Көздің қабықшасы мен мүйіз қабығы арасындағы бұрыштың өлшенуі

Кіріспе

Көздің ирисі мен мүйіз қабықшасы арасындағы бұрыштың өлшенуі. Офтальмологияда гониоскопия – бұл көздің ирисі мен мүйіз қабықшасы арасындағы бұрышты (иридокорнеальды бұрыш) гониоленс (сонымен қатар гониоскоп деп те аталады) және жарық шам немесе операциялық микроскопты қолдана отырып өлшейтін стандартты процедура. Оның қолданылуы глаукомамен байланысты әртүрлі көз ауруларын диагностикалау және бақылау үшін маңызды.

Гониолендер немесе гониоскоп

Гониолендер клиникалық дәрігерге, әдетте офтальмологқа немесе оптометриске, көздің иридокорнеальдық бұрышын айна немесе призма арқылы қарауға мүмкіндік береді, әйтпесе бұл бұрыш көз тіндерінен толық ішкі шағылысу арқасында көрінбейді. Бұл процестің механизмі гониолендердің әр түріне қарай өзгереді. Гониолендердің үш мысалы:

Кёппе тікелей гониолендері: Бұл мөлдір құрал майлау сұйықтығымен бірге тікелей мүйіз қабықшасына орналастырылады (оның бетін зақымдамау үшін). Осы гониолендердің сыртқы бетінің тік қисықтығы оптикалық тұрғыдан толық ішкі шағылысу мәселесін жояды және иридокорнеальдық бұрышты қарауға мүмкіндік береді. Алайда, ол пациенттің жатуын қажет етеді, сондықтан оптометриялық жағдайда стандартты жарық шаммен қолдану қиын. Офтальмологиялық ортада операциялық микроскоп қолдануға болады. Гольдманн жанама гониолендері: Бұл кесілген конус тәрізді құрал иридокорнеальдық бұрыштан шыққан жарықты бақылаушыға бағыттау үшін айналарды пайдаланады (схемалық суретте көрсетілгендей). Іс жүзінде, кескін артқы бетке (дәрігерге жақын) шамамен перпендикуляр түседі, бұл жарық шаммен байқау мен үлкейтуді оңай және сенімді етеді. Кішкентай, қисық алдыңғы беті мүйіз қабықшасына тірелмейді, керісінше оның үстінен көтеріледі, ал майлау сұйықтығы аралықты толтырады. Алдыңғы бетінің жиегі склераға тіреледі. Алынған көрініс Кёппе гониолендерінен кішірек болғанымен, пациент тік отырғанда оны қолдануға болады, ал құралдағы басқа айналар көздің басқа бөліктерін, мысалы, торлы қабық пен ора серратаны қарауға мүмкіндік береді. Цейсс жанама гониолендері: Бұл құрал Гольдманн әдісіне ұқсас әдіс қолданады, бірақ айналардың орнына призмаларды пайдаланады. Оның төрт симметриялық призмасы көздің төрт квадрантында иридокорнеальдық бұрышты бір мезгілде визуализациялауға мүмкіндік береді және жарық шаммен жақсы жұмыс істейді. Ең маңыздысы, құралдың мөлшері мен пішіні – мүйіз қабықшасына тірелген кішкентай алдыңғы беті, майлау сұйықтығын қажет етпей, тек пациенттің жас сұйығын ғана пайдаланады – индентациялық гониоскопияға мүмкіндік береді, оны қосымша диагностика үшін қолдануға болады. Хирургиялық қолдануға (гониотомия) арналған, жоғарыда аталғандардың өзгертілген нұсқаларын қоса алғанда, қолдануға дайын көптеген басқа гониолендер де бар.

Koeppe direct goniolens: this transparent device is placed directly on the cornea along with lubricating fluid (to avoid damaging its surface). The steeper curvature of this goniolens' exterior surface optically eliminates the total internal reflection problem and allows a view of the iridocorneal angle. Unfortunately it requires the patient to be lying down, and so it cannot be so easily used with an ordinary slit lamp in an optometric environment. In an ophthalmological setting, an operating microscope is one available option. Goldmann indirect goniolens: this truncated cone like device utilises mirrors to reflect the light from the iridocorneal angle into the direction of the observer (as shown by the schematic diagram). In practice the image comes out roughly orthogonal to the back surface (nearer the practitioner), making observation and magnification with a slit lamp easy and reliable. The small, curved front surface does not rest on the cornea, but instead vaults over it, with lubricating fluid filling the gap. The border of the front surface rests on the sclera. While the view obtained is smaller than that of the Koeppe goniolens, it can be used with the patient sitting upright, and other mirrors within the device can be used to obtain views of other parts of the eye, such as the retina and the ora serrata. Zeiss indirect goniolens: this instrument uses a similar method to the Goldmann, but employs prisms in the place of mirrors. Its four symmetrical prisms allow visualisation of the iridocorneal angle in four quadrants of the eye simultaneously, and works well with a slit lamp. Most importantly, the size and shape of the instrument a smaller front surface that rests on the cornea without requiring lubricating fluid, only the patient's tear film allows for indentation gonioscopy, which can be used for further diagnosis. There are many other goniolenses available for use, including modified versions of the aforementioned, which prove valuable for surgical use (goniotomy).

