Кіріспе
Уэльстік антиквар және англикан діни қызметкері Джон Уильямс (бардтық аты: Ab Ithel) (1811 жылғы 7 сәуір – 1862 жылғы 27 тамыз) – антиквар және англикан діни қызметкері. 1811 жылы Уэльстің Денбигшир округіндегі Ллангинхафалда дүниеге келген ол 1835 жылы Оксфордтағы Иисус колледжін бітіріп, Мерионетширдің Лланфор қаласында англикандық пасторлық қызметін бастады, онда Элизабет Ллойд Уильямсқа үйленді. 1843 жылы ол Флинтширдің Нерквиз қаласының тұрақты пасторы, ал 1849 жылы Мерионетширдің Лланимаудви қаласының ректоры болды.
John Williams (bardic name: Ab Ithel) (7 April 1811–27 August 1862), was an antiquary and Anglican priest. Born in Llangynhafal, Denbighshire Wales in 1811, he graduated from Jesus College, Oxford in 1835 to become the Anglican curate of Llanfor, Merionethshire, where he married Elizabeth Lloyd Williams. In 1843 he became perpetual curate of Nercwys, Flintshire, and rector of Llanymawddwy, Merionethshire, in 1849.
Жазушылық мансап
Өмірінің көп бөлігінде ол Ллангинхафаль, Денбигширде туғандығына орай Синхавал деген псевдонимді қабылдады, бірақ атасы Уильям Бетеллдің тегінен Аб Итель псевдомимін алды. Оның "Англия шіркеуінің барлық дәуірлерде Рим шіркеуінен тәуелсіздігі" атты тұңғыш кітабы Англия шіркеуі мен Рим арасындағы қарым-қатынасқа арналған. Бұл кітап 1836 жылы жарық көрді. 1844 жылы "Кимри немесе ежелгі британ шіркеуінің шіркеулік ескерткіштері" атты Уэльстің шіркеулік ескерткіштері туралы тағы бір кітабы жарық көрді. 1856 жылы Архидиакон Уильямс "Уэльс поэзиясының ережелері және Ринуаллон мен ұлдарының медициналық практикасы" еңбегін Уэльс Қоғамының қолжазбаларымен бірге жариялады. 1860 жылға қарай ол "Принцтердің шежіресі" және "Камбриа жылнамалары" сияқты екі жұмысын баспаға дайындады, олардың екеуі де Роллз сериясында жарық көрді. Уильямс діни қызметкер де, көне заттарды зерттеуші де болғандықтан еңбекқор еді. Ол көптеген замандастарының пікірінше, өз заманының ең көрнекті уэльс ғалымдарының бірі саналды және уэльс ғылымының бағытына айқын әсер етті. Дегенмен, оның ынтасы мен уэльс ұлтшылдығы кейбіреулердің оны тарихи деректерге сынсыз қарағаны және Эдвард Уильямстың (Иоло Морганвг, 1747–1826) күшті ықпалында болғаны үшін сынауына себеп болды.
