Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1284 жылғы Сицилия кештейлері соғысы кезіндегі теңіз шайқасы
1284 naval battle during the War of the Sicilian Vespers
Неаполь шығанағы шайқасы – Сицилия кештейлері соғысы барысында болған теңіз шайқасы. 1284 жылдың 5 маусымында Неаполь шығанағының оңтүстігінде өткен шайқаста Роджер Лаурия басқарған арагондық-сицилиялық флот, Салерно графы Карл басқарған анжулық флотты жеңді. Карл шайқас кезінде тұтқындалды, ал арагондықтардың жеңісі Сицилия төңірегіндегі теңізге арагондықтардың бақылауын нығайтуға көмектесті.
The Battle of the Gulf of Naples was a naval engagement during the War of the Sicilian Vespers. Fought on 5 June 1284 in the south of the Gulf of Naples, the battle saw a Aragonese–Sicilian fleet commanded by Roger of Lauria defeat a Angevin fleet commanded by Prince Charles of Salerno. Charles was captured during the battle, and the Aragonese victory helped secure Aragonese control of the sea around Sicily.
Өмірбаян
1282 жылдың басында Сицилиялық кешкі құлпырудан кейін Неапольдің Анжу корольдігі мен Сицилиядағы қалалар арасында соғыс басталды. Соғыс кеңейді, Арагон корольдігі сицилиялықтардың жағына шығып, Сицилияға әскерін қондырып, Анжу королі Карлді аралдан эвакуациялауға мәжбүр етті. Арагон Сицилияны басып алғанда, Карл Анжу өз корольдігінің теңіз күшін қайта құруға кірісті, себебі ол аралды эвакуациялау кезінде бірнеше кемесінен айырылған еді. Сицилиядағы порттардан жұмыс істейтін Арагон теңіз флоты осы теңіз күшін күшейтуге кедерес келтіруді мақсат етті, өйткені Арагонның теңіз бақылауы Анжудың Сицилияға шабуыл жасау әрекетін мүмкінсіз ететін еді. 1283 жылдың жазында арагон-сицилиялық адмирал Роджер Лаурия Мальта шайқасында Анжу әскерлеріне қарсы маңызды жеңіске жетіп, Арагонның бас адмиралы ретінде беделін қалыптастырды. Теңіз флотының нашар өнімділігіне наразы болған Карл Анжу теңіз күшін күшейтуді жеделдетіп, қазіргі капитандырын жаңа, одан да агрессивті болуы күтілетін командирлермен алмастырды. Франция, Италия, Грекия және Балқандағы иеліктерінің ресурстарын пайдаланып, 1284 жылға қарай Карл Анжу Лаурия басқаратын 40-50 кемеге қарсы шамамен 200 кемеден тұратын біріккен флотты жинады. Анжу кемелері Карл империясының кең аумағына шашырап кеткендіктен, Лаурия оларды біріктіруге үлкермес бұрын, оларға толыққанды шабуыл жасауға шешім берді. Оның басты мақсаты Карлдің ұлы және мұрагері Салерноның ханзадасы Карл басқаратын, Карлдің Неапольдегі астанасынан шыққан Анжу флоты болды. 1284 жылдың көктемінде Лаурия және оның флоты Италияның оңтүстік жағалауына шабуыл жасауды бастады, ханзаданы шайқасқа тартуды үміттенеді. Ханзада әкесінен арагондық флотпен қақтығысуға тыйым салынған еді, себебі маусымның соңында Марсельден 30 Анжу галерасынан тұратын жаңа флот келуі күтілуде. Лаурия осы күшейтілген флот туралы хабар алып, 4 маусымда флотына Неаполь шығанағына жүзуге бұйрық берді.
Following the Sicilian Vespers in early 1282, war broke out between the Angevin Kingdom of Naples and a collection of cities on Sicily. The war expanded when the Kingdom of Aragon intervened on the Sicilians' behalf, landing an army on Sicily and successfully forcing the Angevin king, Charles of Anjou, to evacuate the island. While Aragon occupied Sicily, Charles of Anjou worked to rebuild his kingdom's naval power, as he had lost a number of ships during his evacuation of the island. Operating from ports in Sicily, the Aragonese navy hoped to disrupt this naval buildup, as Aragonese control of the sea rendered any Angevin attempt to invade Sicily inviable. In the summer of 1283, Aragonese–Sicilian admiral Roger of Lauria won a major victory against the Angevins at the Battle of Malta, establishing himself as Aragon's leading admiral. Frustrated by the poor performance of his navy, Charles of Anjou accelerated his naval buildup, replacing his existing captains with new commanders whom he hoped would be more aggressive. Leveraging the resources of his fiefs in France, Italy, Greece and the Balkans, by 1284 Charles of Anjou had amassed a combined fleet of around 200 ships, facing 40–50 ships under Lauria's command. The Angevin ships were scattered across Charles' empire, however, and so Lauria chose to attack them in detail before they could consolidate. His primary target was the Angevin fleet based out of Charles' capital of Naples, which was commanded by Charles' son and heir, Prince Charles of Salerno. In the spring of 1284, Lauria and his fleet began raiding the coast of southern Italy, hoping to draw the prince into battle. The latter was under orders from his father not to engage the Aragonese fleet, as a fresh fleet of 30 Angevin galleys was due to set sail from Marseille in late June. Lauria received word of this reinforcing fleet, and so on 4 June he ordered his fleet to sail into the Gulf of Naples.