Гониоскопиялық кескінді түсіндіру

Көптеген гониоленздер арқылы көрінетін әдеттегі көрініс осы идеалистік схемалық диаграммалармен көрсетілген. Шындығында, клиникалық картина әрбір науқаста және науқастар арасында да өзгеруі мүмкін. Бұл көрініс иридокорнеальды бұрыш туралы бірнеше ақпарат береді:

Иридокорнеальды бұрыш ені: Иридокорнеальды бұрыш ені – көздің алдыңғы камерасынан сулы юмордың дренаждалуына әсер ететін факторлардың бірі. Кең бұрыш трабекулярлық тор арқылы юмордың жеткілікті мөлшерде дренаждалуына мүмкіндік береді (кедергі болмаса), ал тар бұрыш дренаж жүйесін қиындатады және науқасты жабық бұрышты глаукомаға осалдайды. Гониоскопия иридокорнеальды бұрыштың енін ирис шетінен жоғары көрінетін көз құрылымдарының санымен көрсетеді. Әдетте, көрінетін құрылымдардың саны көп болса, бұрыш та соғұрлым кең болады. Дегенмен, барлық құрылымдарды оңай ажырату мүмкін емес, әсіресе Швальбе сызығын, ол үймелердің жоғарғы бөлігінде нашар көрінеді. Бұрышқа өте тар жарық сәулесі бағытталғанда қосымша ақпарат алынады, себебі бұрыш ені көбінесе мүйіз қабығы мен ирис сәулелері бұрышта кездескендегі арақашықтығына пропорционалды болады. Алдыңғы синехиялар: Алдыңғы синехиялар – иристің иридокорнеальды бұрышқа немесе оны қоршаған тіндерге жалғасқан жіп тәрізді құрылымдар. Бұл көздің қабынуымен күшейеді, ол бұрышты қабыну жасушалары мен заттармен «жабысқақ» етеді, немесе иристің құрылымдық ақауларынан туындауы мүмкін, бұл ирис атрофиясы және туа пайда болған ақаулар сияқты алдыңғы камераға еркін жүзіп жүретін жіптерге алып келеді. Гониоскопия осы синехияларды тікелей көруге мүмкіндік береді, сондықтан ол әсіресе айқын емес жағдайларда көмектеседі. Ілгекпен гониоскопия: Жоғарыда аталған екі ұғымды кеңейте отырып, ілгекпен гониоскопияда гониоленздің көзге қысымын қолдану, алдыңғы камерадағы көз ішілік қысымды күрт көтеру және содан кейін иридокорнеальды бұрышты механикалық түрде ашу қарастырылады, бұл алдыңғы синехиялардың сипатын жақсырақ түсінуге мүмкіндік береді. Егер синехиялар болмаса, ілгекпен гониоскопия мүйіз қабығы мен ирис анатомиялық тұрғыдан қай жерде біріккенін, ал қай жерде жай ғана жанасқандарын анықтауға көмектеседі. Сампаолези сызығы: Швальбе сызығында немесе одан алдындағы гиперпигментация, бұл пигментті тарату синдромын немесе псевдоэксфолиация синдромын білдіруі мүмкін.

Iridocorneal angle width: The width of the iridocorneal angle is one factor affecting the drainage of aqueous humour from the eye's anterior chamber. A wide angle allows sufficient drainage of humour through the trabecular meshwork (unless obstructed), whereas a narrow angle may impede the drainage system and leave the patient susceptible to acute angle closure glaucoma. Gonioscopy indicates the angular width of the iridocorneal angle by the number of ocular structures visible above the rim of the iris. Generally the more structures visible, the wider the angle. However, not all structures may be easily discriminated, especially the faint Schwalbe's line at the top of the stack. Further information is obtained if a very narrow slit lamp beam may be shone upon the angle, as the angle width is generally proportional to the separation of the corneal beam and iris beam when they meet in the angle. Anterior synechiae: Anterior synechiae are simply strands of the iris attaching to the iridocorneal angle or surrounding tissue. This may be exacerbated by ocular inflammation, which can render the angle 'sticky' with inflammatory cells and substances, or by structural defects in the iris which lead to strands floating free into the anterior chamber, as may occur with iris atrophy and congenital iris defects. Gonioscopy allows a direct view of these synechiae, and is thus especially helpful for the more subtle cases. Indentation gonioscopy: An extension of the above two concepts, indentation gonioscopy involves the applied pressure of the goniolens against the eye, acutely raising the intraocular pressure in the anterior chamber and subsequently opening up the iridocorneal angle mechanically, allowing a greater understanding of the nature of the anterior synechiae. In the absence of synechiae, indentation gonioscopy may reveal the area where the cornea and iris are truly anatomically attached, as compared to where they are simply apposed against each other. Sampaolesi line: Hyperpigmentation at, or anterior to, Schwalbe's line, which can signify pigment dispersion syndrome or pseudoexfoliation syndrome.

Этимология

Бұл сөз грек тіліндегі γωνία (gōnía, "бұрыш") және σκοπέω (skopéō, "көру") сөздерінен шыққан. (Есте сақтау үшін, "полигон" сөзіндегі "гон" жұрнағы және оның туысқан сөздері осы түбірден келгендіктен, "полигон" сөзбе-сөз "көп бұрыштар" дегенді білдіреді.)