Діни нормаларды сақтауды қамтамасыз ететін полиция күштері

Кіріспе

Діни нормаларды және олармен байланысты заңдарды қамтамасыз ететін полиция күштері. Діни полиция – діни нормалар мен олармен байланысты діни заңдарды сақтауға жауапты полиция күштерінің кез келген түрі. Қазіргі қоғамдағы діни полиция ұйымдарының басым бөлігі исламдық болып табылады және Сауд Арабиясы немесе Иран сияқты мұсылман халқы көп елдерде кездеседі. Діни полицияның міндеттері дін мен мәдениетке қарай өзгереді. Мысалы, исламдық діни полиция алкоголь ішудің, музыка ойнаудың, қоғамда махаббат көрсетудің, батыстық мерекелердің және намаз уақытын өткізіп жіберудің алдын алуға басымдық береді. Ал Вьетнамдағы діни полиция күштері Дега протестанттары мен Ха Мон католиктері сияқты діни экстремистерді бақылауға жауапты. 2012 жылғы Pew Research Center-дің жаңа талдауына сәйкес, әлемдегі 17 мемлекеттің (9%) полициясы діни нормаларды сақтауда. Мұндай шаралар, әсіресе Таяу Шығыс және Солтүстік Африкада кең таралған, бұл аймақтағы елдердің үштен бірінде (35%) полиция діни нормаларды сақтайды. 2012 жылғы мәліметтер бойынша, Еуропа мен Американың ешбір елінде діни полиция күштері болған жоқ.

Діни полицияның дамуы

Діни полиция екі санатқа бөлінеді: белгілі бір діннің құндылықтарын қорғайтындар және экстремистік діни топтарға жауаптылар. Кез келген ірі діннің өзінің жатақтары бар, оларды жақтастары өмір салты ретінде сақтауы тиіс, сондай-ақ осы ережелерді күшіне енгізуді қолдайтын нақты мәтіндер де бар. Исламда Хисба доктринасы мұсылмандарға ізгіліктерді насихаттау және басқа мүмін осылай істемесе араласу міндетін жүктейді. Бұл қағида Құраннан алынған, жақсылыққа шақыру және жамандықтан тыю деген мағынаны білдіреді. Тарихта ислам діни полициясы ғасырлар бойы болғанының куәлігі бар. Діни полицияның ең ерте түрінде мухтасиб немесе «базар инспекторы» – алаяқтық, қоғамдық моральға қарсы бұзушылықтар мен қоғамдық тәртіптің бұзылуына жол бермеуге міндетті мемлекеттік лауазым иесі болған. Алайда, қоғам жаңарып, дамыған кезде бұл лауазым әлемде жойылды, бірақ 1745-1818 жылдар аралығындағы алғашқы Сауд мемлекеті Дирияда қайта пайда болды. 20 ғасырдың басында Ибн Сауд өзінің ізбасарларын мухтасибтер етіп тағайындады және ережелерді өте қатаң түрде орындады, бұл шетелдік қажылар мен жергілікті халық арасында қақтығыс тудырды. Діни полицияның екінші жағы – діни экстремистік топтар деп есептелетін күштерді қадағалаушылар. Дінге қызығушылықтың артуына байланысты бүкіл әлемде экстремистік діни топтарға қосылатын адамдардың саны көбейді. Үкіметтер көбінесе топ мүшелері шоғырланған жерлерде арнайы топтар құрады. Бірақ егер экстремистік діни топ қоғамдық қауіпсіздікке қауіп төндірсе, жауапкершілік көбінесе жергілікті топтардың емес, ресми барлау қызметтерінің үстіне жүктеледі. Дегенмен, кейбір жағдайларда қоғамдық қауіпсіздік туралы алаңдаушылық үкіметтердің діни бостандықты шектеу үшін қолданатын сылтау ғана болып шығуы мүмкін, мысалы, Вьетнамдағы Дега христиандарының жағдайы осыған дәлел. Евангелист христиандар азшылықтары қудаланып, үйлерінен қуылды және қорлау мен кемсітушілік кеңінен тарағандықтан орманға қашқан. Вьетнамда діннің қызметі заңды болу үшін оны ВКП (Вьетнам Коммунистік партиясы) мақұлдауы және басшыларын мемлекеттік органдар тексеруі керек. Бірақ азшылық аймақтарындағы тіркелмеген протестанттық «үй шіркеулері» «заңсыз» немесе «дегалық» христиандар деп есептеледі. Вьетнам Коммунистік партиясы Дега христиандарын қадағалау үшін арнайы топ құрды және кейбір жағдайларда оларды мазақтады және шабуылға ұшыратты. Даулы болғанына қарамастан, діни полиция күштері кейбір ислам елдерінде кең таралған. Бұл институттар халықтың консервативті бөлігінің және үкімет шенеуніктерінің күшті қолдауын алады, бірақ көбінесе жастар мен либералдардың қарсылығына тап болады. Алайда, діни полиция күштері жиі жергілікті полициямен қақтығысады. Мысалы, Нигерияның Кано штатында діни полиция күштері мен азаматтық полиция күштері арасындағы қарым-қатынас қиын болды. Кейбір діни күштер Иран мен Сауд Арабиясы сияқты елдердің конституциясының қорғауымен ғана сақталды. Хасан Рухани Иранның діни полициясын қатты сынағанымен, президенттік өкілеттігімен ештеңе өзгерте алмады.

