Кіріспе

Неміс суретшісі (1751–1829)

Иоганн Генрих Вильгельм Тишбейн, Гётемен байланысты Тишбейн атанған (15 ақпан 1751 жылы Хайнада дүниеге келген – 26 маусым 1829 жылы Эутинде қайтыс болған), Тишбейн суретшілер отбасынан шыққан неміс суретшісі.

Өмірбаян

Иоганн Генрих Вильгельм Тишбейн 1751 жылдың 15 ақпанында Хайна қаласында дүниеге келген. Оның әкесі – Иоганн Конрад, ағаш шебер. Тишбейн өнер білімін 1765 жылы, Иоганн Генрих Вильгельм 14 жасқа толғанда, ағасы Иоганн Генрих Тишбейнмен (Кассельдік Тишбейн) бірге бастады. Ұзақ өтпей ол саяхаттауға кірісіп, 1771 жылы Бременге көшер алдында Гамбургтағы ағасы Иоганн Якоб Тишбейннің шеберханасында жұмыс істеді, содан кейін 1772 және 1773 жылдары Голландия арқылы саяхаттады. 1773 жылы Тишбейн Кассельге оралды. 1773 және 1775 жылдар аралығында ол ағасы Иоганн Генрих Тишбейн Кішімен бірге көптеген портреттерге тапсырыс алды. 1777 жылы ол Берлинде портрет суретшісі ретінде танылып, кіші інісі Генрих Якобтың көмегімен тапсырыстарды орындады. Иоганн Генрих Вильгельм 1779 жылы Римге барып, Кассельдегі Суретшілер жоғары мектебінен (Kunsthochschule Kassel) алған стипендияның арқасында оқуын жалғастырды. Осы кезеңде оның стилі рококодан классицизмге қарай өркендеді. 1781 жылы Италиядан қайтқаннан кейін Тишбейн Цюрихке көшіп барды. Цюрихте ол Иоганн Каспар Лаватердің «Физиогномикалық фрагменттер» жобасы бойынша жұмыс істеді. 1783 жылы Тишбейн тағы бір стипендия алды, бұл жолы герцог Эрнест II-ден (Жохан Вольфганг фон Гёте ұсынғаннан кейін), ол Цюрихтен Римге оралуға мүмкіндік берді. Ол 1799 жылға дейін Италияда тұрды және 1786-1788 жылдары Гётемен «Италия сапарында» жақын дос болды. Тишбейн Римдегі Виа дель Корсо көшесіндегі үйді суретшілер Фридрих Бюри, Иоганн Генрих Мейер, Иоганн Генрих Липспен бөлісіп тұрды, ал Гёте бір жылдан астам уақыт осы бірлескен пәтерде тұрды, қазір ол Гёте үйі мұражайы болып табылады. Олар 1787 жылы Неапольге бірге саяхаттады. Сол жылы Тишбейн өзінің әйгілі «Римдік кампаниядағы Гёте» картинасын жазды. Тишбейн осы уақытта Гётеге сурет салуды үйретті. 1787 жылдың шілдесінде Тишбейн Неапольге көшіп барды, ол 1789 жылы Accademia di Belle Arti di Napoli директоры болып тағайындалды. Ол бұл лауазымда 1799 жылға дейін қызмет етті, содан кейін француз басқыншылығынан және Партенопея Республикасының құрылуынан кейін кетуге мәжбүр болды. Тишбейн сонымен қатар шебер гравюрашы да болған. 1790 жылдары Неапольде болған кезінде ол ежелгі вазалардан алынған мотивтердің ойма және гравюраларын жасап, басып шығарды, сондай-ақ Гомердің «Илиада» және «Одиссея» шығармаларына иллюстрациялар салды. Вазадағы ою-өрнектер, мүмкін, сэр Уильям Гамильтонның Ежелгі вазалардан жасалған гравюралар жинағының қосымша бесінші томы үшін арналған, ал Гомердің иллюстрациялары «Антикалық оюлармен салынған Гомер» еңбегінде пайда болды. Неапольден кеткеннен кейін Тишбейн Германияны аралап, Кассель, Ганновер және Геттинген қалаларына сапар шекті. Ол 1808 жылға дейін Гамбургте тұрды. 1808 жылдан кейін ол Ольденбург герцогы I Петр үшін Эутин сарайындағы жазғы резиденциясында жұмыс істеді. 1810 жылдан кейін ол бірнеше жыл бойы «Өмірімнен» атты автобиографиясын жазды. Тишбейн 1829 жылдың 26 маусымында Эутинде қайтыс болды. Оның ұлы Питер Фридрих Людвиг Тишбейн белгілі орманшы және табиғатты зерттеуші болған.