Кіріспе

Decipher (алғаш рет 2001 жылы жарық көрген) - Стел Павлудың (1970 – қазірге дейін) 2001 жылы Англияда Simon & Schuster баспасында және 2002 жылы АҚШ-та St. Martin's Press баспасында жарық көрген болжамды фантастикалық роман. Ол көптеген тілдерде жарық көрді, соның ішінде атаулары да өзгерді. Италия және Ресей тілдеріндегі басылымдары "Атлантида кодексі" ("Il codice di Atlantide") деп, ал неміс тіліндегі басылымы "Код Нөл" деп аталады. Роман, әлемнің ежелгі ескерткіштерінде табылған кодты, мифологияда болжамдалған апатқа дейін бұзуға тырысатын, ойдан шығарылған лингвист Ричард Скотт және мамандар тобының уақытқа қарсы күресін баяндайды. Оқиғаның ортасында ежелгі Атлантида қаласы және басқа да мифтік орындар, мысалы, Жазбалар залы тұр. Decipher 2002 жылы Ұлыбританияда W. H. Smith Best New Talent Award сыйлығының ұзақ тізіміне енді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

2012 жылы бір-бірімен байланыссыз сияқты көрінетін оқиғалар тізбегі орын алады, бірақ оқиға барысында олардың барлығы байланысты екені анықталады. Антарктидада «Rola Corp» атты ойдан шығарылған мұнай компаниясы мұнайды бұрғылаумен айналысады. Аймақтағы жағдай тұрақсыз, себебі АҚШ пен Қытай минералдық және мұнай құқықтары үшін таласып, геосаяси жағдай күрделі. Бұрғылау кемесі мұнай таппайды, бірақ өте қатты алмаздың бір түрін ашады, ол Көміртек-60 болып шығады. Ғалымдар алған үлгілерде ежелгі иероглифтер жазылғанын да анықтайды. Сонымен қатар, АҚШ әскері Күннің әдеттен тыс жоғары белсенділігін қадағалап, оның спутниктеріне тигізетін әсерінен алаңдайды. Қытай әскерінің Антарктидадағы маневрлерін бақылағанда, тың спутник Антарктида мұзының 3 километр тереңдігінен шыққан ерекше энергия сигналын ұстайды. АҚШ әскері мен «Rola Corp» бірігіп жұмыс істегенде, алмаз тәрізді материалдың Күнге реакцияға түсетіні және Антарктида мұзы астындағы энергия импульстарының уақыты Күннен шыққан жарқын сәулелердің уақытына сәйкес келетіні анықталады. Құпияны ашу үшін ғалымдардан команда құрылады: лингвистикалық антрополог Ричард Скотттан бастап, күрделі жүйелер физигі Джон Хакеттке дейін. Команда көп ұзамай Антарктидадан алынған энергия сигналының жер бетіндегі ежелгі ескерткіштерден де спутниктер арқылы анықталғанын біледі. Амазонка ормандарынан Мысыр мен Қытайға дейін. Ежелгі Нұхтың топан суы туралы әңгімелерден шабыттанған Скотт материалда табылған құпия тілді түсіндіруге кіріседі және оның айтқандарын әлемнің түкпір-түкпірінен алынған топан су туралы ежелгі мифтер мен аңыздармен салыстырады. Мифтердің барлығында ортақ тақырыптар бар: Күн, аспаннан келетін құрып-жою күші, топан су және Атлантида деп белгілі мифтік жоғалған қала. Одан да артық, мифтер осы құрып-жоюдың циклдық сипаты туралы айтады және 12 000 жыл бұрын болған оқиғаға сілтеме жасайды, ол қайта орын алуы мүмкін. Оқиғаның мән-жайы Антарктида мұзының астында Атлантиданың табылуымен және Жерді Күннің циклының жоғарғы нүктесіне жеткенде басталатын апаттан құтқаруға көмектесетін кез келген нәрсені табу үшін команданың сол жаққа аттанған экспедициясымен аяқталады.

Қабылдау

Deciper-ға сыншылар тарапынан пікірлер қарама-қайшы болды. Kirkus Reviews кітапты "Тартымды, кең ауқымды ғылыми фантастикалық туынды" деп жоғары бағалады. Publishers Weekly басылымы: "Кейде абсурдқа ұласатын диалогтар мен адамдар арасындағы қарым-қатынастарды, олардың ниеттерін дұрыс жеткізе алмауы, кітапты Франкенштейн сияқты жинақылап тізілген, әр тігісі, әр өзгешелігі көзге түсетін, бірақ әсері жоқ романға айналдырған" деп жазды. Blogcritics.org сайтынан Ник Барретт кітаптағы стереотиптік кейіпкерлерді сынады, бірақ "Стелдің юморы шектен шыққанда да көңілділік сыйлайды" деп атап өтті. The Philadelphia Inquirer журналының рецензенты кітаптың жақсы фильмге айналуға болатынын айтып, оған жағымды баға берді.