Religious police can be divided into two categories, those who are upholding the values of a certain religion and those who are responsible for extremist religious groups. Every major religion has a set of rules expected to be followed by their believers as a lifestyle and passages to support its enforcement. In Islam, the doctrine of Hisbah dictates a duty for the Muslims to promote moral virtue and intervene when another believer is not acting accordingly. The passage holds a core value from the Quran of enjoining good and forbidding wrong. Throughout history, there is evidence that Islamic religious policing has existed for centuries. In the earliest form of religious policing, Muhtasib or “market inspector” is a public official entrusted with preventing fraud, public morality infractions, and disturbance of public order. However, this position disappeared worldwide as society modernize before reappearing in the first Saudi state, Diriyah, from 1745 to 1818. In the early 20th century, Ibn Sa’ud appointed his followers as muhtasibs and very strictly enforced the rules, which caused a conflict between foreign pilgrim and the local population. The other side of religious policing are forces who are overseeing, if considered to be, religious extremist groups. With the recent spike in interest for religious groups, more people are joining extreme religious groups worldwide. Governments often create a task force in local areas where most group members are based in. However, if an extreme religious group poses a threat to public safety, the responsibility often lies on a more formal intelligence agency instead of a local task force. However, in certain cases, the fear for public safety is simply a ruse to be used as an excuse by governments to limit religious freedom, such as the case of Dega Christians in Vietnam. Ethnic minorities who are Evangelical Christians were chased out of their homes and into the forest as harassment and discrimination against them ran rampant. In Vietnam, a religion must be approved by the VCP (Communist Party of Vietnam) and have their leaders vetted by government authorities for worship services to be legal. However, unregistered Protestant “house churches” in minority areas are deemed “illegal” or a Dega Christian. The Vietnamese Communist Party created a task force to watch the Dega Christians and in some cases, harass and assault them. Despite its controversial nature, religious police forces are still common in some Islamic societies. These institutions have the powerful support of the conservative part of the population and government officials but are often met with opposition from its younger population and liberals. However, religious police forces often conflicts with local police. For example, the Nigerian State of Kano witnessed a rocky relationship between their religious police force and civil police force. Some religious forces only survived because of protection from the country's constitution, namely Iran and Saudi Arabia. Despite Hassan Rouhani's stern criticism of Iran's religious police, he did not have power to change anything as the acting president.