Кіріспе

Кокомо, кейде Ко Ко Ма, Ко Ком ва, Ма Ко Ко Мо немесе Кокомоко деп те аталады, Майами тайпасының американдық еркегі, ол солтүстік Индианада, шамамен тоғызыншы ғасырдың басында өмір сүрген. Индиана штатының Кокомо қаласы оның құрметіне аталған. Кокомо қаласын негіздеуші Дэвид Фостердің: "Бұл жер бетіндегі ең қиын мінезді қала болды, сондықтан мен оны жер бетіндегі ең қиын мінезді үндістің атымен атадым – Кокомо деп атадым" деген сөзі кеңінен таралған. Бірақ бұл әңгіме шындыққа жатпауы мүмкін және қалаға осы атты кім ұсынғаны да белгісіз. Кокомо есімінің шығу тегі белгісіз және ұсынылған көптеген түсіндірмелердің ешқайсысы сенімді емес. Бір аңыз бойынша, Кокомо Майами тайпасының "соңғы жауынгер басшысы" болған, жеті фут бойында, зор физикалық күші мен ептілігімен көзге түскен, оның басшылығымен тайпасы гүлденген. Дегенмен, тағы бір аңыз оны басшы емес, керісінше, жалқау, адал емес, әйелін ұратын, маскүнемдікке салынып, Маями тайпасы мойындамайтын қарапайым адам ретінде көрсетеді. Оның болжамды қалдықтары Пионер зиратына жерленген, онда оның құрметіне ескерткіш орнатылған.

Атауы

Тек екі құжат бар, онда Кокомо есімін еске түсіретін Майами халқының өкілдері тізілген. Атаудың ең ерте кездегі тіркелген жазбасы 1834 жылғы Уабаш салаларындағы шарттан табылды, онда «Ко ком ва» деген атпен Майами адамы қол қойған. Майами халқы бұл адамды дәстүрлі түрде Кокомоның өзі деп санайды. Кокомоның Майами тіліндегі нағыз аты екенін көрсететін жалғыз құжат – Фрэнсис Годфройдың Миссиссинева өзеніндегі сауда бекетінің кітабындағы 1838 жылғы 27 маусымдағы жазба. Онда «Ко Ко Мау» деген атпен белгісіз әйелімен бірге он екі долларға ұнның бір бөшегін сатып алғаны тіркелген. Кокомо есімінің мағынасы белгісіз. Киилхсуохква (1810-1915 жылдары өмір сүрген), Майами басшысы Кіші Торғайдың немересі және Майами тілінде ғана сөйлейтін адам, «Ко кахм а» деген есімді білетінін, бірақ оның мағынасын білмейтінін айтты. Кәсіпқой лингвист емес Джейкоб Даннмен сұхбаттасу кезінде Фрэнсис Годфройдың кіші ұлы Габриэль Годфрой (1830-1910) Кокомо есімін Майами тілінде «суға шомылу» деген мағынаны білдіретін етістікпен байланыстырды, бірақ бұл сөздердің тілдік байланысы жоқ. Дәстүр бойынша, бұл атау Майами тілінде «қара жаңғақ» дегенді білдіреді делінген, бірақ бұл рас емес. Кейбір түсіндірмелерде бұл Майами тілінде «еркек аю» немесе «әйел аю» дегенді білдіреді делінген, бірақ бұл сөз Майами тіліндегі «аю» сөзіне ешқандай ұқсамайды. Тағы бір кең таралған түсіндірме бойынша, бұл Майами тілінде «қарт әйел» немесе «әже» дегенді білдіреді, бірақ бұл да дұрыс емес және ер адамның есімі осы мағыналардың бірімен байланысты болуының ешқандай мәні жоқ. Оклахома штатының Майами тайпасының мүшесі және Огайодағы Майами университетінің Myaamia орталығының білім беру және кең тарату кеңсесінің директоры Джордж Айронстрак Кокомо есімінің этимологиясын анықтауға тырысудан сақтандырды. Ол Кокомо тарихи тұлға болғанымен, «Кокомо есімінің шығу тегі нашар және нашар тарихқа ғана сүйенеді» деді. Myaamia орталығының тілдік зерттеу кеңсесінің зерттеушісі Фрэнсис Коста: «Киилхсуохква сияқты Майами тілінде еркін сөйлейтін адам «Кокомо» деген адамды білгенімен, оның мағынасын білмегені, бұл сөздің тіпті Майами тіліндегі сөз емес екенін көрсетеді» деді.

