Кіріспе

Италиялық композитор Антонио "Закара" да Терамо (латын тілінде Antonius Berardi Andree de Teramo, сондай-ақ Закар, Заккара, Закарий, Захара және Чахариус; шамамен 1350/1360 – 1413 жылғы 19 мамыр мен 1416 жылғы қыркүйек айының ортасы аралығында) – 14 ғ. соңы мен 15 ғ. басындағы итальян композиторы, әнші және пап хатшысы. Ол 1400 жыл шамасындағы ең белсенді итальян композиторларының бірі болды, ал оның стилі Треченто, ars subtilior және музыкалық Ренессанстың басталуы кезеңдерін байланыстырды.

Өмір

Антонио, әлдебір Терамодан шыққан болуы мүмкін, ол Адриатика теңізінен көп алшақтамай, Абруццоның (Неаполь Корольдігі) солтүстігінде орналасқан. Агостино Зиино композитордың өміріне жасаған зерттеулері "Антонио да Терамо" және "Закара да Терамо" есімді екі түрлі композитордың бір адамға біріктірілу мүмкіндігін жоққа шығарды. (Сонымен қатар, осы атқа ие басқа композитор, Николаус Закарий, композиторлардың келесі буынынан шыққан). Антонионың "Закара" (немесе "Захара"; көбінесе қазіргі заманғы басылымдарда "Закара" деп түзетіледі) деген лақап аты, оның бойының аласа болуына байланысты болуы мүмкін (15 ғасырдағы өмірбаянында оның "statura corporis parva" – денесінің кішкентай екені жазылған). "Закара" есімі кішкентай немесе құндылығы төмен нәрсені білдіреді; сондықтан Антонио өзі ешқашан бұл лақапты қолданған емес, ал композиторға жақын топтарда жасалған құжаттар оны "Antonius vulgatus dictus Zachara" (Антоний, көбінесе Закара деп аталған) деп атауға сақтық танытқан. 1390 жылы Сассиадағы Санто-Спирито ауруханасында мұғалім ретінде Римде тіркелгенге дейін оның өмірі туралы ештеңе белгілі емес; құжатта ол осы қызметке тағайындалған кезде жас болмағаны айтылған, бірақ оның нақты жасы көрсетілмеген. Келесі жылы ол Папа Бонифаций IX-тың хатшысы болды; тағайындау хаты сақталған, ол үйленген және сонымен қатар Папалық капелласында әнші болғанын көрсетеді. Ол 1412 және 1413 жылдары Болоньядағы Иоанн XXIII капелласында әнші ретінде тіркелген. 1416 жылғы екі құжат (біреуі 17, екіншісі 20 қыркүйекте дабылған) оның сол кезде қайтыс болғанын көрсетеді; ол қайтыс болған кезде Террамода мол мүлікке және Римде үйге ие болған.

