Кіріспе

Ислам дінінде уахи (وَحْي) – Алланың таңдалған елші пайғамбарлары арқылы адамзатқа жеткізген уахиы (жіберген хабары).

Құран

Ислам дінінде Құран Мұхаммед пайғамбарға берілген аян деп саналады. "Ауха" (أوحى) сөзі түрлі мағыналарда қолданылады, олардың әрқайсысы біреуді немесе бір нәрсені бағыттап, жетектеудің негізгі идеясын көрсетеді. "Ол әрбір аспанға өз әмірін құйды" (Құран 41:12, Sahih International). "Саған Раббың бал арасына үгіп берді" (16:68). "Біз Мұсаның анасына уахи еттік" (28:7). Ислам ғалымдары пайғамбарға келген уахи мен елшіге келген уахи арасында айқын айырмашылық бар дейді. Пайғамбарлар аянды өте жақсы сезінетін және аянның рас екеніне, оның Құдіреті шексіз Алладан келгеніне берік сенетін. "Вахи" (аян) сөзі "ауха" сөзінен туындаған. Ислам дәстүрінде Құранның 42:51 аяты уахиді түсінудің негізі болып табылады: "Адам баласына Аллаһтың тікелей сөйлеуі мүмкін емес, тек уахи арқылы, не бір пердеден, не елші жіберіп, Алланың қалауынша аян ету арқылы ғана болады". Осыған сүйеніп, ислам ғалымдары Алланың аян беруінің үш жолын сипаттады. Біріншісі – сөз емес, идея түріндегі уахи, ол таңдалған адамның саналы күйінде немесе түсінде жүрегіне кіре алады. Екіншісі – перде артынан естілгендей, тікелей емес, жанама түрде сөйлеу. Мысалы, Мұса мен жалынып жатқан бұта. Ислам сенімінде, Алланың аян беру тізбегі Мұхаммед пайғамбармен аяқталды.

Төмен түсу тәсілі

Мұхаммедке (с.ғ.с.) берілген уахиға қатысты мұсылман деректемелері, оған уахи қалай келгенін сенетін әртүрлі жолдарды айтады. Мұсылман ғалымы Мұхаммед Шафи Усмани бес түрлі түсу жолын атап көрсетті. Көбінесе Мұхаммед "қоңырсың" сияқты дыбыс еститін, содан кейін хабарды жадында сақтайтын. Кейде бас періште адам түрінде келеді, көбінесе Дихья әл-Калби түрінде. Екі рет Жәбірейіл өз нағыз бейнесінде пайда болды. Бір рет Мирадж түнінде Мұхаммед (с.ғ.с.) Алламен тікелей сөйлескен деп есептеледі. Бесінші жолмен Жәбірейіл уахиды Мұхаммедтің жүрегіне жіберетін.