronization was never in the 16 synchronized pianolas of the giant score, Especially in the verification of the existence of many different versions of the film (12 at least, plus some others lost); in which the Delacommune system of synchronization was called in 1924 "Synchronismes Cinématographiques", abbreviated "Synchro Ciné", before becoming the name of its own production company, and was the one that was tried to be used in the original synchronization with unsuccessful result; in that the original music for Antheil's "Ballet" was most likely a different version of the famous 16 synchronized player pianos and was for either a Photoplayer or a simple player piano with a single roll; in that since 1927 there have been various modifications of the film, and of the score, each time shorter and tighter; and in that the theories of Moritz generally accepted in the US about the almost exclusive Dadaism of the film are obviously exaggerated and do not correspond to the reality: Fernand Léger retouched the original film so much that the copies we know are much more cubist than dadaist.

Дискографиясы (аудио)

"Балет Механикасы" MusicMasters. Дирижер Морис Перес, 1992 жыл. 01612 67094 2
"Толқындармен күрес: Джордж Антейлдің музыкасы". Ensemble Moderne, дирижер HK Gruber. RCA, 1996 жыл. "Джордж Антейл: Балет Механикасы". Бостон қазіргі заманғы оркестр жобасы, дирижер Гил Роуз. BMOP/sound, 2013 жыл. "Балет Механикасы және пианино, соққы аспаптары мен электроникаға арналған басқа да туындылар". UMass Lowell соққы аспаптар ансамблі, дирижер Джеффри Фишер. Электрондық музыка қоры, 2000 жыл. "Джордж Антейл Балет Механикасы (1953)" (және Антейлдің басқа да шығармалары), Филадельфия виртуоздары камералық оркестрі, дирижер Дэниел Спэлдинг, Naxos American Classics, 2001 жыл.