Кіріспе
Латын тіліндегі сөз тіркесі, Вергилийдің "Энеида" поэмасынан кейін пайда болған "нәрселердің жасы" деген мағына береді. Бұл тіркес римдік ақын Вергилийдің (Публий Вергилий Маро) (б.з.д. 70-19 жылдары) "Энеида" (б.з.д. 29-19 жылдары) поэмасының І кітабының 462-жолынан алынған. Кейбір жаңа цитаталарда rerum lacrimae sunt немесе sunt lacrimae rerum қолданылады, яғни "нәрселердің жасы бар" дегенді білдіреді.
Lacrimae rerum is the Latin phrase for "tears of things." It derives from Book I, line 462 of the Aeneid (c. 29–19 BC), by Roman poet Virgil (Publius Vergilius Maro) (70–19 BC). Some recent quotations have included rerum lacrimae sunt or sunt lacrimae rerum meaning "there are tears of (or for) things."
Өмірбаян
Бұл үзіндіде Эней Юнонаға арналған Карфаген ғибадатханасынан табылған қабырға суретіне қарайды, онда Троя соғысының шайқастары мен оның достары мен отандастарының қазасы бейнеленген. Энейдің көзіне жас келіп, ол "sunt lacrimae rerum et mentem mortalia tangunt" ("Барлық нәрсеге көз жасы төгіледі және өмірлік нәрселер санаға тиеді") дейді.
Екі түсіндірме
"Rerum" деген атау "объективті" немесе "субъективті" деп түсіндірілуі мүмкін. Ғалым Дэвид Уортон "мағыналық және анықтамалық белгісіздік қасақана жасалған және поэтикалық тұрғыдан жемісті, көптеген оқырмандарға ұнайтын жасыра тығылған мағынаны береді" дейді. Бірақ ағылшын тілінде аудармашы оның бірін немесе екіншісін таңдауы керек, ал түсіндірулер әртүрлі болған. Гентивті субъективті деп қарастыратындар осы тіркеуді адамзаттың қайғысына деген сезімталдық ретінде аударады: яғни, әлем біздің ауыруымызды сезінеді. Басқалары бұл бөлімді адамдар көтеруге тиіс ауыр жүк, мәңгілік осалдық пен азап – осылар адам тәжірибесінің мәнін анықтайды деп түсіндіру үшін аударады. Бірақ келесі жолда Эней: "Қорқынышыңды таста, осы даңқ саған амандық әкелер" дейді. Гентивті объективті деп түсінетіндер бұл тіркеуді қабырғадағы суретте бейнеленген нәрселерге (әсіресе Эней бастан өткергендерге) деген көз жастың белгісі ретінде қарастырады: яғни, суреттер Энейге ол өзін қайырлылық пен қауіпсіздік күтетін жерде табатынын көрсетеді.
Қолданылуы
Кейде бұл тіркес контекстінен тыс қолданылады, мысалы, соғыс ескерткіштерінде, өмірдің өрескел қайғыларына қатысты бір рет сезім ретінде. Алайда, поэмада бұл тіркес Эней өзінің қауіпсіздігінен қорықпауы керектігін түсінген сәтте айтылады, себебі ол өзгелердің қайырымдылығы мен адамның қайғысын түсіну қабілетіне ие адамдардың арасында еді.
Танымал мәдениетте
"Sunt Lacrimae rerum" – Франц Листтің "Жылдардағы саяхат" (Années de pèlerinage) атты шығармасының үшінші және соңғы томындағы бесінші туындысы. Дэвид Митчелл бұл фразаны Роберт Фробишердің досы Сикссмитке жазған хаттарында, өзінің "Ақ бұлттар атласы" романының соңғы бөлігінде қолданады. В. Х. Оден бұл фразаны "Қараңғыдағы серуен" атты өлеңінде пайдаланған. Джон Кениг YouTube-тағы "The Dictionary of Obscure Sorrows" сериясының кіріспе видеосында бұл фразаны және оның мағынасын, ағылшын тіліндегі "біздің бәріміз сезінетін, бірақ сөзге келтіре алмайтын сезімдерге" ат қою мақсатындағы, жаңадан ойлап табылған сөздер жинағын таныстыру үшін қолданады. Бұл жолды Папа Франциск 2020 жылғы "Fratelli tutti" папалық энцикликасында, "Бауырластық және әлеуметтік достық туралы" еңбегінде COVID-19 пандемиясы туралы айтқанда келтірген.