Кіріспе

Оукуэлл Холл – Англияның Батыс Йоркшир графтығындағы Бирсталл қаласында орналасқан Елизавета дәуірінің сарайы. I санаттағы сарай ауылдық саябақпен қоршалған дәуірлік бақтардың ішінде орналасқан. Үй Джон Батт үшін салынған. 1583 жылға дейін қайта өңделген тас, құрылыс мерзімін көрсетеді. Бұл жерді Батттың Галифакста туған әкесі, Савилл әулетіне жалға алу ақысын жинаушы, сатып алған. Савилл әулеті Батлидегі Хоули Холлде тұрған. Оукуэлл Холл Шарлотта Бронтенің "Ширли" романында "Филдхед" атымен әдебиетте мәңгілікке қалады.

Интерьер

Ұлы зал бастапқыда екі қабатты болған, бірақ 17 ғасырдың ортасында Джон Батттың немересі төбесін алып тастап, галерея және үлкен терезелі қабырға орнатқан. Бұл үйдің басты дәлізі болды, ол қанаттарды байланыстырып, тұрмыстың ортасы қызметін атқарды. Бұл бөлмеде қонақтар, жалдамалы жұмысшылар, кәсіпкерлер және үлкен жиналыстар қабылданатын. Ол жиһаз жағынан қарапайым және ыңғайлы. Үстел 17 ғасырдың соңындағыдай, бөлменің бір шетінде орналасқан, бұрынғы орталық орнынан емес. Бөлменің үлкендігі келушілерге әсер ету үшін жасалған. Ұлы қонақ бөлмесі 17 ғасырдың басындағы ең маңызды бөлме болды. 1611 жылғы тізімде онда ең жақсы жиһаз болған және Батт отбасының карталар жинағы сақталған. 1630 жылдары Батттар керемет гипстен жасалған төбе және отбасының панноларын, оның үстіндегі пейзаж суретін қосты. Алғашқы паннолардың көп бөлігі сақталған. "Scumbling" деп аталатын сурет салу әдісі жылылық пен сәндік сезім беру үшін қолданылған. Бүгінгі күнгі осындай әдіспен сақталған жұмыстар өте сирек. 17 ғасырдың соңында асхана мен қонақ бөлмелері жеке қонақтарды тамақтандыру және көңіл көтеру үшін арналған бөлмелер болып танылды. Ұлы қонақ бөлмесі 1690 жылдардың сәнді және жайлы бөлмесі ретінде көрсету үшін жиһазбен жабдықталған. 1690 жылы Ұлы қонақ бөлмесінде Джон Батт тұрған. Оның сыртқы қабырғасында киім-кешек сақтауға арналған бөлме бар. Бұл және басқа да отбасылық бөлмелердегі қамыр кілемдері бай үйлердің белгісі болды және тақтайша едендерге қарағанда жылырақ болды. Оттық 19 ғасырда қосылған, 17 ғасырдан бері жасалған бірнеше ішкі құрылымдық өзгерістердің бірі. 17 ғасырда жатын бөлмеде үстел мен орындықтардың болуы ерекше емес еді. Жатын бөлмелерде екі мақсат болды, олардың иелері қонақтарды шараппен немесе карта ойындарымен көңіл көтеруге кедері келтірмейтін. Ас үй үйдегі ең жұмысты бөлмелердің бірі болды. Әйелдерге тамақ, дәрі-дәрмек және хош иіс суларын дайындауды үй иесі қадағалап отырды, сондай-ақ саудагерлер, поместье жұмысшылары, шаруалар және келуші ақсүйектердің қызметшілері де келіп тұратын. Тамақ ішу кезінде қызметшілер ағаш табақтардан жейтін. Зал салынған кезде тамақ Үлкен залдағы үлкен от үстінде пісірілген болуы мүмкін, бірақ 1611 жылғы тізімде ас үй шығыс қанаттағы жеке бөлмеде орналасқан. Ас үй тұрғын бөлмеден "экрандық дәлізбен" бөлінген. 