Кіріспе

Фламанд суретшісі

17 ғасырдағы суретші Корнелис де Вос (1584 – 9 мамыр 1651) – фламанд суретшісі, суретші және өнер сатушы. Ол Антверпендегі жетекші портрет суретшілерінің бірі болды және әсіресе балалар мен отбасылардың нәзік портреттерімен танымал. Ол тарих, діни және тұрмыстық суреттер сияқты басқа жанрларда да жетістікке жетті. Ол Рубенспен үнемі бірлесіп жұмыс істеді.

Өмір

Ол Антверпенге жақын Хюльст қаласында, қазіргі Нидерландтың Зеландия провинциясында дүниеге келген. Балалық шағы туралы көп мәлімет жоқ. 1596 жылы әкесі отбасымен бірге Антверпенге көшіп келді. Корнелис және оның кіші ағалары Пол мен Ян (немесе Ханс) аса танымал емес суретші Дэвид Ремейдің (1559–1626) оқушылары болды. 1599 жылы де Вос Ремейдің шәкірті ретінде, ал 1604 жылдың 8 мамырында – бас көмекшісі ретінде айтылады. 1604 жылдың 29 сәуірінде де Вос Антверпен қалалық кеңесіне саяхаттауға рұқсат беру туралы өтініш жасады. Бұл, шетелде білім алуды қалаған суретшілер үшін қажетті процедура еді. Жас суретшінің қаладан шығып, шетелде оқығаны белгісіз. Де Вос 1608 жылы 24 жасында Сент-Люк гильдиясына қосылды. 1616 жылы Антверпен азаматы болғанда, ол өзінің кәсібін өнер сатушы деп көрсетті. Корнелис де Вос 1617 жылдың 27 мамырында пейзаж суретшісі Ян Вильденстің жарты қарындасы Сусанна Кокке үйленді. Олардың алты баласы болды. Оның әпкесі Маргарета танымал жануарлар суретшісі Франс Снайдерске тұрмысқа шықты. Бұл некелер де Востың Антверпеннің көркем өміріндегі беделін нығайтты. Суретші ретінде қарбалас жұмыс істеген кезеңде де Вос өнер сатумен айналысып, сонымен қатар негізінен Испанияға экспортқа арналған туындылар жасады. Корнелис де Вос 1635 жылы Габсбург Нидерландының жаңа губернаторы, кардинал-инфант Фердинандтың Антверпенге салтанатты кіруіне арналған безендіру жұмысына қатысқан суретшілердің бірі болды. Бұл жобаның басшысы Рубенс еді. Де Вос Рубенстің эскиздері бойынша декоративтік суреттер салды. Меирдегі жеңіс аркасын безенген және сақталған кесілген суреттердің бірі (Юпитер мен Юнона, Антверпендегі Корольдік Көркемсурет мұражайы) де Востың шеберханасына жатқызылады. 1636–1638 жылдары Рубенс шеберханасы Испания королі Филипп IV-нің Мадрид маңындағы Торре-де-ла-Парада аң аулау павильонын мифологиялық безендірулермен безендіруге үлкен тапсырыс алды. Бұл жоба үшін де Вос, Рубенстің шәкірттерінің қатарында, Рубенстің майлы эскиздерінен декорациялар жасады. Оның жеке стилінің ерекшеліктері – боялған денелердің айқын пластикалық бейнесі және жарықтардың сезімталдығы.

