Валентин Парнах: Советтік джаздың негізін қалаушысы
Valentin Parnakh
Валентин Парнах (1891-1951): советский музыкант, хореограф, основоположник советского джаза. Поэт, переводчик испанской поэзии и драматургии. Биография.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Валентин Яковлевич Парнах (1891–1951) – совет музыканты және хореографы, совет джазының негізін салушылардың бірі. Ол сонымен қатар ақын болған және көптеген шетелдік туындыларды, әсіресе испан поэзиясы мен пьесаларын орыс тіліне аударған.
Valentin Yakovlevich Parnakh (Валентин Яковлевич Парнах) (1891–1951) was a Soviet musician and choreographer, who was a founding father of Soviet jazz. He was also a poet, and translated many foreign works into Russian, notably Spanish poetry and plays.
Алғашқы жылдар
Парнах 1891 жылғы 26 шілдеде Азов теңізінің Таганрог портындағы еврей отбасында дүниеге келді. Оның егіз әпкесі – балалар жазушысы Елизавета Тараховская, ал үлкен әпкесі – ақын София Парнок. Оның тегі Парнок болған, бірақ ол кейіннен сефардтық дыбысты Парнахқа өзгертті (оның қарындасы София да кейіннен атын өзгертті, бірақ еврей тілінде жақсырақ естілетін Парнокқа). Парнахтың анасы, дәрігер, ол өте кішкентай кезінде қайтыс болды, ал әкесі, фармацевт, көп ұзамай қайтадан үйленді. 1913 жылы Парнах Италия мен Таяу Шығысқа сапар шекті, біраз уақыт Палестинада болды және сол жылы Санкт-Петербургке оралды. Санкт-Петербургте ол университетке түсіп, роман тілдерін, музыканы (Михаил Гнесин басшылығымен) және театрды (Всеволод Мейерхольд басшылығымен) оқыды. 1916 жылы, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, ол Парижге көшіп, алты жыл тұрды. Ол Сорбонна университетінде оқыды, Париж ақындар палатасының президенті болып сайланды және Парижде ашқан джаз музыкасына ғашы болды.
Parnakh was born into a Jewish family in the Azov Sea port of Taganrog on July 26, 1891. His twin sister was the children's author Yelizaveta Tarakhovskaya and an older sister the poet Sophia Parnok. His family name was Parnokh but he later changed it to the more Sephardic–sounding Parnakh (his sister Sophia also later changed her name, but to the less Jewish sounding Parnok). Parnakh's mother, a doctor, died when he was very young, and his father, a pharmacist, remarried soon after. In 1913, Parnakh traveled to Italy and the Middle East, staying for a while in Palestine and returning to Saint Petersburg the same year. In Saint Petersburg, he entered the University, where he studied Romance languages, music (under the direction of Mikhail Gnesin) and theater (under direction of Vsevolod Meyerhold). In 1916, while World War I was raging, he moved to Paris, where he stayed for six years. He studied at Sorbonne University and was elected President of the Paris Chamber of Poets, and became fascinated by the jazz music he discovered in Paris.