17 ғасырда салынған, 19 ғасырда ауыстырылған оттық бұрынғыдан кеңірек және үлкенірек болған. Ас үй бөлмесі қызметшілердің ұйықтайтын және азық-түлік сақтайтын орны болды. Ол панноланбаған және төбесіз. Оның артқы баспалдаққа және ас үйге жақын орналасуы қызметшілерге ыңғайлы болды. Көптеген жергілікті үйлер ас үй бөлмелерін қойма ретінде пайдаланды. 1611 жылы онда ұн мен дәнді сақтау үшін бес сандық болған. Бүгінде мұнда бір үлкен сандық және азық-түлік сандықтары бар. Оттықтың жоқ болуы және панноланбаған қабырғалар қыста суық болды, бірақ төмендегі ас үйден келетін жылу сақталған тамақты құрғақ ұстады. 1611 жылғы тізімде үй шаруашылығында әртүрлі типтегі 17 төсек, қызметшілерге арналған төсектер және отбасы мүшелеріне арналған үлкен төсектер болғандығы көрсетілген. Ескі төсектер маңызды емес бөлмелерге орналастырылды. Кішкентай қонақ бөлмесі ескі жиһаздармен жабдықталған және екінші жатын бөлме ретінде пайдаланылды. Қабырғаларға репродукцияланған гобелендер ілінген. 19 ғасырда бұл бөлме баспалдақ пен дәліз қосылып қайта жаңғыртылды. Бастапқы ағаш қаптамасы екі қабырғада көрінеді, онда латта мен гипстен жасалған құрылым көрсетілген. Жаңа қонақ бөлмесі 17 ғасырдағы қарапайым асхананың ерекшеліктерін көрсетеді. Қызметшілер тамақты үстелге қойып, отбасыға ұсынды. Шкафта қалайы және күміс ыдыстар сақталған, олар кішкентай бұрыштық дәмдеуіш шкафы сияқты құлыпталған, кілті үй иесінде болған, өйткені дәмдеуіштер бағалы тауарлар еді. 17 ғасырдағы ақсүйектер келушілерді қабылдады. Жаңа қонақ бөлмесі екінші жатын бөлме ретінде көрсетілген, оны мейірбике мен оның қамқоршылары немесе үйдің басқа мүшелері пайдаланған болуы мүмкін. Есіктің алдындағы перде төсек пердесінен ауа ағып кетпеуі үшін тік бұрышта орнатылған. Жақын жердегі киім бөлмесі немесе шкаф репродукцияланған костюмдерді көрсетуге арналған. Паннолар мен төсек перделерінің жылы түстері 17 ғасырдағы бай үйлердегі үстел үстіндегі кілемде көрінеді. Үстел немесе төсек - жайға өте қымбат кілемді қоюға қолайлы орын болды. Боялған бөлме жаңадан жасалған кездегі көрінісін көрсету үшін дуалды жиһаздармен жабдықталған (жасы мен жылтырауынан емес). Боялған паннолар Ұлы қонақ бөлмесінен үлкенірек және аз сәндік. Ол қабаттасқан эмаль бояуларының астынан табылған және 17 ғасырға жатқан деп есептеледі. Бөлме үй иесінің бөлмесі ретінде көрсетілген, терезенің жанындағы кішкентай үстел тігіске максималды жарық алады. Еден тақталары 17 ғасырлық тәсілмен қайта жаңартылған. 1609 жылы еден төсеуге бес шиллинг және он пенни жұмсалған, жеті күн жұмыс істегені тізімде көрсетілген. Боялған паннолар ағаш текстурасының көлемдік әсерін имитациялайды. Жыртқыш "сызықтар" 17 ғасырдың соңында сәнге енген жаңғақтың имитациясына арналған. Ол қымбат болғандықтан, бояу оны имитациялау үшін қолданылған. Бояудың негізі зығыр майы болды, ал қауырсындар мен тарақтар дәнді эффект жасау үшін оның үстінен жүргізілді. Кабинет - Басты залдағы галереядан шығатын кішкентай бөлме. 1611 жылғы Роберт Батттың тізімінде оның 60-тан астам кітабы болғандығы көрсетілген, кітаптардың қымбат болған және аз адамдар оқи білген кезде. Ол Оксфорд университетінде оқыған және Уилтширдегі Ньютон Тониде пастор болған.