Ертедегі қоныстанушылардың ертегілері

Индиана штатының Кокомо қаласы Кокомоның атымен аталған, бірақ қала атауы ретінде «Кокомо» дегенді кім ұсынғаны және неліктен ұсынғаны белгісіз. Халық арасында кең таралған аңыз бойынша, Кокомо қаласын құрған Дэвид Фостер бірде былай деген: «Бұл жер бетіндегі ең қиын мінезді қала еді, сондықтан мен оны жер бетіндегі ең қиын мінезді үндістің есімімен атадым – оны Кокомо деп атадым». Бұл аңыз, әдетте, шындыққа жатпайды. Дәстүр бойынша, Кокомо – Солтүстік-Орталық Индианадағы Майами тайпасының ірі басшысы, еңсеруге болатын дене бітімімен, өз халқының мүддесін қорғау үшін күші мен айласын пайдаланып, оларға кең аумақты аңшылық жерлерін ұстауға көмектескен. Осы нұсқада Кокомо «соғыс басшыларының соңғысы» деп есептеледі. Алайда, алғашқы қоныс аударушылар арасында таралған басқа, көңіл көншітпейтін әңгімеде Кокомо басшы емес, керісінше, жалқау, адал емес, әйелін ұратын маскүнем екені айтылады. Осы нұсқа бойынша, Кокомо соншалықты қорқынышты және жағымсыз тұлға болғандықтан, Майами тайпасы оны мүшелікке қабылдаудан бас тартқан. Перу Майами тайпасынан жеткен әңгімеде Кокомо бір кезде олардың тайпасының мүшесі болған, бірақ ол әрқашан дүрбелең тудыратын, жарамсыз арандатушы болған. Осы әңгімеде айтылғандай, соңында Кокомо тайпаның бір бөлігін, көбінесе әйелдерді жинап, өзінің ауылын құрған Уайлдкэт Крикке алып барған. 1883 жылғы Хауард және Типтон округтерінің тарихында жазылған аңызға сәйкес, бас Ма Ко Ко Моның үш бауыры болған, олар да Майами басшылары болған. Оның үш бауырының есімдері – Шок О Мо («тал ағашы» деген мағынада), Ме Шин Го Ме Сиа («қара емен» деген мағынада) және Шап Пан До Си А («көктемгі ағаш» деген мағынада). Төрт бауырдың әрқайсысының қандай билікке ие болғаны белгісіз. Басшы Ма Ко Ко Мо Говард округінің Орталық қалашығында орналасқан ағаш үйге ие болған, оны 1842 жылдың күзінде Дэвид Фостер иеленген. Дэвид Фостер сол жерде сауда бекетін салған. Сауда бекетін құрғаннан кейін Дэвид Фостер аймақта тұратын жергілікті халықтармен көптеген істермен айналысқан.

Стюарт сұхбаты

1920-жылдардың басында Кокомо тұрғыны Харрисон Стюарт, 1846 жылы он жасында Кокомоға келген және Дэвид Фостерді тірі кезінде таныған, Кокомо газетінде жарияланған мақала үшін сұхбат берді, онда ол Кокомо және Дэвид Фостер туралы көптеген мәліметтерді келтірді. Стюарт сұхбатында Кокомоның Мансидің батысында өмір сүрген, Майами тайпасына аулауға қолайлы үлкен жерлерді алып, оларға байлық пен қуаныш сыйлаған, зор дене күшіне ие Майами басшысы болғанын айтты. Стюарттың сөзіне қарағанда, Фостер Кокомоны жеке танымаған, бірақ оның сауда бекетіне келген Майами тайпасынан оның туралы әңгімелер естіген. Стюартқа сәйкес, Фостердің өзі Кокомо есімінің Майами тілінде "аю" деген мағынаны білдіреді деп ойлаған. Стюарт Кокомоның өмірінің соңында Уайлдкэт өзенінің солтүстігіндегі аймаққа аң аулау және балық аулау экспедицияларын ұйымдастырғанын, содан кейін Кокомо қаласы орналасқан жерге дейін, және ол осы экспедициялардың бірінде қайтыс болғанын мәлімдеді. Стюарт сондай-ақ, 1877 жылы Фостер қайтыс болмас бұрын Дэвид Фостермен болған әңгімесінде, бір кезде ағаш кесетін тіс машинасының құрылысы кезінде туған елдің жерлеу орынының, ішінде сүйектер мен қабірлік заттардың табылғанын айтты. Сүйектерді қараған дәрігер – Кокомоның алғашқы дәрігері Коридон Ричмонд болды. Ричмонд олардың "жеті футтан асып, зор күші бар алыпқа" тиесілі екенін және қабірде мыс қазандықтар мен тас құралдар болғанын қорытындылады, бұл Фостер үшін бұл жерлеудің көне екендігінің дәлелі болды. Стюарттың айтуынша, Дэвид Фостер оқиға орнына келгеннен кейін бұл жаңалықты естіп, дереу қуанышпен "Басшы Кокомо! Басшы Кокомо!" деп шулаған. Кокомоның сүйектері ретінде табылған қалдықтар Кокомоның Пионерлер зиратына көшірілді, ол Пурдум көшесінде, Супериор көшесінің оңтүстігінде орналасқан, онда оның қалдықтары бар деген жерді көрсететін ескерткіш орнатылған.

Тарихи қайта құру

Әр жылдың қыркүйек айының ортасында Кокомодан батысқа қарай он шақырым жерде орналасқан Ко Ко Ма және Фостер тарихи лагері Бас Макокомо заманының қайта жандандырылуын ұйымдастырады.