Кіріспе

Телма қатты тропикалық циклон – 1998 жылдың 6 желтоқсанынан 12 желтоқсанына дейін Солтүстік Австралияға әсер еткен тропикалық циклон. Телма циклоны Австралия жағалауында тіркелген ең қарқынды тропикалық циклондардың бірі болды. Телма Солтүстік территорияның солтүстігіндегі Арафура теңізінде пайда болып, қарқынды дамып 5-санатты циклонға айналды, Тиви аралдарының жанынан өтіп, Дарвин қаласына үлкен қауіп төндірді, бірақ қаладан қашықтап өтті. Содан кейін ол Тимор теңізі арқылы қозғалып, солтүстік Кимберли жағалауына соқты. Телма Тимор теңізінде байқалған алғашқы 5-санатты циклон және 1974 жылғы Рождество қарсаңында болған Траси циклонынан бері Дарвинге қауіп төндірген ең күшті циклон болды. Дауылдан кейін он ай өткен соң, су тасқынымен ағызылып кеткен деген болжаммен 81 жастағы ер адамның бас сүйегі табылған.

Метеорологиялық тарих

Тимор теңізінде желтоқсан айының басында дамып келе жатқан төмен қысымды аймақ 6 желтоқсанда сағат 14:00-де (Австралияның орталық стандартты уақыты, 0430 UTC) Дарвиннің солтүстігінде орналасқан Тельма деп аталды. Жаңа циклон жылдам күшейіп, бірте-бірте оңтүстікке қарай жылжыды. 7 желтоқсанда Тельманың қарқындылығы 2-ші санаттан 4-ші санатқа дейін өсті. Тельма оңтүстік-батысқа қарай бұрылып, 8 желтоқсанда Батерст аралының солтүстігінде Австралия шкаласы бойынша 5-ші санатқа жетті (сағат 9:00 CST, 2330 UTC 7 желтоқсан). Циклонның ең төменгі орталық қысымы 920 гПа-ға жетті, ал максималды жел соққысы 8 желтоқсанда CST (1030 UTC) сағат 20:00-де, атау берілгеннен кейін екі күн өткен соң тіркелді. Тельма циклонының күшею қарқыны көптеген циклондардың орташа қарқынынан шамамен екі есе жоғары болды. Тельма оңтүстік-батысқа қарай жылжуын жалғастырды, содан кейін оңтүстікке бұрылып, Трофтон аралынан шамалы қашықтықта өтті. 11 желтоқсанда Кури шығанағының солтүстік-батысында Кимберли жағалауын кесіп өткен кезде циклон 3-ші санатқа дейін әлсіреді. Циклон құрлыққа шыққанда тез әлсіреді. 11 желтоқсанның соңында Тельма оңтүстікке қарай жылжу кезінде циклондық күшін жойды. Бұрынғы циклон 12 және 13 желтоқсанда Батыс Кимберли және Пилбара аймақтарынан өтті. 14 желтоқсанның таңында төмен қысымды аймақ Пилбара жағалауын Уоллдан солтүстікке, Порт-Хедлендтен солтүстік-шығысқа қарай кесіп өтті. Содан кейін оңтүстікке қарай жылжып, Пилбарада тарады. Төтенше жағдайлар қызметі Калумбурудың кішкентай ауданындағы 120 адамды эвакуациялады, бірақ шамамен 180 адам қалып қойды. Олардың көп бөлігі қалың тас қабырғалары бар ескі монастырьда уақытша баспана тапты. Кейін ол 2010 жылы бірінші және соңғы рет қолданылған Таша деген атпен ауыстырылды.