Кіріспе

Афокси термині 1920 жылдары Бразилияның Сальвадор-да-Баия қаласынан шыққан карнавалдық топты және олар орындайтын музыканы білдіреді. Бұл музыкалық ырғақ, ijexá деп аталады, ол Кандомбле дініндегі ijexá ұлтынан шыққан. Афокси топтарының мәдени өнерлері, әдетте Бразилия карнавалында, хореографияны, әндерді, ритуалдық тілді және Кандомбле дінінен бастау алған рәсімдерді қамтиды. Бразилияда афоксині көбінесе блоколар орындайды, олар африкалық-бразилиялық музыканы жақсы білетін, негізінен қара және мулат музыканттарынан құралған афро топтары.

Афоксэ - афро-бразилиялық карнавал

Бразилияның бірнеше қалаларында жыл сайын өткізілетін карнавал елдің ең ірі қоғамдық мерекесі саналады. Әсіресе, Баия Сальвадордағы карнавал – афро-бразилиялық дәстүрдегі бірнеше топтың, афоксидің туған жері. Афокси – Кандомбле дінімен байланысты афро-бразилиялық карнавал дәстүрлеріне қатысты. "Афро" термині Африкада бастау алған, бірақ Бразилияда дамыған құбылысқа сілтеме ретінде қолданылады. Қасиетті Кандомбле дінін жеке түрде тойлаудың орнына, афокси карнавал дәстүрлері – карнавал аясында көшеде ашық көрсетілетін діннің қоғамдық мойындалуы. Карнавал қара нәсілділердің үлкен қоғамдағы жеке басын анықтауда маңызды рөл атқарады. Бразилияның Ресифе және Сальвадор қалаларындағы қара нәсілді карнавалдық топтар "африкалық" тақырыптарды күшпен және белсенді түрде көрсетіп, жаңа Республикада африкалық сананың қалыптасуын жариялады. 1905-1914 жылдар аралығында африкалық музыка, би және костюмдерді қамтитын карнавалдық көріністерге тыйым салынды және Баия полициясы оларды қаланың ресми карнавалынан ығыстырды. 1921 жылдың 5 ақпанында Баия газеті "Диарио де Нотисиас" беттерінде "африкалық" карнавалдық тәжірибелер туралы мәлімдеме жарияланды. Бұл Бразилиядағы ең танымал және ең дәстүрлі дін саналады. Ол ән, би және барабанның күші арқылы, табынудың орталық элементі ретінде жүзеге асырылады. Кандомбле діни рәсімдеріндегі музыка Батыс Африка стиліндегі барабан тартуды қамтиды. Атабаке – африкалық мұрамен тығыз байланысты конгаға ұқсас барабан. 1949 жылы, Үндістанның құрметті көшбасшысы Махатма Гандинің қазасынан кейін құрылған, тек ерлерден тұратын Filhos De Gandhi, яғни "Гандидің ұлдары" тобы. Бұл афокси тобының құрылуына Гандидің өлімі түрткі болды, ол Үндістандағы нәсілдік теңсіздікке қарсы күрескен. Зорлық-зомбылыққа қарсы және азаматтық құқықтарды қорғаушы Ганди карнавалдың қасиетті символына айналды. Осының нәтижесінде Сальвадор портынан шыққан жүк көтергіштер тобы осы карнавалдық топты құруға шақырылды, олар Сальвадор қаласында афро-бразилиялықтарға қарсы дискриминациямен күресте бейбітшілік символы болуды көздеді.

Дәстүрлі киімдер

"Фильхос де Ганди" тобы африкалық және үнді мәдениеттерінің үйлесімін қамтығандықтан, көрермендерге әдемі әсер етеді. Африка мәдениеті билер, музыка мен дәстүрлі рәсімдер арқылы көрінеді, ал үнді мәдениеті костюмдерінің көркемдік әшекейлерінде айқын байқалады. "Фильхос де Ганди" мүшелері әсем зергерлік бұйымдармен, экзотикалық және сәнді киімдерімен ерекше көзге түседі. Карнавал кезінде "Фильхос де Ганди" еркектері әдетте ұзын, ақ түсті, T пішіндес көйлек киеді, оның алдына ағымдағы карнавал тақырыбы көк түспен жазылған. Дизайн әр жыл сайын өзгеріп тұрады. Көйлектің суретінде үнді қайраткері Махатма Ганди бейнеленген. "Фильхос де Ганди" еркектері ақ шұлық пен "Ганди" деген жазуы бар ақ таспалы, пластик сандалдар киеді. Олар ақ көйлектерін көк белбеумен бекітеді. Көк ленталармен екі иыққа байланатын бүгіштер көйлектің иық тігісін жиып тұрады. "Фильхос де Ганди" мүшелеріне ұзын, ақ мақта сүлгі беріледі. Карнавал басталмас бұрын, бірнеше "Фильхос де Ганди" мүшелері осы үлкен ақ мақта сүлгіні арнайы бас киім – түбілге айналдырады. Бұл алынып тағылатын бас киім түбіл деп аталады. Түбілді әсемдер мен брошкалармен безендіреді. Диаметрі 3 дюйм болатын үлкен брошка көк және күміс тізбектермен, мұныштармен және асыл тастармен жасалған. Брошканың дизайны әртүрлі, сондықтан еркектер оны жеке талғамдарына қарай өзгерте алады. Карнавал кезінде еркектер білегінде әдетте мақтадан тігілген кішкентай сөмке ұстайды. Оның ішінде қол орамалдар мен "Альфазема" деп аталатын лаванда эссенциясы бар. Лаванданың емдік қасиеттері жоғары деген сенімге байланысты "Альфазема" "Фильхос де Ганди" костюмінің бір бөлігі болып табылады. "Альфазема" шағын бөтелкеде сақталады, "Фильхос де Ганди" еркектері карнавал кезінде оны шашып, карнавал көшелеріндегі хаосқа тыныштық пен тазалық әкелуге тырысады. "Фильхос де Ганди" осы арқылы Бразилияның Сальвадор қаласын бейбітшілікке бастауды көздейді.

Афокстің пайда болуы

Карнавал кезінде афокси әдетте тізім құрып қалыптасады. Тізімді хабарлаушы бастайды, одан кейін ақ гвардия, патша мен патшайым, маракату қуыршағы (рулық құдайларды бейнелейтін қара киім киген дәстүрлі қуыршақ), ту ұстаушы, салтанатты күзет және олардан кейін барабаншылар, сиыр қоңыраулары мен шайқаушылар бар перкуссиялық топ келеді. Ижеша ырғағы шақыру-жауап үлгісіндегі мелодияны қамтиды, оны солист орындайды және хор қайталайды. Ижеша ырғағы қасиетті Кандомбле билерінен алынған қарапайым, бірақ дәстүрлі қимылдармен биленеді. Бұл жинга тербелісімен ерекшеленеді, онда иық пен қолдардың қозғалысы шапшаң, ал қадамдар қысқа және кішкентай болады.