Кәсіби еңбек
1846 жылы Уильямс тағы бір дін қызметкері және антикварі Гарри Лонгвиль Джонс (1806–1870)пен бірге Кембрий археологиялық қауымдастығын құрды, оның журналын, «Археология Камбренсис», 1853 жылға дейін редакциялады, бірақ ол және Джонс редакциялық саясат мәселесінде дауласып кетті. Ол 1852 жылы «Гододиннің» басылымын және аудармасын жариялады, 1854 жылдан өмірінің соңына дейін редакциялаған «Кембрий журналын» құрды, сондай-ақ Уэльс қолжазбалары қоғамында белгілі болды және оның төрт басылымын редакциялады. 1858 жылы Ричард Уильямс Морганмен («Мор Мейрион», шамамен 1815–1889) және Джозеф Хьюзбен («Карн Ингли», 1803–1863) бірлесіп ұйымдастырған Лланголен Эстеддфоды көптеген қынжыр мен ұятқа себеп болды; Уильямстың отбасы бірнеше жүлдеге ие болды, ал Томас Стивенс (1821–1875) Мадог ап Оуайн Гвинедтің Америкаға жасаған экспедициялары туралы әңгіме шындыққа сай емес деді деген себеппен оған қарсы шешім шығарылды. Дегенмен, Уильямс Оксфорд университетінің кельт тілі кафедрасына үміткер болып қарастырылды және 1858 жылы үкімет оны Аннеурин Оуэннің (1792–1851) толық аяқтамаған ортағасырлық Уэльс жылнамалары «Аннале Камбриа» және «Брут и Тивисион» басылымдарын аяқтауға тағайындады, олар 1860 жылы жарияланды. Оның редакциялық жұмысы кейіннен ортағасырлық қолжазбаларды түсіндірудегі дипломатиялық шеберлігінің жетіспеуіне байланысты ғалымдар тарапынан сынға іріктелді.
Діни қызметке тағайындау
Уильямс 1862 жылы Мерионетширдегі Лланенддвин және Лланддвуие шіркеулерінің пасторы болды, ол бұл кезде өте ауыр сырқатқа шалдыққан еді және сол жылы қайтыс болды. Оның есімімен Әбт-Ител ескерткіш қоры құрылды.
Жазбалар, хаттар және жинақтар
Көптеген хаттар мен пастор Джон Уильямстың ("Аб Итель") және оның отбасының құжаттары бүгінде жоба түрінде немесе толық емес көшірмелерде сақталуда. Оның жинағына 1832–1898 жылдарға жатқан отбасына жолданған хаттар; "Брут и Тиуисогион" еңбегінің беттік нұсқалары; Аб Ительдің бірнеше басылған еңбектерінің қолжазба жобалары, оның ішінде "Й Гододин", "Кимрлердің дәстүрлі жылнамалары", "Друидизм", "Брут и Тиуисогион" және "Камбриа жылнамалары"; "Кембриан журналына" енгізген үлесі; оның 1861 жылғы Конви Эйстедфодындағы сөйлеген сөзі; 1849 жылы Ланидмауди шіркеуінің пасторы лауазымына тағайындалуына қатысты құжаттар; "Барлық дәуірлерде Англия шіркеуінің Рим шіркеуінен тәуелсіздігі"; ағылшын және уэльс тілдеріндегі уағыздар; "Англиялық білім беру туралы бірнеше қарапайым және практикалық ойлар"; "Британдық друидтер адамдық құрбандықтар шалған ба?" деген сұрақ бойынша "Ху Гадарн" авторы жазған сынақ жұмысы; "Колумб" авторы жазған "Американың Мадог ап Оуайн Гуиннеддпен ашылуы туралы эссе" (12 ғасыр); пастор Джон Джонс, Лланлифнидің "Британдық друидтік жүйенің кезеңінде және оның ықпалымен Ұлыбританиядағы ауыл шаруашылығының және өнер-кәсіптің дамуы туралы" эссесі (Archaeologia Cambrensis, Supplement 1850 қараңыз); "Давид Френин" авторы жазған "Y Telynwr Cymreig, sef cyfarwyddiadau i ddysgu'r Delyn"; "Утр Бендрагон", "Эйдил", "Гвир Гимро" және "Y cynyg cynta 'rioed" авторлары жазған "кимрлердің ағылшын тілін үйренуден алатын пайдалары" туралы төрт эссе; "Уэльстің Ллевелиннің өліміне дейінгі тарихы"; Ұлыбританиядағы христиандық туралы еңбектің бөлімдері; Аб Ительге, сондай-ақ оның әйелі мен қыздарына жолданған хаттар; баспасөз кесінділері мен үзінділер; суреттер, медициналық және шаруашылық рецепттер, сонымен қатар 1884–1885 жылдарға жатқан Аб Итель ескерткіш қорына қатысты хаттар.