Аргентиналық ақын, композитор және балалар әдебиетінің қайырлысы Мария Елена Уолш

Кіріспе

Аргентиналық автор және композитор

Мария Елена Уолш (1 ақпан 1930 жыл – 10 қаңтар 2011 жыл) – аргентиналық ақын, романист, музыкант, драматург, жазушы және композитор, көбінесе балаларға арналған әндері мен кітаптарымен белгілі. Оның туындылары өз еліндегі барлық уақыттағы ең танымал балалар кітаптары мен әндерін қамтиды.

Өмірбаян

Мария Елена Уолш Буэнос-Айрес, Морон, Вилла Сармиенто қаласында ағылшын және ирланд тегіндес теміржолшы, фортепиано ойнайтын және испан тегіндес әйелдің отбасында дүниеге келді. Бала кезінде ол үлкен үйде тұрып, мәдени ортада кітап оқып, музыка тыңдағанды ұнататын. 15 жасында ол өзінің кейбір өлеңдерін El Hogar (журнал) және La Nación (газет) басылымдарында жариялады. 1947 жылы, өнер мектебін бітіруге азық қалғанда, ол өзінің алғашқы кітабын – сыншылар жоғары бағалаған және маңызды латын американдық жазушылардан мойынды алған «Otoño Imperdonable» өлеңдер жинағын жариялады. 1948 жылы бітіргеннен кейін, ақын Хуан Рамон Хименестің шақыруымен ол Солтүстік Америкаға және Перон дәуірінде Еуропаға сапар шегіп, кейін Парижге көшіп барды, онда ол 1950 жылдардың басында төрт жыл өткізді. Ол жерде Уолш аргентиналық фольклорды бейнелейтін концерттерде аргентиналық әнші Леда Валладареспен (1919 жылы туған) бірге «Leda & María» дуэтын құрып, «Le chant du monde» үшін жазбалар жасады. Кейбір жазбалар 1950 жылдардың соңында Англиядағы «Topic Records» компаниясымен алмастырылды. 1956 жылы «Revolución Libertadora»дан кейін Аргентинаға оралды. 1958 жылдан бастап Уолш көптеген телесценарийлер, пьесалар, өлеңдер, кітаптар мен әндер жазды, олар әсіресе кішкентай балаларға арналған. Ол сондай-ақ сәтті орындаушы болды, сахнада өз әндерін орындап, кейіннен «Canciones para mirar», «Canciones para mí» және «El País de Nomeacuerdo» сияқты альбомдарға жазды. «Juguemos en el mundo» альбомы ересектерге арналған сатирикалық шоу болды, ол сол аттас фильмге айналдырылды, бірақ түпнұсқа сахналық қойылым мен әндерге қатысы жоқ сюжетке ие болды. Фильм оның кейіпкерлері – Донья Дипарате және Бамбукоға негізделген, ал режиссерлігін сол кездегі серіктесі Мария Герминия Авельянеда (1933–1997) жасады. Оның шығармалары көбінесе саяси мәселелерді қамтиды, мысалы, «El País del Nomeacuerdo» («Есімде жоқ ел») әні, кейіннен ол 1985 жылы «Үздік шетел тіліндегі фильм» номинациясында «Официалды оқиға» фильмінің тақырыбы ретінде қолданылды. Әскери диктатура кезінде (1976–1983) ол осы режимге қарсы белсенді күрескен, оның «Oración a la justicia» («Әділетке дұға») әні азаматтық құқықтардың гимніне айналды. Ол жазған ашық хатта режимнің цензурасын сынап, елді «Desventuras en el País Jardín de Infantes» («Балдырғандар бағындағы бақытсыздықтар») деп атап, мектепке дейінгі елмен салыстырды. 1985 жылы ол Буэнос-Айрес қаласының құрметті азаматы атағын алды, ал 1990 жылы Кордоба ұлттық университетінің құрметті докторы және Буэнос-Айрес провинциясының құрметті тұлғасы аталды. Уолш «өмір сүретін аңыз, мәдени батыр және балалық шақтың белгісі» деп есептеледі. Мария Еленаның жазғандары өзінің жанрында барлық уақыттағы ең маңызды шығарманы құрайды, оны Льюис Кэрроллдің «Алиса» немесе Пиноккио» шығармасымен салыстыруға болады, бұл поэзия мен балалық шақтың арасындағы байланысты түсіну тәсілін өзгертетін туынды.

María Elena Walsh was born in Villa Sarmiento, Morón, Greater Buenos Aires, to a railway worker of English and Irish descent who played the piano, and a woman of Spanish descent. As a child, she lived in a big house, where she greatly enjoyed reading and listening to music in a cultural environment. When she was 15, Walsh had some of her poems published in El Hogar (magazine) and La Nación (newspaper). In 1947, before graduating from art school, she published her first book, Otoño Imperdonable, a collection of poems that was critically acclaimed and received recognition from important Latin American writers. After graduation in 1948, she traveled to North America invited by poet Juan Ramón Jiménez and Europe during the era of Peronism and then moved to Paris, where she spent four years in the early 1950s. While there, Walsh performed in concerts featuring Argentine folklore with fellow Argentine singer Leda Valladares (born 1919), forming the duo "Leda & María" and recording for Le chant du monde. Some of these recordings were exchanged with "Topic Records" in England in the late 1950s. She returned to Argentina in 1956 after the Revolución Libertadora. From 1958 onwards, Walsh wrote numerous TV scripts, plays, poems, books and songs, specially dedicated to young children. She was also a successful performer, singing her own songs onstage and recording them later in albums, like Canciones para mirar, Canciones para mí and El País de Nomeacuerdo. Juguemos en el mundo, also an album, was a satirical show for adults, which was made into a film of the same title, albeit with a story unrelated to the original stage show and songs recording. The film was based on her characters Doña Disparate y Bambuco and was directed by her partner at that time, Maria Herminia Avellaneda (1933–1997). Her work has often contained an underlying political message, as in the song El País del Nomeacuerdo ("I Don't Remember Land"), which was later used as the theme song for the film The Official Story, winner of the 1985 Academy Award for Best Foreign Language Film. During the military dictatorship (1976–83) she was a fierce opponent, her song "Oración a la justicia" (Prayer for Justice) became a civil right anthem. In an open letter she criticized the regime censorship comparing the country with a preschool country calling it "Desventuras en el Pais Jardin de Infantes" (Misadventures in the Preschool Country). In 1985 she received the title of Illustrious Citizen of the City of Buenos Aires, and in 1990 was named Doctor honoris causa of the National University of Cordoba and Illustrious People of Buenos Aires Province as well. Walsh has been considered a "living legend, cultural hero (and) crest of nearly every childhood". text=What was written by María Elena configures the most important work of all time in its genre, comparable to Lewis Carroll's Alice or Pinocchio, a work that revolutionized the way to understand the relationship between poetry and childhood.|sign=Leopoldo Brizuela –

Өлім

Мария Елена Уолш 2011 жылдың 10 қаңтарында Буэнос-Айресте 80 жасында сүйек рагынан қайтыс болды.