Кіріспе

19 ғасырдағы Франциядағы орталықтандырылған білім беру жүйесі

Франция университеті (; бастапқыда Франция императорлық университеті) – 1808 жылы Наполеон I құрған, жоғары дәрежеде орталықтандырылған мемлекеттік білім беру ұйымы. Ол бұрынғы тәуелсіз университеттер ғана емес, сонымен қатар бастауыш және орта білім беру саласында да билікке ие болды. Бұрынғы жеке университеттер енді "академиялар" (мысалы, Париж академиясы) деп аталды, бірақ әрқайсысы өз ректоры мен жергілікті кеңесін сақтап қалды. Франция университеті 1896 жылы таратылды.

Наполеоннан кейін

Қайта құрудың алғашқы жылдарында университет атауының толық нұсқасы империялық тегіне байланысты қолданыстан шығып кетті. Университет кеңесі 1815–1820 жылдардағы Білім беру кеңесінен, содан кейін 1820–1822 жылдардағы Корольдік білім беру кеңесінен атауын алды. Егер Ұлы шебер лауазымы алынса, жауапты комитет төрағасы Ұлы шебердің орнына қойылды. Бұл атау 1822 жылы қайта жаңартылды. Діни істер және халыққа білім беру министрлігінің құрылуы университетке әсер етпеді, бірақ 1828 жылдан бастап Халыққа білім беру министрлігінің және Ұлы шебердің функциялары айқындалмайтын болды. Кейінгі жылдары, әсіресе шілде монархиясы тұсында университет мемлекеттік білім берудің символы болды, орталықтандырылған және сыншылар оны жеке білім беруден, әсіресе діни білім беруден өзгеше деп бағалады (қатаң түрде зайырлы болмаса да). Білім беру еркіндігін жақтаушылар университетке қарсы болды. Олар екі патшалық режимде белгілі бір қанағатқа жетті, бірақ Екінші республика кезінде 1850 жылы екі маңызды өзгеріс болды. 15 наурызда жарияланған Falloux заңы білім беру еркіндігіне (жоғары білімнен басқа) маңызды үлес қосты және әр департамент үшін академия құру арқылы мемлекеттік білім беруді әлсіздетіп, орталықтандырылмаған күйге түсірді: «Бұл 86 есе көбейтілген университет емес, бұл 86 есе бөлінген университет». Заң сондай-ақ Университет кеңесінің атауын Жоғарғы мемлекеттік білім беру кеңесі деп өзгертті. 1851 жылғы қаржы заңы мемлекеттік университет активтерін беруді жүзеге асырды, бұл ресми түрде жарияланбаған университетті таратуға бағытталған шара болды. Екінші империяның келуімен бұл термин Наполеон III империясы мен оның алдыңғысы арасындағы байланысты көрсету үшін қайта пайда болды. Дегенмен, бұл термин көбінесе Франция университетіне (империялық емес) қатысты қолданылды. Бірақ Үшінші республика бұл терминнің маңызын жоғалтуға үлкен үлес қосты, өйткені 1896 жылғы 10 шілдедегі заң (Луи Лиард заңы деп белгілі) 1893 жылғы 28 сәуірдегі заң бойынша әр академияда құрылған «корпус факультеттеріне» заңды тұлға мәртебесін берді және оларға университеттер деген ат берді. Әр академияда университет болды және «Франция университеті» термині, жалпы алғанда, мағынасын жоғалтты. Дегенмен, бұл термин сақталды, әсіресе 1948 жылғы 10 шілдедегі №48 1108 қаулысында, азаматтық және әскери қызметкерлердің мәртебесі туралы.