Портреттер

Де Вос жеке және топтық портреттер салуда ең үлкен жетістікке жеткен, және осы жанрда өзінің ерекше стилін қалыптастырды. 1621 жылы Антоний ван Дайк Англияға кеткеннен кейін, ал Рубенс дипломатиялық және көркемдік миссиялармен Антверпеннен жиі кеткен кезде, де Вос Антверпеннің жоғары буржуазиясы мен аристократиясының басты портретшісіне айналды. Екі үлкен баласы – Магдалена мен Ян Баптисттің портретінде де Вос оларды алыстан емес, көрерменнің жанына, кеңістігіне жақын суреттейді. Магдалена иығынан кері қарап, көрерменді шақыратын сияқты, ал Ян Баптист басын еңкейтіп, көрерменге тікелей қарайды. Оның аяқтары созылған, аяқ киімдерінің табандары көрініп тұр. Де Вос көптеген портреттерінде суреттелеткен адамдарға символдық мағынасы бар жемістерді қосып суреттеген. Магдалена екі баланың портретінде оң қолында вишня, сол қолында персик ұстап тұр. Персик пен вишня – жастық пен құнарлылықтың символы. 1624 жылдан бастап Корнелис де Вос қалың жағылған бояулардан бас тартып, жеңілдетілген стильде сурет салуға көшті және фонға пейзаждар қоса бастады. Бұл өзгеріс, әдетте, Рубенстің ықпалымен болды. Шамамен 1630 жылдан бастап оның композициялары көлемділік эффектісінен айырылып, кейіпкерлер кеңістікте одан да реалистік бейнеленді. Пейзажға да көбірек назар аударылды, мимикалар күшейді, ал фондағы архитектуралық элементтерге көбірек мән берілді. Бұл өзгерістер заманауи барокко стиліндегі дамулармен сәйкес келді. "Шатыр астындағы ойыншылар мен куртизандар" (Musée de Picardie) атты ойыншылар тақырыбындағы тағы бір туынды, Стокгольмдегі жұмысына ұқсас болғандықтан де Восқа жатқызылады. Бұрын бұл картина Караваггионың француз ізбасары Валентин де Булоньеге тиесілі деп есептелген. "Бекгамон ойыны" (шамамен 1630 жыл, Musée Boucher de Perthes) атты бекгамон ойнаушыларын бейнелейтін тағы бір жанрлық композиция Корнелис де Восқа жатқызылады.

Ынтымақтастықтар

Корнелис де Вос сол кездегі Антверпенде кең таралғандай, көптеген суретшілермен бірлесіп жұмыс істеді. Ол қайын інісі Франс Снайдерстің табиғат көріністеріндегі қосымша элементтерді суреттеді, ал оның ағасы Пол және Франс Снайдерс өз жұмыстарында жемістерді, жануарларды, күміс заттарды және қару-жарақтарды бейнеледі. Тағы бір қайын інісі Ян Вильденс көптеген жұмыстарында пейзаждар жасауға көмектесті. Де Вос 1630 жылдары Рубенс шеберханасының ірі тапсырыстарында Рубенске көмектесті. Ол Рубенс үшін Кардинал Инфант Фердинандтың салтанатты кіру рәсіміне арналған жұмыста жұмыс істеді, онда Рубенстің эскиздері бойынша он екі патшалық портретті суреттеді. 1636-1638 жылдары ол ағасы Пол және көптеген басқа антверпендік суретшілермен бірге Мадрид маңындағы Испанияның Филипп IV-нің аң аулау резиденциясы – Торре-де-ла-Параданы безендіруге көмектесті. Корнелис Торре-де-ла-Парада сериясы үшін мифологиялық сюжеттерде төрт картина ұсынды: «Бахустың жеңісі», «Венераның тууы», «Аполлон және Питон», «Аполлоннан қашқан Дафна». Бұл туындылар қазір Прадо мұражайының қорында сақтаулы. Олар Рубенстің эскиздері негізінде жасалған, ол да сақталған. Бұл Рубенстің эскиздерін Корнелис де Востың аяқтаған жұмыстарымен салыстыруға мүмкіндік береді. «Бахустың жеңісі» картинасында Де Востың бояу жағу әдісі Рубенстің эскизіндегідей күшті және еркін емес. Де Востың бейнелеген бет-әлпеттері де эскиздегіден гөрі азырақ көркемдік және драматизмге толы. Де Востың 1630 жылдардағы Рубенспен бірлескен жұмыстары оның стиліне әсер етпеген сияқты, бірақ оның техникасына әсер етті.