Кіріспе

Англосаксон миссионерлері VIII ғасырда франк империясында христиан дінінің таралуына зор үлес қосты. Олар 6 ғасырда франк империясымен қатар Шотландияда және Англосаксон Англиясында кельт христиандығын таратумен айналысқан гиберно-шотланд миссионерлерінің бастамаларын жалғастырды (Англосаксон христиандығын қараңыз). Рипондық Эггберт және Йорктік Эгберт екеуі де англосаксон миссиясында маңызды рөл атқарды. Біріншісі Витберхт, Виллиброрд және басқалардың алғашқы миссионерлік әрекеттерін ұйымдастырды, ал көптеген кейінгі миссионерлер алғашқы білімін Йорк қаласында алды.

Алғашқы әрекеттері

Ирландиядағы Рат Мелсигиде білім алған Рипондық Экгберт Фризияда дін тарату үшін монахтарды ұйымдастыра бастады; оның жұмысына көптеген басқа да жоғары текті белгілі тұлғалар қатысты: Эгмондтық Адалберт және Мерсиялық Чад. Дегенмен, ол Боисилдің шәкірті болған монахтың (аббат Еата басшылығымен Мелроуз аббаттығының преоры) көрінісі салдарынан өзімен бірге барудан бас тартты. Витберт Фризияға, Рат Мелсигиде тұрды, бірақ фриздердің патшасы Редбадтың қарсылығына байланысты Витберт сәтсіздікке ұшырап, Англияға қайтып келді. Экгберт содан кейін Виллибрордты және басқаларын дінсіздерге миссиямен жіберуді ұйымдастырды. Нидерландтағы ықпалын кеңейтуді қалаған Пипин II Виллибордқа Фризия епископы болып сайлану үшін Римге баруға рұхсат берді; Норман Ф. Кантор осыны Каролингтер мен Папалықтың арасындағы алғашқы бірлескен жоба деп атап көрсетеді: "Бұл олардың англосаксон миссионерлерінің күш-жігерін бірлесіп қолдау нәтижесінде 8-ғасырдың бірінші жартысындағы олардың байланысын күшейтуге үлгі болды".

Бонифаций

Бұл миссионерлердің ішінде Фулда (қазіргі Гессен) аймағында белсенді болған және оңтүстік-шығысқа қарай Эрфурт, Вюрцбург, Бюрабург, сондай-ақ Эйхштетт, Регенсбург, Аугсбург, Фрайзинг, Пасау және Зальцбург (739) епархияларын құрған немесе қайта құрған әулие Бонифаций ерекше орын алады. Боннифаций Нхутселлдегі бенедиктиндік монастырьдың аббат мектебінде сабақ берген, ол алғаш рет континентке 716 жылы аттанды. Ол 690 жылдардан бері фриздер арасында жұмыс істеп келген Утрехтағы Виллибрордқа қосылды. Олардың күш-жігерін Карл Мартель мен фриздердің патшасы Редбад арасындағы соғыс тоқтатты. Виллиброд өзі құрған Эхтернах аббаттығына қашып кетті, ал Бонифаций Нюрслингке қайтты. Келесі жылы ол Римге сапар шегіп, Рим папасы Григорий II-нің тапсырмасымен Германияға миссионерлік сапармен барған епископ атанды. Ол монахтарды өздерінің ата-бабалары келген континенттік миссияларға шақырды: "Оларға аянымыз, өйткені олар өздері: "Біз сіздермен бір қан, бір сүйек" дейді". Англия шіркеуінің күші мен бастамасымен жүзеге асырылған миссиялар сол жерден оңтүстікке және шығысқа тарады. Англо-саксон миссионерлері Франция аймақтарында үстемдік құрған Пиппинидтер әулетімен дер кезінде танысты.

Басқа миссионерлер

Континентке басқа англосаксон миссионерлерінің қатарында Лебуин, Эвальд және Суидберт болды. Әйелі Вальбурга (Вальбурға) және оның бауырлары Виллибальд пен Винибальд Бонифацийге көмектесті, Виллибальд Хейденхайм монастырын құрды.

Монастырлар

Англосаксондық аббатханалар континентте құрылғанда, кейде отбасылық монастырлар болып табысты. Англосаксондықтар құрлықта құрған ең алғашқы монастырь – Виллибрордтың Эхтернах аббаттығы (698), ол Дагоберт II-нің қызы оған сыйлаған виллада салынған. Алкуин «Виллибрордтың өмірі» атты еңбегінде Виллибрордтың ізбасары Альдберкт Виллибрордтың туысы және өзімен алыс туыс екенін мәлімдейді. 775 жылы үшінші абат болған Беорнрад Виллибрордпен қандас, ал Алкуиннің туысы болды. Беорнрад Сенс архиепискобы болып тағайындалғаннан кейін де Эхтернах аббаттығын сақтап қалды. Осылайша, Виллибрордтың отбасы аббаттықты алғашқы 100 жыл бойы басқарды. Виллехад Нортумбрияда дүниеге келген және білімін Йорк епискобы Экгберттен алған. Ол шамамен 766 жылы фриздер арасында миссионерлік қызметін бастады. 780 жылы Карл Ұлының тапсырмасымен Везер өзенінің төменгі ағысында уағыз айтты, содан кейін сакстар арасында жұмыс істеді. 782 жылы саксондықтардың көтерілісінен кейін Виллехад Эхтернахтан миссионерлік қызметін қайта бастады, кейіннен Бремен епискобы болып тағайындалды. Кейіннен (Алкуин арқылы) Виллехад Беорнрадтың туысы болған деген сенімге келді.