Музыка

Закараның музыкасы туралы зерттеулер салыстырмалы түрде жаңа ғана басталды, хронологиясы мен авторлығы жағынан әлі де көп мәселелер шешілмей тұр. Ол өмірі бойы композиторлық қызметпен айналысқан сияқты, және стильдік дамудың екі негізгі кезеңі байқалады: Жакопо да Болонья немесе Франческо Ландинидің шығармаларына ұқсас стильдегі баллада сияқты ән түрлері басым болған ерте кезең; және шамамен 1400 жылы, Римде болған кезде, оның музыкасына *ars subtilior* стилінің әсері сезілетін кезең. Закараның діни және дүниелік вокалдық шығармалары 1400 жылға жуық кезеңдегі басқа композиторлардың шығармаларына қарағанда көбірек сақталған. Болонья қолжазбасында (Q15), 1420 жылға жуық уақытта жинақталған, көптеген жұпталған месса бөлімдері, Глориялар мен Кредолар кездеседі; жеті ән Squarcialupi кодексінде (болжам бойынша, 1410–1415 жылдары жинақталған) және 12 ән Манчини кодексінде (болжам бойынша, 1410 жылға жуық уақытта жинақталған) сақталған. Үш ән басқа көздерде де табылды, оның ішінде *ars subtilior* стиліндегі, латын тілінде жазылған *Sumite, karissimi, capud de Remulo, patres* шығармасы бар. Бір *caccia* («Cacciando un giorno»), латын балладасы («Sumite, karissimi») және мадригал («Plorans ploravi») ерекшеленсе, оның дүниелік әндерінің барлығы баллада түрінде жазылған (Fallows 2001). Жақында жасалған зерттеуде, Т. III.2 қолжазбасындағы француз тіліндегі екі дауысты композиция, *Le temps verrà*, стильдік ерекшеліктері мен мәтіннің саяси-сатирикалық мазмұнына байланысты Закараға жатқызылуда. Squarcialupi және Манчини кодекстеріндегі әндер стилі жағынан күрт өзгеше. Біріншісіндегі әндер, Закараның мансабының басында жазылған болуы мүмкін, және Ландини сияқты орта ғасырдың итальяндық лирикалық композиторларының ықпалы байқалады; ал Манчини кодексіндегі музыка *ars subtilior* стилінің манеристік ерекшеліктерімен тығыз байланысты. Музыканың нақты жазылған мерзімі анықталмаған, бірақ Манчини кодексіндегі кейбір шығармалар Закара Римді қалдырғаннан кейін жазылған болуы мүмкін, және Авиньондағы авангардтық *ars subtilior* стилінің ықпалына ұшыраған болуы ықтимал; екінші жағынан, ол Римнің, антипапалар сарайынан келетін музыкаға жауап беруге тырысқан болуы мүмкін. Манчини кодексіндегі Закараның ең ерекше әндерінің бірі – *Deus deorum, Pluto*, екі дауысты, римдік жер асты құдайына арналған дұға; мәтіні тозақ әлемінің тұрғындарының аттарымен толы. Бұл «жұрттың патшасы Плутонға арналған ынталы дұға» – Ватикан хатшысынан күтілетін шығарма емес. Закара тіпті осы әнді мессаның Кредо бөлімінің бірін жазу үшін негіз ретінде пайдаланған. Закараның месса бөлімдері 15 ғасырдың басындағы Иоганн Чикония және Бартоломео да Болонья сияқты басқа композиторларға әсер еткен көрінеді; оның кейбір жаңалықтарын тіпті Дюфайда да көруге болады. Закара жоғары дауыстарда ‘divisi’ әдісін қолданған алғашқы композиторлардың бірі болуы мүмкін. Оның бөлімдері 14 ғасырдың басқа месса бөлімдеріне қарағанда әлдеқайда ұзын, және имитацияны, сондай-ақ хокетті (көне техника) кеңінен пайдаланады. Жалпы, оның жұптасқан бөлімдері – Глория, Кредо – 14 ғасырдың шашыраңқы, біртілдіксіз бөлімдерінен (Махоның *Messe de Nostre Dame* ерекше жағдай) және 15 ғасырда дамыған циклдік мессаның арасындағы байланыс құралады. Закараның кейбір шығармалары өте алыс көздерде табылды, оның атақ-даңқы мен кең таралуын көрсетеді, оның ішінде поляк қолжазбасы және ағылшынның Old Hall қолжазбасы (No. 33, Глорияның жазылуы).

Жазбалар

Закара да Терамо: Энигма Фортуна (толық шығармалар), ALPHA640, Ла Фонте Музика және Микеле Пасотти (2021). 3 сағат 57 минут. Закараның 2004 жылға дейінгі толық дискографиясы үшін Жанлука Таркинионың "Discografia di Antonio Zacara da Teramo" еңбегін, Zimei 2004, 421–34 беттерде қараңыз. Төрт диск Закараның музыкасын толығымен немесе басым бөлігін қамтиды: An LP, Zaccaria da Teramo, RCA 2G8KY 19714/15, "Gruppo Mensura Musicae" (1978) шығарған. CD, Zachara, cantore dell'antipapa (XV secolo), Quadrivium SCA 027, итальяндық "Sine Nomine" тобының (1993). "Un Fior Gentile" дискісі. L'Ars Nova di Zacara da Teramo, Micrologus CDM 0012.00, "Ensemble Micrologus" итальяндық тобының (2004). Норвегиялық ерте музыка ансамблі Currentes-тің 2011 жылы шығарған CD-і, Spinato Intorno Al Cor, Lawo Classics.