Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Елизавета Яковлевна Тараховская (Елизаве́та Я́ковлевна Тарахо́вская; 1891–1968) – орыс ақыны, драматург, аудармашы және балалар кітаптарының авторы. Ол ең белгілі шығармасы – "Пайқтың тілегі" (1936) пьесасымен танымал.
Yelizaveta Yakovlevna Tarakhovskaya (Елизаве́та Я́ковлевна Тарахо́вская; 1891–1968) was a Russian poet, playwright, translator, and author of children's books. She is most known for her play By the Pike's Wish (1936).
Өмірбаян
Елизавета Тараховская (туған тегі Парнок) 1891 жылы 26 шілдеде Таганрог қаласында фармацевт отбасында дүниеге келген. Ол ақын София Парноктың әпкесі және советтік Ресей джазының негізін қалаушы Валентин Парнақтың егіз інісі еді. Таганрог қыздар гимназиясын бітірген, кейін Санкт-Петербургтегі Бестужев курстарында оқыған және бала кезінен өлең жаза бастаған. 1925 жылы оның алғашқы кітаптары жарық көрді: «Шоколадтың Мосселпромға қалай келгені» және «Тит ұшады». Содан бері ол көптеген балалар кітаптарын жазды, соның ішінде «Метрополитен» (1932), «Ай және жалқау адам» (1933), «Теңіз шағасы» (1965, кеңестік ғарышкер, ғарышқа ұшқан алғашқы әйел Валентина Терешковаға арналған). Ол ересектерге арналған өлеңдердің авторы: «Скрипканың кілті» (1958), «Құс» (1965). Тараховскаяның өлеңдері лирикалық, ойлы және көбінесе юморға толы, олардың көпшілігі күнделікті заттар мен оқиғалардың поэзиясы болып табылады. Елизавета Тараховская түрлі советтік және шетелдік авторлардың балаларға арналған көптеген өлеңдерін орыс тіліне аударды: поляк ақыны Юлиан Тувим, өзбек ақыны Құддус Мухаммади (Мухаммадиев), әзербайжан ақыны Мирвари Дилбази, грузин ақыны Марики Бараташвили, литвалық ақын Эдуардас Мижелаитис, болгар ақыны Ассен Босев және тағы да көптеген авторлардың шығармаларын аударды. Бүгінде Тараховская ең көп танылған туындысы – «Пайк тілегі бойынша» пьесасы болып табылады. Бұл пьесаны 1936 жылдың қараша айында Сергей Образцовтың есімімен аталған Мәскеу мемлекеттік академиялық қуыршақ театрында Сергей Образцов сахнаға қойған, және содан бері театр репертуарында тұрақты орындалған. «Пайк тілегі» (По щучьему велению) пьесасы театр мамандары тарапынан 20 ғасырдың ең ұлы қуыршақ қойылымы деп есептеледі, ол Мейерхольд әдістемелерінің квинтэссенциясы болып табылады. 1938 жылы осы пьеса бойынша Александр Ру режиссерлік еткен фильм де түсірілді. Елизавета Тараховская 1968 жылдың 11 қарашасында Мәскеуде қайтыс болды және Новодевичье зиратында өзінің егіз інісі Валентиннің қасына жерленді. 2012 жылы Таганрогтағы Парноктар отбасының туған үйінің қабырғасына оларға арналған ескерткіш тақта орнатылды.
Yelizaveta Tarakhovskaya (born Parnokh) was born in the city of Taganrog on July 26, 1891, in a pharmacist's family. She was sister to poet Sophia Parnok and twin sister to founder of Soviet Russian jazz Valentin Parnakh. She graduated from the Taganrog Girls Gymnasium, later studied in Bestuzhev courses in Saint Petersburg and started to write poems in her childhood. In 1925, her first books were published: On How Chocolate Came to MosSelProm and Tit Will Fly. Since then, she wrote many children's books, including Metropolitan (1932), The Moon and the Lazy Fellow (1933), The Seagull (1965, dedicated to Valentina Tereshkova, Soviet Russian cosmonaut, the first woman to go into space). She is the author of poems for grown ups: The Violin Clef (1958), The Bird (1965). The verses of Tarakhovskaya are lyrical, thoughtful, and almost always full of humor, with most of them being the poetry of ordinary and everyday things around. Yelizaveta Tarakhovskaya translated into Russian many poems for children written by various Soviet and foreign authors: verses of Polish poet Julian Tuwim, Uzbek poet Kuddus Muhammadi (Muhammadiev), Azerbaijani poet Mirvari Dilbazi, Georgian poet Mariki Baratashvili(მარიკა ბარათაშვილი), Lithuanian poet Eduardas Mieželaitis, Bulgarian poet Assen Bossev and many more. Today Tarakhovskaya is probably most known for her play By the Pike's Wish, which was staged by Sergey Obraztsov in the Moscow State Academic Puppet Show named after Serguei Obraztsov in November 1936 and has remained in the theater's repertoire ever since. The play By the Pike's Wish (Po shchuchuyemu veleniyu) is considered by theater experts as the greatest puppet show of the 20th century, making quintessence of Meyerhold's methods. It was also released as a motion picture in 1938 (directed by Aleksandr Rou). Yelizaveta Tarakhovskaya died in Moscow on November 11, 1968, and was buried on Novodevichy Cemetery near her twin brother Valentin. A memorial plaque dedicated to Parnok family was placed on the wall of their birth house in Taganrog in 2012.
