Кіріспе

АҚШ, Калифорния штатының құқық қорғау органы

Калифорнияның Кәмелетке Толмайтын Жастар Әділеті Бөлімі (DJJ), бұрын Калифорния Жастар Билігі (CYA) деп аталған, 2023 жылы жабылғанға дейін Калифорния штатының ең ауыр қылмыстар жасаған жасөспірімдеріне білім беру, оқыту және емдеу қызметтерін ұсынған Калифорния Түзету және Оңалту Департаментінің бөлімшесі болды. Бұл жастар кәмелетке толмағандар және қылмыстық соттар шешімімен DJJ-дің он бір түзеу мекемесіне, төрт консервациялық лагеріне және екі тұрғын үй есірткіге қарсы емдеу бағдарламасына жіберілді. DJJ 12-ден 25 жасқа дейінгі кәмелетке толмаған қылмыскерлерге мекемелерде және мерзімінен бұрын босатылғандарға қызмет көрсетті, сондай-ақ құқық қорғау органдарымен, соттармен, аудандық прокурорлармен, мемлекеттік қорғаушылармен, пробация кеңселермен және жастар мәселелерімен айналысатын басқа да мемлекеттік және жеке ұйымдармен тығыз байланыспен жұмыс істеді. DJJ сот келісімі және Калифорния штатының заң шығарушы органының талаптары бойынша, жастар түрмелеріндегі жағдайларға байланысты кеңінен сынға ұшырағаннан кейін қайта ұйымдастырылды. Агенттіктің бас кеңсесі Калифорния штатының Сакраменто қаласында орналасқан.

Білім

DJJ заң бойынша дипломдары жоқ әрбір тәрбиеленушіге орта мектеп білімін беруге міндетті болды. Дегенмен, кейде қауіпсіздік жағдайлары немесе мұғалімдердің орнының бос болуына байланысты оқушылар сабаққа қатысудан алыс қалуы мүмкін. Расталған топтармен байланысы бар тәрбиеленушілер топтық шиеленістер немесе қақтығыстарға байланысты мекеменің қауіпсіздігі үшін сыныптан немесе кәсіптік оқудан шеттетілуі мүмкін. Академиялық оқытушылар мен кәсіптік оқытушылар Калифорния мұғалімдерді аттестаттау комиссиясы арқылы аттестатталады. Мекеменің білім беру аймағы "Білім беру дәлізі" немесе "Кәсіптік желі" деп аталады, бұл мекеменің кәсіптік даярлыққа бағытталғандығын көрсетеді. Кәсіптік желіні "Жастарды түзеу мекемелерінің инспекторлары" (YCO) деп аталатын қауіпсіздік қызметкерлері бақылайды. Студенттер "Жастарды түзеу кеңесшілері" (YCC) тарапынан тұрғын үйлерінен Кәсіптік желіге сүйемелдеп жеткізіледі. DJJ білім беру жүйесі Калифорния білім беру департаментінің құрамына кіреді және әрбір оқу орны Батыс мектептер мен колледждер қауымдастығы арқылы аккредиттеуді сақтауға міндетті.

Шарттар

Мектеп күндері емес, қамаудағы ең қауіпті қылмыскерлер күніне 23 сағат бойы камераларында жабылып отырды. Губернатор Арнольд Шварценеггердің түрме департаментінің өкілі DJJ мекемелерінде ұзақ мерзімді оқшаулау жаза ретінде емес, тәртіп сақтау үшін кейде қажет екенін мәлімдеді. Мұндай қарым-қатынастың бір себебі – топтық құрамы мен одан туындайтын зорлық-зомбылық қаупі. DJJ мекемелерінің біріне келген немесе орналасқан көптеген жас қылмыскерлер психотроптық препараттар қабылдап жүр, бұл мәселе наразылық пен сот процесіне әкеп соқты. DJJ мекемелерінде зорлық-зомбылықтың болуы үнемі алаңдатушылық тудыратын. 2004 жылы San Jose Mercury News газеті жүргізген алты айлық тергеу жүйелік кемшіліктерді көрсетті, зорлық-зомбылық басым, топтар билік жүргізіп, үрей атмосферасы қалыптасқан деген қорытындыға келді. Mercury News хабарлағандай, кез келген уақытта екі штаттың ең қауіпті түрмелерінде ондаған жас жігіттер ұрыс-керіс немесе басқа да құқық бұзушылықтар үшін оқшауланған камераларда ұсталады, ал кейде палаталар камера есіктеріндегі тесіктер арқылы адам қалдықтарын, қанды немесе сперманы лақтырады. Түрмелерді зерттеген сарапшылар оларды елдегі ең зорлық-зомбылыққа толы түрмелер деп атады, ал 2000-2005 жылдар аралығында Калифорнияның жасөспірімдер түрмелерінде алты адам өз-өзіне қол жұмсады. 2005 жылдың қаңтар айында Бас инспектордың орынбасары Брет Морган әкімшілік оқшаулауға алынғандар үшін күніне 23 сағаттық қамау саясатын жоюды талап ететін есеп жариялады және DJJ-ді осы практиканы тоқтатудағы сәтсіздігі үшін сынады. Инспектордың есебі Малдонадоның тарихын баяндайды және Чадреджианды зорлық-зомбылыққа толы, топ жетекшілерінің жастарды түзеу қызметкерлерінен артық ықпалы бар орын ретінде көрсетеді.