КСРО-дағы джаз
1922 жылы Ресейден келген көптеген саяси эмигранттардан шеттенген Парнах Ресейге қайтып оралып, джаз ноталарын, саксофондар, там-тамдар мен кернейдің сординаларын алып келді. Ол көп кешікпей "Ресей Федеративтік Социалистік Республикасының бірінші эксцентрикалық оркестрі – Валентин Парнахтың джаз тобын" құрды. Топтың тұңғыш концерті 1922 жылдың 1 қазанында Мәскеудегі Ресей театр өнері академиясында өтті. Бұл Нью-Орлеан стиліндегі джаз тобы сол кездегі орыс авангардының өкілдері арасында танымал және ықпалды болды. Парнах В.Мейерхольдтың Мейерхольд театрында музыка және хореография жөніндегі шығармашылық директоры болып жұмыс істеді, онда оның Эксцентрикалық оркестрі «Пернетақтадағы мысық» және «Шатырдағы бұқа» балеттік сюитасы сияқты сол заманғы хиттерді орындады. Парнок Мейерхольдтың «Биомеханика» актерлік әдісіне зор ықпал етті, ал оның тобы 1924 жылы Мейерхольдтың режиссерлік қойылымындағы және Илья Эренбургтің 1923 жылғы «Трест Д. Е.» романы негізіндегі «Трест Д. Е.» пьесасында өнер көрсетті. 1923 жылдың 1 мамырында Парноктың оркестрі Ауыл шаруашылығы көрмесіне қатысқан Комминтерн мүшелері алдында өнер танытты. Сол кездегі совет баспасөзі: «Джаз музыкасы алғаш рет ресми мемлекеттік шарада орындалды, мұндай жағдай Батыс елдерінде бұрын болған емес» деп жазды. Парнок Батыстың қазіргі заманғы музыка мәдениеті туралы көптеген мақалалар жариялады, Чарли Чаплиннің туындыларын насихаттаушы және француз дадаистік поэзиясын Кеңес Одағына алғаш рет енгізген адам болды. 1925 жылы ол «Биге кіріспе» атты өлеңдер жинағын шығарды, онда Пикассоның Парноктың портреті де бар болатын.
In 1922, feeling alienated from most of the political emigrants from Russia, Parnakh returned to Russia, bringing jazz scores, saxophones, tam tams, and trumpet sordinos, and he soon founded the "First Eccentric Orchestra of the Russian Federated Socialist Republic Valentin Parnakh's Jazz Band", which held its debut concert at the Russian Academy of Theatre Arts in Moscow on October 1, 1922. This New Orleans–style jazz band became popular and influential among the artists of the Russian avant garde of those days. Parnakh was also creative director for music and choreography at Vsevolod Meyerhold's Meyerhold Theater, where his Eccentric Orchestra performed hits of the time, such as Kitten on the Keyboards and the ballet suite The Bull on the Roof. Parnokh greatly influenced Meyerhold's "Biomechanics" acting method, and his band appeared in the 1924 play Trest D. E. (directed by Meyerhold and based on Ilya Ehrenburg's 1923 novel Trust D. E.). On May 1, 1923, Parnokh's band performed before members the Comintern participating in the Agricultural Expo. The Soviet press of the time wrote: "For the first time jazz music was performed at an official state function, something which has never happened in the West". Parnokh also published numerous articles on the contemporary music culture of the West and was the first to promote the work of Charlie Chaplin and the first to introduce French Dadaist poetry into the Soviet Union. In 1925, he published a book of poems, Introduction To Dance (which included a portrait of Parnokh by Picasso).
Парижге және Ресейге оралу
Алайда 1925 жылы Парнок Кеңес Одағындағы өмірге көңілі толып, баспа үйлері оның өлеңдерін және француз ақыны Жерар де Нервалдың аудармаларын жариялаудан бас тартқандықтан ашуланды. 1925 жылдың қазан айында Парнок Парижге қайтып келді, онда орыс эмигранттарының газеттерінде және француз баспасөзінде театр мен би туралы көптеген мақалалар жариялады, сондай-ақ испан әдебиетін аударды. Осип Мандельштамның 1928 жылғы «Мысыр мөртабасы» повесіндегі басты кейіпкер «Парнок» деп аталды және Парнах оны өте жаман бейнелеуші карикатура деп есептеді. Парнок 1931 жылдың соңында Кеңес Одағына оралып, Жазушылар одағының Сыртқы істер басқармасында аудармашы болып жұмыс істеді. Ол Федерико Гарсия Лорка сияқты испан жазушыларының аудармаларын жасауын жалғастырды. 1934 жылы Парнах инквизиция тарапынан жазаланған испан және португал ақындарының жинағының орыс тіліне аудармасын жариялады (көбінесе марандық еврейлер). Бұрын Парнах осы өлеңдерді француз тіліне де аударған болатын, бірақ оның аудармасының қолжазбасы жоғалып кеткен.
