Кіріспе

Asylum) – 2005 жылы түсірілген ағылшын-ирландиялық драмалық фильм, режиссері – Дэвид Маккензи. Оны Mace Neufeld Productions, Samson Films, Seven Arts Productions, Zephyr Films Ltd компаниялары түсіріп, Paramount Classics компаниясы көрсеткен. Фильм Патрик Макграттың 1996 жылғы «Asylum» романы негізінде жасалған, сценарийін Патрик Марбер мен Кризанти Балис экранға бейімдеген. Басты рөлдерде Наташа Ричардсон, Мартон Цокас, Иан МакКеллен және Хью Бонневилл ойнаған, сондай-ақ актерлік құрамында Шон Харрис, Джосс Экланд, Ванда Вентем, Мария Эйткен және Джуди Парфитт бар.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

"Күлік" оқиғасы 1960 жылдардың басында Ұлыбританияда өтеді. Бұл фильмде алыс жердегі психикалық ауруханада жұмыс істейтін психиатр Макстың (Хью Бонневилл) қажыған және қанағаттанбаған әйелі Стелла Рафаэль (Наташа Ричардсон) туралы әңгімеленеді. Стелла пациенттердің бірі Эдгармен (Мартон Цокас) құмарлықпен қарым-қатынас жасайды. Эдгар әсіресе қауіпті, қызғаныш ашуы кезінде әйеліне қастандық жасады. Эдгардың зорлық-зомбылық өткеніне ұялмаған Стелла Эдгардың құмарлығына алданды және қарым-қатынас күшейеді. Макс ештеңеден күдіктенбесе де, доктор Питер Клив (Сэр Ян МакКеллен) екеуінің бір-бірімен кездесіп жүргенін дұрыс болжайды. Стеллаға қатты қызыққан Клив Эдгардың өзінен алшақ екенін мойындатуына тырысады. Эдгардың босатылуы бұған дейін тыйым салынған, ол бұдан әрі шыдай алмай, психикалық ауруханадан қашып кетеді. Стелла сүйіктісісіз өмірін жалғастыруға тырысады, ол ұлы Чарлиге ана және Максқа әйел болып ойнайды. Рождество мезгілінде оған Эдгардың досы телефон шалып, Лондонға кездесуді ұйымдастырады. Стелланың қалаға саяхатқа шығуына сылтау ретінде сауда сапарларын пайдалануымен роман қайта жалғасады. Эдгар көп ұзамай Стелланың жыныстық көңіл-күйін Макспен бөлісуден шаршайды және ол онымен тұрақты тұруды немесе басқа сапарға бармауды таңдайтынын талап етеді. Көп ұзамай Клив оған қарсы шығып, оның Лондонға Эдгармен кездесуге бара жатқанын білетінін айтады. Стелланы өзінің қайда екенін ашуға мәжбүрлеуге тырысқаннан кейін, Клив Макс оны ауруханаға жатқызуға болатынын еске салады. Стелла Эдгарға қосылу үшін қашады, олар богемалық өмірді бастайды, полициядан қорқып, көпшілік назарынан тыс қалады. Көп ұзамай қарым-қатынастың құмарлығы жоғала бастайды және Стелла Эдгардың қараңғы жағын көре бастайды. Стелланың ашуына орай, ол жұмысына құмарланып барады. Ол сондай-ақ оған қарсы агрессивті және қатыгез бола бастайды, бұл оның одан қорқынышын күшейтеді. Бір күні Стелла саудадан кейін жұптың ыдыс-аяқ үйіне қайта оралады, оны полиция тауып, күйеуі мен ұлына қайтарады. Күйеуі оны кешіру үшін күреседі, бірақ балаларына аналық тұлға қажет екенін мойындайды. Эдгар Стелланың тұтқындалуын көлеңкеден байқап, қашады. Ауруханадағы жұмысынан айырылған Макс жаңа жұмыс тауып, отбасымен Уэльске көшіп келеді. Стелла отбасымен "әдеттегі" өмірге оралу үшін күреседі, әсіресе ұлымен татуласуға тырысады. Эдгар оны тауып алады және онымен қысқа кездесу оның тұтқындалуына әкеледі. Бұл Стелланы одан әрі күйзеліске ұшыратып, оның көңіл-күйін бұзады. Бірнеше аптадан кейін Чарлимен мектептегі саяхатта Стелла ұлын сынып мұғалімі мен басқа балалардан алып кетеді және олар бірге орманға кетеді. Стелла жартасқа тұрып, Чарли өзеннен балық іздейді. Ол кенеттен өзенге құлап, суға батып кетеді. Стелла оны байқамай, транс күйінде қалып, оған көмектесуге қозғалмайды. Сабақ мұғалімі келіп, оған көмектесуге тырысады, бірақ Чарли өлді. Стелла бұған қатты қайғырады және осы жарақаттан кейін оның күйеуі және доктор Клив оны институционалды емдеуге жатқызу керек деп шешеді. Ол Эдгармен кездескен сол ауруханаға жеткізіледі. Стеллаға белгісіз, Эдгар әлі де сол жерде ұсталып отыр. Стелла үнемі дәрі-дәрмек пен күтім көмегімен "егерде ол ешқашан толық қалпына келмейтін болса да, жақсы болады". Ол доктор Кливтің тұрақты қарым-қатынас ұсынысын қабылдайды, ол оған Макс ажырасуды қалайтынын айтқаннан кейін, оның қуанышына орай. Жыл сайынғы балда ерлер мен әйелдерге араласуға рұқсат етіледі, Стелла Эдгармен би билеуге асығады және онымен кездесуді асыға күтеді. Ол үшін белгісіз, доктор Клив Эдгарға балда болуға тыйым салады, өйткені ол Стелламен үйленетін болады. Кейінірек доктор Клив Стеллаға Эдгар қатыспайтынын айтады. Медбике науқастарды бөлмелеріне шығарып жатқанда, Стелла шаңырақ көтеріп, шатырына шығады. Стелланың жоғалғанын ешкім байқамай тұрып, үйдің төбесіндегі мұнарадан төмен аулаға секіреді, бірақ ол бірден өлмейді. Доктор Клив оған көмекке жүгіреді, бірақ ол оның көмегін "Мені жалғыз қалдырыңыз" деп қабылдамайды. Ол әйелден қашады, ал әйел жарақаттан бір сәттен кейін қайтыс болады. Соңғы сахнада Макс Стелланың өз ұлының қасына жерленген жерлеу орнына барады. Ол Чарлидің қабіріне гүл шоғын қойып, бір гүлді алып тастап, әйеліне қояды.