Сот ісі

2000 жылдан бастап CYA штаты бойынша жаңалықтарда жиі кездесе бастады. Жергілікті және ұлттық БАҚ зорлық-зомбылықтың өршуін, бөлімше қызметкерлерінің ұрып-соғуларын, иттердің шабуылдауларын, бірнеше қамаудағы баланың өзіне-өзі қол жұмсауын, 23 сағаттық ұзақ оқшаулануды және балалардың камераларда отырып сабаққа қатысуын хабарлады. Сол жылы Сакраментодағы федералды судья CYA-дағы барлық қамаудағылар атынан арызды қабылдамады, олар CYA саясаты мен ережелерін толық қайта қарауға бағытталған талаптарын негіздеу үшін жеткілікті дәлел келтірмегенін мәлімдеді. Дегенмен судья үш анықталған топқа конституциялық негізде үш нақты мәселе бойынша сотқа жүгінуге рұқсат берді. Психотроптық дәрілерді сот шешімісіз мәжбүрлеп ішкізгендер CYA-ның мәжбүрлеп дәрі беру саясатына шағымдануға мүмкіндік алды. Жыныстық қылмыстар жасағаны үшін сотталғандар, оларды орналастырған жыныстық қылмыскерлерді емдеу бағдарламаларына қарсы шағымдануға құқылы болды. Өз қауіпсіздігі үшін сот шешімісіз оқшауланғандар да сот процесін бастауға рұқсат алды. Түрме заң кеңсесі басқа да бір сот ісінде: «Сабақ бөлмесі камера болғанда және қамаудағылар CYA қызметкерлері мен басқа қамаудағылардан физикалық және жыныстық зорлық-зомбылықтан үнемі қорқып тұрғанда, оңалту мүмкін емес» деп шағымданады. 2002 жылдың қаңтар айында CYA-ға қарсы федералдық сотқа арыз берілді. 2003 жылдың қаңтар айында арыз қайтадан Farrell v. Harper (кейін Farrell v. Hickman деп аталды) ретінде жаңартылды. Тараптар CYA проблемаларының сипаты мен ауқымын анықтау үшін ұлттық сарапшыларды бірлесіп таңдауға келісті. 2004 жылға қарай губернатор Шварценеггер бұл арызды шешіп, маңызды өзгерістер енгізуге уәде берді, бірақ оның әкімшілігі сот белгілеген реформаларды жүзеге асыру мерзімдерін, соның ішінде өзіне-өзі қол жұмсаудың алдын алу саясатын да өткізіп алды, деп хабарлайды Спектер. Реформаны бақылау үшін арнайы комиссар тағайындалды. 2001 жылы CYA-ға қарсы тағы бір сот ісі Сан-Францискодағы судьяны CYA-ға екі жыл ішінде оның барлық 11 денсаулық сақтау мекемесіне лицензия алуды бұйырды. Бұрын DJJ 6000-нан астам жасөспірімді қабылдаған, ал қазір сот реформаларының нәтижесінде саны үштен екіге азайды. Бұл өзгерістерді құжаттаған талапкерлердің адвокаттары қамаудағы жағдайлар, денсаулық сақтау қызметтері және т.б. салаларында көптеген өзгерістер болғанын атап өтті. CYA-ның алдыңғы ұйымы 2004 жылы жылдық 387 миллион долларлық бюджетке ие болды. Жыл сайын 2000-нан астам жас қылмыскер DJJ-ге қабылданып, шамамен осы сан босатылады. Көптеген қамаудағылар зорлық-зомбылық қылмыстары үшін сотталған және орташа есеппен екі жылдан астам уақытқа институционалды түрде ұсталады, бұл мемлекетке әр қамаудағыға жылына 71 000 доллардан астам шығынға түседі, бұл 1990 жылғы 30 783 доллардан 130%-дан астам өсімді білдіреді. Соңғы жылдары Калифорнияның жасөспірімдерге арналған сот жүйесі бүкіл ел бойынша сарапшылар тарапынан қатаң жастар түрмелерін басқаруы үшін қатты сынға ұшырады.