However, by 1925 Parnokh had become disillusioned with life in the Soviet Union, where publishing houses were refusing to publish his poetry and his translations of the French poet Gérard de Nerval. In October 1925 Parnokh returned to Paris, where he published many articles on theater and dance in Russian immigrant newspapers and in the French press and translated Spanish literature. The main character of Osip Mandelshtam's 1928 novella Egyptian Stamp is named "Parnok" and was perceived by Parnakh as a derogatory caricature. Parnokh returned to the Soviet Union at the end of 1931 and served as a translator at the Foreign Board of the Writers Union. He continued his translations of Spanish writers such as Federico García Lorca. In 1934 Parnokh published a Russian translation of a collection of Spanish and Portuguese poets (mostly Marrano Jews) who had been executed by the Inquisition (Parnakh had previously translated the poems into French as well, but the manuscript of this translation had been lost).
Кейінгі жылдар
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Парнах, Жазушылар одағының көптеген мүшелері сияқты, Чистополға эвакуацияланды және тіршілік көріп табуға ешқандай мүмкіндігі болмады. Жұмыс іздеп, ол ақын Марина Цветаевамен (бұрынғы қарындасы Софияның сүйіктісі) бірге Совет әдебиет қорына Литфондтың асханасында жұмыс сұрады. Ол қақпашы болып жұмысқа алынды, ал Цветаеваның ыдыс жуушы болып жұмысқа өтініші қабылданбады және ол алты күннен кейін өз-өзіне қол жұмсады. Соғыстан кейін Парнахтың жарық көрген жалғыз еңбегі – 1949 жылы Теодор-Агриппа д’Обиньенің естеліктерінің аудармасы болды, бірақ оның алғы сөзі баспа үйінен қабылданбады. Парнах Цветаевадан он жылға артық өмір сүрді және 1951 жылғы 29 қаңтарда Мәскеудегі пәтерінде қайтыс болды. Ол Мәскеудегі Новодевичье бейіштесіне жерленді. 1968 жылы қайтыс болған оның егіз әпкесі оның қасына жерленген.
During World War II, Parnakh, like many other members of the Writers Union, were evacuated to Chistopol and had absolutely no means of support. Desperately seeking work, he applied together with the poet Marina Tsvetaeva (a long ago lover of his sister Sophia) to the Soviet Literature Fund asking for a job at the LitFund's canteen. He was hired as a doorman, while Tsvetaeva's application for a dishwasher's position was turned down and she committed suicide six days later. Parnakh's only work to be published after the war was his translation of memoirs by Théodore–Agrippa d'Aubigné in 1949, with his own foreword rejected by the publishing house. Parnakh outlived Tsvetaeva by a decade and died in his Moscow apartment on January 29, 1951. He was buried at the Novodevichy Cemetery in Moscow. His twin sister, who died in 1968, is buried near him.
Жарияланымдар
Le Quai (Михаил Ларионовтың 2 суретімен). Париж, 1919 жыл. Самум (Наталья Гончарованың 3 иллюстрациясымен). Париж, 1919 жыл. Slovodvig (Mot Dynamo): Өлеңдер. Париж: Ла Сибль, 1920 жыл. Акробаттың өрлеуі. Париж: Франко-Ресейлік баспасы, 1922 жыл. Биге кіріспе: Таңдамал өлеңдер. Мәскеу, 1925 жыл. Идолға ұқсас жираф. Алғаш рет 2000 жылы жарияланды.
Le Quai (with 2 drawings by Mikhail Larionov). Paris, 1919. Samum (with 3 illustrations by Natalia Goncharova). Paris, 1919. Slovodvig (Mot Dynamo): Poems. Paris: La Cible, 1920. The Acrobat Climbs. Paris: Franco Russian Publishing House, 1922. Introduction To Dance: Selected Poems. Moscow, 1925. Giraffe like Idol. First published in 2000.