Негіздер

Деусбери сыраханасының қақпасының үстінде тұрған деген әңгіме бар Тас қош мүсіні, қазір залдың алдындағы газондықта тұр.

Салтанатты бақтар

Залды айналдыра салт-дәстүрлі бақтар орналасқан, оның ішінде бір жағында шөп бақшасы бар. Шөптер мен гүлдер үй шаруасымен айналысатын әйелдер мен аспаздар үшін аса маңызды ингредиенттер болған. Олардан хош иіс майлар жасалған, сондай-ақ, дәстүрлі емдік шөптердің және тағамдардың құрамында маңызды рөл атқарған. Окуэллдің шөп бақшасы шағын болғанымен, сол кезде қол жетімді болған шөптердің алуан түрлілігін көрсетеді. Бақшада 80-нен астам шөп түрі табылған, ал одан да көп түрі залдың артындағы гүлдер арасына отырғызылған. 1690 жылдардағы бақтардың түрін қалпына келтіру үшін, сол заманға тән өсімдіктерді пайдалана отырып, қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. Бақшада топиардан жасалған өрнектер мен қиылған жиектеуі бар партер орналасқан. Жиектеулердің өрнектері залдағы жиһаз бен гипстік жұмыстардан алынған, сондай-ақ бұл аймаққа тән ромб пішінді дизайнды қамтиды. Трэллистер жергілікті материалдар мен 17 ғасырдың ағаш өңдеу техникаларын қолданып жасалған. Тіпті ағаш бұйымдарын бояу үшін қолданылған жасыл түсі де сол кезеңге сай.

Парктік аумақ

Оукуэлл Холл ауылдық саябағы – Англиядағы ең солтүстік аккредиттелген ауылдық саябақ. Саябақ аумағында көптеген әртүрлі орталар бар: орман, ағын сулар, жайылымдар, тоғандар және ат жолдары. Табиғат жолының көрсеткіштері саябақ бойындағы бірнеше серуендеу маршруттарын көрсетеді. Ақпараттық стендтерде флора мен фауна туралы мәлімет берілген. Саябақтан бір жол Адвалтон Мур шайқасы болған жерге, ал екіншісі – Қызыл үйге (қазір жабық) салады. Саябақтың ортасындағы Коллиери Филд жайылымы 1970 жылдары жабылған Гомерсал шахтасының қалдық үйінділерінің орны болған. Топырағындағы қоректік заттардың жетіспеуіне байланысты, қызыл қызылша, өгізкөз, өздігінен емделуші және сары саңырауқұлақ сияқты жайылымдық өсімдіктер себілді. Нектарға толы гүлдер жәндіктерді, әсіресе, бал араларын тартады. Бұл алаң кейде Англия азамат соғысының тарихи шайқастарын, жылқы көрмелерін және ауылдық жәрмеңкелерді өткізу үшін пайдаланылады. Ұлттық Көмір Борды төсеуді жеңілдету үшін бетон жол салғанда Коллиери тоғаны пайда болды. Жол шөп астында жасырынып, бөгет ретінде қызмет етеді. Су өсімдіктеріне мыналар жатады: су ұмытпасы, батпақ шөбі және қызғылт түсті боз. Тоғанға көптеген жануарлар тартылады, мысалы, жабайы бақалар, сутастар, тегіс тритондар, лебедь мидиялары, сондай-ақ, қызылша және құмырсқалар. Нова шалғыны ылғалды жағдайды ұнататын өсімдіктер мекендейді, олардың ішінде әйелдің шапаны, қарапайым тусок шөп, жасыл шөп, жыртылған қызылша және сары туған гүлдер бар. 2003 жылы жануарлар дүниесін көбейту үшін тоған жасалды, ал шалғынның оңтүстік бөлігі бұталы жерге айналып, сары балғалар мен линеттерге қоректік орта жасады. Күзде бұл шалғын қарағай жемісін жейтін құстарды – далалық құстар мен қызыл қанатты құстарды тартады. Нова орманының көп бөлігі Гомерсал шахтасы үшін тіректерге кесілген, бірақ ағаштар қайта өсіп, көп сабақты қарағайлар мен қайыңдарды құрады. Нова орманы көктемде көк қоңыраулармен жамылады және қыста қоныс аударатын құстарға – шырылдақ пен қара қапқа орта береді. Нова Бек – Оукуэлл арқылы өтетін екі өзеннің бірі, екеуі де солтүстіктен оңтүстікке қарай ағады. Нова Бек Нова орманының батыс шекарасын құрайды және жабайы гүлдер өскен аймақтар арқылы ағып өтеді. Мұнда кездесетін көптеген түрлер, мысалы, сары бас періште, орман анемоны және жабайы сарымсақ – ежелгі орманның жақсы көрсеткіштері. Қатты қалқанды папоротник, қызыл шампион және шөпті беннет көптеп өседі. Оукуэлл Бек өз бағытын Коллиери Филдтің оңтүстік шекарасы бойымен жалғастырады. Оның бойында ежелгі теңіздерден қалған көмір және "толқындар" жатыр. Бұл өзен Нова Бек сияқты өсімдіктердің әртүрлілігін қолдамайды, бірақ көктемде және жаздың басында орманды аймақтар жабайы сарымсақпен, азақпен және бистортпен қалың болады. Көлеңкелі жерлерде мырзалар мен ханымдардың шағын тобы табылады. Күл, елек және сабан ағаш жамылғысының басым бөлігін құрайды және қоңыр соуларға қоректік орта береді.