Стоктон: Н.А. Чаджианның жастар түзеу мекемесі

Стоктон қаласындағы Н.А. Чаджерджан жастар түзеу мекемесі – CYA-ның екі ең жоғары қауіпсіздікпен қамтамасыз етілген түзету орындарының бірі. Мұнда 18-24 жас аралығындағылар ұсталады және бұл орын ең қиын жағдайдағы жасөспірім қылмыскерлерге арналған мекеме деп сипатталған. "Чад" деп те аталатын Чаджерджан 2004 жылы "қызметкерлердің тұтқындарды тепкілеп, ұрып-соғуын бейнелейтін видео жарияланғаннан кейін" ұлттық жаңалықтарға енді. 2005 жылдың тамызында 18 жасар Джозеф Дэниел Малдонадо Чаджерджанда өз өмірін өз қолымен аяқтады, бұл жағдай мекеменің жағдайына наразылық тудырып, оны жабу туралы талаптарды күшейтті. Түрме құқығы кеңсесінің директоры Дон Спектер: "Бұл олардың [яғни күзетшілердің] іс-әрекеттері мен өлімнің тікелей байланысын көрсететін алғашқы хабарлама", – деді.

Әйелдер палатасы

1913 жылы қыздар бұрынғы аралас Whittier мемлекеттік түзеу мекемесінен жаңадан ашылған Вентура қыздар мектебіне ауыстырылды. Вентура қыздар мектебі 1962 жылы Вентурадан Камариллоға көшіріліп, 1970 жылы аралас білім беретін мекемеге айналды. Вентура жасөспірімдер түзеу мекемесі 2004 жылы тағы да әйелдерге арналған мекеме болып қайта құрылды. Мекеме 2023 жылы жабылып, тоқтатылды. 2011 жылы S. Carraway мемлекеттік қызмет және өрттен қорғау орталығы жабылып, өрт сөндірушілер Pine Grove нысанында біріктірілді.

Асыраушы әжелер мен ата-аналар бағдарламалары

Ата-аналардың қатысуы аз болғандықтан, DJJ мекемелеріндегі асыраушы әжелер мен аталар, туған ата-аналардың орнын басады. Барлық асыраушы әжелер мен аталар арнайы білім беру ресурстары мамандарынан оқытуды және көп тілді оқытудан өтеді.

Реформа

Жасөспірімдер әділеттілігі бөлімінің есептері, CYA-ға қарсы сот процесінің нәтижесінде, 2004 жылдың қаңтарында жарияланды. Олардың баяндамалары CYA қызметінің барлық салаларындағы ауыр бұзушылықтар мен елеулі кемшіліктерді растады және агенттікті оңалту және қоғамдық қауіпсіздік міндетін орындамағаны үшін сынады. Сарапшылар CYA-ның қарастырылған барлық салаларда тиімсіз екенін анықтады: мекемелердің қауіпсіздігі, білім беру және денсаулық сақтау сапасы, сондай-ақ психикалық денсаулық, есірткіге тәуелділік және басқа да емдеу бағдарламаларының нәтижелілігі. Сарапшылардың пікірінше, жүйе жастарды оңалтумен ғана айналыспады, сонымен қатар оларға зиян келтірді, олар көбінесе қылмыстық тәжірибесі күшті, бандаларға қатысы бар және психикалық денсаулығы нашарлап босатылды. 2005 жылдың 1 қыркүйегінде DJJ жастарды түзету реформасы туралы есепті Калифорния заң шығарушы органына ұсынды. Есепте DJJ-ден 2005-06 қаржы жылында 1,2 миллион доллар көлеміндегі қаражатты жалпы реформа жоспарын іске асыруға жұмсау талап етілді, оның ішінде халық саны, юрисдикция немесе ұстау мерзімі, мемлекеттік және жергілікті жасөспірімдер әділеттілігіне қатысты жауапкершіліктегі өзгерістер және «нақты мақсаттар, міндеттер және кестелер» қарастырылуы керек еді. Алайда, DJJ реформаға қатысты ешқандай мақсат, міндет және кесте ұсынбады. Сондай-ақ, институционалдық тұрғындарды бейімдеудің жаңа жоспарларын да ұсынбады. Керісінше, DJJ «осы уақытта» департамент «жас, жыныс, қылмыстық іс-әрекет, медициналық немесе психикалық денсаулық қажеттіліктері немесе қамауда болу мерзімі» сияқты «құқықтық юрисдикцияға қатысты талаптарға» қатысты ешқандай мемлекеттік заңды өзгертуді жоспарламағанын мәлімдеді.