Шайқас
5 маусым күні таңертең Лаурия басқаратын арагондық флот Неаполь шығанағына жетті. Лаурия 10 кемесін Кастелламмареде қалдырып, 20 галерадан тұратын негізгі күшін Неаполь портының аузына жеткізіп, қаланың жартасты бөгетінен тыс жерге орналастырды. Лаурияның флоты қаланы қоршауға алатынынан сескенген және арагондықтардың өзінде 28 галераға қарсы 20 ғана галерасы бар екенін көрген Карл Лауриямен шайқасуға шешім қабылдады. Анжу флотының оған қарсы шайқасқа дайындалып жатқанын көрген Лаурия өз күштерін оңтүстікке қарай Кастелламмареге қайтарды, онда оның қалған 10 кемесі күтіп тұрды. Арагондықтар қашып барады деп ойлаған, тәжірибесі аз Анжу флоты Лаурияның флотын оңтүстікке қуды. Таң бойында Анжу кемелері бірте-бірте кернеуден шаршаған ескеушілердің арқасында таралып, ал тәжірибелі арагондық-сицилиялық экипаждар өз құрамын сақтап қалды. Флоты Кастелламмареге жақындағанда Лаурия кемелеріне қатар тізіліп (жанама) орналасуға бұйрық берді және өзінің 10 жасырын кемесін қайта шақырды. Карлдың флоты арагондықтардың кері бұрылып шайқасатынын күтпегендіктен, арагондықтардың ортасына шабуылдады, бұл Лаурияның қанаттарына төмен түсіп, Анжу авангардын қысқаға ұстауға мүмкіндік берді. Оңтүстікке қуғанда Карлдың артқы қатарындағы бірнеше кеме қашып кетті, қалған кемелерін нашар қалдырды. Карлдың флагманы шайқаста батып, ханзаде тұтқынға алынды.
On the morning of 5 June, the Aragonese fleet under Lauria arrived in the Gulf of Naples. Leaving 10 of his ships at Castellammare, Lauria then led his main force of 20 galleys to the mouth of Naples' harbor, taking up positions just outside the city's breakwater. Wary that Lauria's fleet would blockade the city, and, seeing that the Aragonese had only 20 galleys against his 28, Charles chose to sail and engage Lauria in battle. Seeing the Angevin fleet forming up to engage him, Lauria withdrew his force southwards towards Castellammare, where his remaining 10 ships waited. The less experienced Angevin fleet, assuming the Aragonese were fleeing, chased Lauria's fleet south. As the morning continued, the Angevin ships gradually grew spread out as rowers tired, while the more veteran Aragonese–Sicilian crews maintained formation. As his fleet approached Castellammare, Lauria ordered his ships form up line abreast (side by side) and recalled his 10 hidden ships into his fleet. Charles' fleet, not expecting the Aragonese to turn and fight, crashed into the center of the Aragonese line, allowing Lauria's flanks to swing down and catch the Angevin vanguard in a pincer. Strung out during the pursuit south, several of the ships in Charles' rear line fled, leaving his remaining ships badly outnumbered. Charles' flagship was sunk during the battle, and the prince himself taken prisoner.
Салдары
Лаурияның флоты шайқаста 10 Анжу галеясын жаулап алды. Флоттың жоғалуы Неапольде бүлікке әкеліп, Анжу беделін құртты. Салерноның принці Карл 1288 жылға дейін Арагон тұтқыны болып қалатын. Шайқас Арагондықтардың жеңісі болғанымен, Карл флотының жоғалуы Оңтүстік Италиядағы теңіз күштерінің тепе-теңдігіне елеулі әсер етпеді, себебі Анжулер әлі де кемелер саны бойынша үлкен артықшылыққа ие болды.
Lauria's fleet captured 10 Angevin galleys at the battle. The loss of the fleet caused a riot in Naples, damaging Angevin prestige. Prince Charles of Salerno would remain an Aragonese prisoner until 1288. While the battle had been a Aragonese success, the loss of Charles' fleet did not overly impact the naval balance of power in southern Italy, as the Angevins still maintained a sizable numerical advantage in ships.