Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Антимоннан құйылған жарты пинталық кружка немесе тостаған
Half pint mug or cup, cast in antimony
Антимоннан құйылған жарты пинталық кружка немесе тостаған – 17 және 18 ғасырларда Еуропада танымал болған шағын, жарты пинта көлемді кружка немесе тостаған. Олар "покула эметика", "каликс вомитории" немесе "эметикалық тостаған" деген аттармен де белгілі болды, себебі мұндайда 24 сағат сақталған шарап құсуты немесе іш жүректің қасиеттерін иеленеді. Шараптың құрамындағы тартрат қышқылы металл тостағанмен әрекеттесіп, тартраттан антимон қосылысын түзетін болды.
An antimonial cup was a small half pint mug or cup cast in antimony popular in Europe during the 17th and 18th centuries. They were also known under the names "pocula emetica," "calices vomitorii," or "emetic cups", as wine that was kept in one for a 24‑hour period gained an emetic or laxative quality. The tartaric acid in the wine acted upon the metal cup and formed tartarised antimony.
Тарих
Ежелгі Римдегі тойларда арнайы дайындалған антимон қосылған шарапты арнайы тостақандарда ішкен. Антимониалдық тостақанның мақсаты – қайта-қайта шектен тыс тамақтануды жеңілдету, одан кейін денеден у іздерін шығару арқылы тазарту болған. Антимонды қайта пайдалану 1566 жылы Парламент актісімен антимонға тыйым салғаннан кейін туындаған болуы мүмкін. Заңды айналып өту үшін металл қалайыдан жасалған тостақандарға антимон қосылып жасалған. Шарапты шамамен 24 сағатқа тостақанда қалдырғанда, шараптағы тартар қышқылы металлмен әрекеттесіп, антимон тартратын түзеді. Бұл алкогольді сусын науқастарға денеден у іздерін шығару арқылы ем жасағандай әсер ететін. Антимониалдық тостақан ұрпақтан-ұрпаққа берілген сайын, оның әсері күшейе түсті. Антимониалдық тостақандар өте сирек, бүгінде Ұлыбританияда барлығы алты ғана сақталған, олардың барлығы Лондонда. Нидерландыда (Амстердам мен Лейденде) екеуі, Швейцарияның Базель қаласында біреуі, Италиядағы Ариччиядағы бұрынғы папалық сарайда біреуі және тағы біреуі Лондонда, капитан Джеймс Кукке тиесілі болған деп саналады. Ол Гринвичтегі Ұлттық теңіз мұражайында сақталады. Оның антимониалдық тостақанға ие болу себебі әртүрлі болжамдарға негізделген, мысалы, асқазан ауруларынан бастап, скорбутқа дейін. Тостақан 1983 жылы Жаңа Зеландияның генерал-губернаторы Галвейдің 8-ші виконтінің қызы леди Роулиден қарызға алынған. Оның отбасы оны қақпақталған әшекейлі тостақан деп санайды және көп жылдар бойы оны сақтап келген. Леди Роулидің әулетінен шыққан генерал Роберт Монктон, генерал Джеймс Вулфтың Квебек шайқасындағы екінші қолбасшысы болған. Кук 1759 жылғы Сент-Лоуренс экспедициясына адмирал сэр Эдвард Сондерс пен генерал Вулфтың бірлескен басшылығымен қатысқан. Антимониалдық тостақанды 5-ші виконт Галвей (Уильям Джордж Монктон Арунделл) 1815-1830 жылдар аралығында, Джеймс Куктың жесірі Элизабет Куктың туысы және серігі контр-адмирал Исаак Смиттен Кукқа қатысты заттарды сатып алғанда сатып алған болуы мүмкін. Лондонның Геологиялық мұражайындағы антимониалдық тостақанның кішкентай әшекейлі қақпағында «Du bist ein Wunder der Natur und aller Menschen sichere Cur» («Табиғаттың кереметісіз және барлық адамдар үшін сенімді емсіз») деген жазу бар. Бұл тостақандар 89 пайыз қалайы және 7 пайыз антимоннан тұратын «пластиналы қалайыдан» жасалған болуы мүмкін. Дегенмен, олардың құрамында қалайы аз, ал антимон 15 пайызға дейін жетеді. Әдетте, антимониалдық тостақанды кешкі сағат 6-да ақ шараппен толтырып, келесі күні таңғы 7-де ішіп, құсуды қоздыру үшін қолданылған. Балаларға тек жарты мөлшерін ішуге кеңес берілген. Егер екі сағат ішінде құсу болмаса, қалған жартысын ішу керек болған. Бұл әдіс антимонның металл бөлігінің аз мөлшерін шараптың қышқылдығы арқылы жинауға негізделген. Шараптың қышқылдығы тым жоғары болса, қоспа организмге зиян келтіріп, улануға немесе тіпті өлімге әкелуі мүмкін.
Roman banquets of antiquity had goblets of specially prepared antimony doctored wine. The antimonial cup would be employed in order to facilitate repeated doses of overeating by a followup of purging. The resurrection of the antimonial cup may have occurred because of the prohibition of antimony in 1566 by an Act of Parliament. As a method to circumvent the law, metal tin cups were made with antimony as one of its ingredients. When wine was allowed to stand in one for approximately 24 hours the wine became impregnated with tartrate of antimony, from the action of the tartar contained in the wine upon the metal of the film of oxide formed upon its surface. This resulting alcoholic drink was attractive to sick patients as a medicine by purging the body. The family antimonial cup gathered increased powers of suggestion with years of being handed down from generation to generation. Antimonial cups are extremely rare as only six are known in Great Britain, all in London, two in the Netherlands (Amsterdam and Leiden), one in Basel, Switzerland, one in Italy in the former papal palace in Ariccia and another one in London believed to have belonged to Captain James Cook, the English navigator. It is in the National Maritime Museum at Greenwich, London. The reason he had an antimonial cup is mostly of speculation, anything from stomach problems to scurvy. The provenance shows that it was acquired on loan in 1983 from Lady Rowley, daughter of the 8th Viscount Galway, Governor General of New Zealand. The family regarded it as a pewter communion cup and had owned it for many years. Lady Rowley's ancestor, General Robert Monckton, was General James Wolfe's second in command at Quebec. Cook was involved in the St Lawrence Expedition of 1759 under the joint command of Admiral Sir Edward Saunders and General Wolfe. The antimonial cup may have been bought by the 5th Viscount Galway (William George Monckton Arundell) between 1815 and 1830 amongst Cook relics from a sale of the effects of Rear Admiral Isaac Smith, a nephew and companion of Mrs Elizabeth Cook (widow of James Cook). There is an antimonial cup at the Geological Museum, London, that has an inscription on the shield of the small ornamental lid that reads, Du bist ein Wunder der Natur und aller Menschen sichere Cur ("You are a wonder of nature and for all people a certain cure"). These pictured display cups may be "plate pewter" consisting of 89 percent tin and 7 percent antimony. It could, however, be "triple pewter" containing less tin and as much as 15 percent antimony. The instructions typically were to fill the antimonial cup at 6 PM with white wine and take all the wine at 7 AM the next morning to induce vomiting. A child was instructed to take just half the amount. If it had not induced vomiting within a couple of hours, then they were to take the other half of the liquid. This method of using wine to gather a small portion of the metallic part of antimony was dependent on the acidity of the wine. If the wine was too acidic, then the concoction could become too strong for the body, resulting in poisoning or even death.