Сын-пікірлер және жабылу туралы шақырулар

DJJ/CYA-ны толығымен жабу туралы көптеген шақырулар болды. Мұндай шақырулар 2004 жылы Стоктон мекемесінде күзетшінің бір жасөспірімді бірнеше рет басына ұрып, екі жастың қаза табуы бейнеленген видеожазбадан кейін туған дау-дамағалдан кейін көбейді. Сынаушылар DJJ (кейін CYA) -дан босатылғандардың 90%-дан астамы ересектер түрмесіне түскенін, үш жыл ішінде бес пайызы қайтыс болғанын және тек төрт пайызы ғана мектепте оқып немесе жұмыс істегенін көрсетеді. DJJ-де қылмыскерге негізделген ақпаратты қадағалау жүйесі (OBITS) бар, ол демографиялық деректердің, есірткіге тексеру нәтижелерінің және қамауда отыру мерзімінің кейбір мәліметтерін жинақтайды. DJJ офицерлері мен күзетшілері қаруланбайды – жасөспірімдер мекемелерінде атыс қаруына рұқсат жоқ. Офицерлер мекемеден тыс жерде немесе жас қылмыскерді сотқа немесе медициналық мекемеге апарғанда жеке қару алып жүреді. Фаррелл реформасынан кейін жас қылмыскерлер енді камераларда ұсталмайды. Тәуелсіз сарапшылардың баяндамаларына сәйкес, психикалық денсаулығы нашар жасөспірімдердің жағдайы балаларды оңалтуда сәтсіздікке ұшыраған жүйеде нашарлаған. Ірі штаттардың арасында Калифорнияда жастарды қамау көрсеткіші тұрақты түрде ең жоғары болды, ол ұлттық орташа көрсеткіштен екі еседен астам. Сынаушылар бұл көрсеткішті созылмалы тығыздыққа, қауіпсіз емес жағдайларға, нашар денсаулық сақтау қызметтеріне және осыған байланысты көптеген проблемаларға, соның ішінде топтық зорлық-зомбылыққа себеп болатынын айтады. 2008 жылдың шілдесінде Калифорнияның Кішкентай Гувер комиссиясының баяндамасында штат "2011 жылға дейін жасөспірімдерге қатысты сот жүйесін тоқтатуды" ұсынды, бұл үшін "барлық жас қылмыскерлерді қадағалауды округтерге беру және округтер мен округтік консорциумдарға ең қауіпті қылмыскерлерді қадағалау үшін ресурстар ұсыну" қажет. Кейбір Калифорниялық жастар түрмелері тұтқындалғандар арасында "Гладиатор мектептері" деп белгілі болды. Дэвид Рив (2019-2021) Калифорния Жастар басқармасының ішіндегі оқиғалардың ауызша тарихын жазды. "Гладиатор мектебі: YTS ішіндегі әңгімелер (Калифорния Жастар басқармасында тұтқындалғандардың ауызша тарихы)". Жастар сот-әділет бөлімінің барлық мекемелері 2023 жылдың 1 шілдесінде жабылды.

Жаңалықтар

MercuryNews.com «Калифорния жастар мекемесі» (алты зерттеулік баяндама сериясы), Брэндон Бейли және Карен де Са, Сан-Хосе Mercury News (23 қараша 2004 – 21 қаңтар 2005)
NoSpank.net «Қиын кез: Калифорния жастар мекемесі қалпына келтіруден қатыгездікке көшті», Марк Гладстон және Джеймс Рейни, Los Angeles Times (9 қаңтар 2000 ж.)
SacBee.com «Өзін-өзі өлтіру туралы есеп жасөспірімдер түрмесін сынады: жасөспірім тұтқынға келулер, психикалық денсаулық көмегі, білім беруден бас тартты, инспекторлар анықтады», Энди Фурильо, Sacramento Bee (2005 жылғы 30 желтоқсан)