Шығармалары (әлфбеттік тізім)
12 без пяти / М.: Гиз, 1930. Барабанды соқ! / М.: Мол. гвардия, 1932. Барабанды соқ! / М.: Гиз, 1930. Барабанды соқ! / Іздеу. 3 е. М.: Мол. гвардия, 1930. Воздушный парад / М.; Л.: Детиздат, 1937. Қойдың құйрығы жоқ қой қайда? / М.; Л.: Гиз, 1930. Достық / Ташкент: Госиздат Уз. ССР, 1942. Теміржол / М.: Г. Ф. Мириманов, 1928. Бақшаға кіреберіс / М.; Л.: Детгиз, 1949. Теңіздегі қоңырау / М.: Гиз, 1930. Костя, клоп және микроскоп / Л.: Радуга, 1929. Метро / М.: Детгиз, 1951. Метро. Ізд. 3 е. М.; Л.: Детиздат, 1938. Метрополитен / М.: Детгиз, 1935. Метрополитен / Ізд. 2 е. М.: Детиздат, 1936. Метрополитен / М.: Мол. гвардия, 1932. Жаңа үй / Ізд. 2 е. М.; Л.: Мол. гвардия, 1931. Жаңа үй / 1928. Жаңа үй / М.; Л.: Гиз, 1930. Шоколадтың Моссельпромға қалай келгені туралы / Рязань: Изд. "Друзья детей", 1925. Бақша / 1928. Радиобригада / М.: Гиз, 1930. Радиобригада / Ізд. 2 е. М.; Л.: Мол. гвардия, 1931. Тірі су туралы ертегі / М.; Л.: Детгиз, 1953. Күн сағаты / М.; Л.: Детгиз, 1947. Күн сағаты / Ставрополь: Ставроп. правда, 1947. Болат жігіттер / М.: Гиз, 1929. Өлеңдер / М.; Л.: Детгиз, 1951. Өлеңдер мен ертегілер / М.: Детгиз, 1954. Тит ұшады / М.: ЗИФ, 1925. Қара теңіз жағасында / М.: Гиз, 1928. Универмаг / М.: Гиз, 1930.
12 без пяти / М.: Гиз, 1930. Бей в барабан! / М.: Мол. гвардия, 1932. Бей в барабан! / М.: Гиз, 1930. Бей в барабан! / Изд. 3 е. М.: Мол. гвардия, 1930. Воздушный парад / М.; Л.: Детиздат, 1937. Где овечка без хвоста? / М.; Л.: Гиз, 1930. Дружба /Ташкент: Госиздат Уз. ССР, 1942. Железная дорога / М.: Г. Ф. Мириманов, 1928. Калитка в сад / М.; Л.: Детгиз, 1949. Колокол в море / М.: Гиз, 1930. Костя, клоп и микроскоп / Л.: Радуга, 1929. Метро / М.: Детгиз, 1951. Метро. Изд. 3 е. М.; Л.: Детиздат, 1938. Метрополитен / М.: Детгиз, 1935. Метрополитен / Изд. 2 е. М.: Детиздат, 1936. Метрополитен / М.: Мол. гвардия, 1932. Новый дом / Изд. 2 е. М.; Л.: Мол. гвардия, 1931. Новый дом / 1928. Новый дом / М.; Л.: Гиз, 1930. О том, как приехал шоколад в Моссельпром /Рязань: Изд. "Друзья детей", 1925. Огород / 1928. Радиобригада / М.: Гиз, 1930. Радиобригада / Изд. 2 е. М.; Л.: Мол. гвардия, 1931. Сказка про живую воду / М.; Л.: Детгиз, 1953. Солнечные часы / М.; Л.: Детгиз, 1947. Солнечные часы / Ставрополь: Ставроп. правда, 1947. Стальные ребята / М.: Гиз, 1929. Стихи / М.; Л.: Детгиз, 1951. Стихи и сказки / М.: Детгиз, 1954. Тит полетит / М.: ЗИФ, 1925. У Черного моря / М.: Гиз, 1928. Универмаг / М.: Гиз, 1930.