Өндіріс

Фильмнің атқарушы продюсері ретінде көрсетілген Наташа Ричардсон, бұл оған процедураны қадағалауға мүмкіндік бермейтінін, тіпті көптеген жақындық көріністеріне келгенде де мойындады. Ричардсонның сөзіне қарағанда, Дэвид Маккензи олардың мүмкіндігінше шынайы болуын қалаған және "фильмде көрініп тұрғаны, түсірілгеннің бәрінің бір бөлігі ғана" екенін айтқан.

Кассалық жинақ

"Asylum" фильмі АҚШ-та 375 403 доллар, ал басқа елдерде 1 268 960 доллар жинады, жалпы әлемдік кассалық табысы 1 644 363 долларға жетті.

Сыни жауап

Asylum сыншылардың басым бөлігінен жағымсыз пікірлер алды. Rotten Tomatoes сайтында фильмге 91 сынға сүйене отырып, 36% мақұлдау рейтингісі және 5,4/10 орташа бағасы көрсетілген. Сайттың сыншылардың консенсусы былай деді: "Патрик Макграттың романының осы апатты бейімделуі барысында көбірек ақымақтыққа және ықпалсыздыққа ұшырайды." Metacritic сайтында фильмге 29 сыншының бағалары негізінде 100-ден 51 ұпай берілді, бұл "аралас немесе орташа пікірлер" екенін көрсетеді.