Жұлдыз

Бір аңыз 25 жастағы Уильям Батттың күйеуі болмаған, анасы жесір Элизабеттің Оукуэллде тұрғандығы туралы айтады. Бұл оқиғаны Гаскелл ханым "Шарлотта Бронте өмірі" (1857) атты кітабында жазған. Оның баяндамасы былай:

"Капитан Батт алыста жүргендей еді; оның отбасы Оукуэллде болды. Бір қысқы кеш, қараңғыда ол жолмен келіп, дәлізден өтіп, баспалдақпен өз бөлмесіне кірді, содан кейін жоғалып кетті. Ол сол күні, 9 желтоқсан 1684 жылы Лондондағы дуэльде қаза тапты". Аңызға сүйенсек, ол бір жатын бөлмеде қанды із қалдырған. Архивтердегі тарихи мәліметтер көрсетіп тұрғандай, Батт 9 желтоқсанда Лондонның Холборн ауданындағы "Қара құтан" мейрамханасында болды және онда қарыз алған. Жергілікті күнделікші Оливер Хейвуд оның өлімі туралы екі жазба жасаған: біреуінде ол "ойында" қайтыс болды десе, екіншісінде оны "Лондонның жанындағы Барн қаласында мистер Грем өлтірді" деп жазылған. Батт 1684 жылдың 30 желтоқсанында Бирсталлде жерленді.

Оукуэлл залының достары

1988 жылы құрылған Оукуэлл Холл және Кантри Парк достары – орам үйі мен оны қоршаған елді мекендік саябақты қолдау үшін құрылған еріктік ұйым. Достар Оукуэллдің бас рейнджері және қызметкерлерімен бірлесіп жұмыс істейді, сондай-ақ үйдің ішінде де, сыртында да көмек көрсетеді.

Археология

Археологиялық қазба жұмыстарын WYAS, Rothwell қаласындағы "South Leeds Archaeology" қоғамдық тобының көмегімен жүргізді. 2008 жылдың мамыр айында залдың алдындағы газон қазылғанда, 1834 және 1844 жылдар аралығында карталардан жоғалып кеткен, бұл жерді бұрын иеленген шаруа қожалығынан қалған тіреу тіректерінің тесіктері табылды.