Еском шіркеуі: Англо-саксон дәуірінен жеткен ескерткіш

Кіріспе

Эскомб шіркеуі – Англия шіркеуінің Эскомб ауылындағы, Дарем округінде орналасқан қатарлық шіркеуі, шамамен Бишоп Оклендтің батысында. Бұл Англиядағы ең көне англосаксон шіркеулерінің бірі және Англияда сақталған төрт толық англосаксон шіркеуінің бірі, қалғандары – Сент-Лоуренс шіркеуі (Брэдфорд-он-Эйвон), Гринстед шіркеуі және Барлық Әулиелер шіркеуі (Бриксворт). Шіркеу I санаттағы ескерткіш болып табылады.

Англосаксон тілдері

Шіркеу шамамен 670-675 жылдары, бұл аймақ Англияның Нортумбрия Корольдігінің құрамында болған кезде салынған. Көптеген тастар жақын орналасқан Виновия (Бинчестер) римдік бекінісінен алынған. Оңтүстік кіреберісінің қабырғасында 7- немесе 8-ғасырдың басында жасалған күн сағаты орналасқан, ал солтүстік қабырғасында «LEG VI» (Алтыншы легион) деген жазуы бар, қайта қолданылған римдік тас бейнеленген. Күн сағатының үстінде жануардың басын бейнелейтін англосаксондық рельеф орналасқан. Беде (шамамен 673-735 жж.) бұл шіркеу туралы ештеңе айтпағандықтан, кейбіреулер оның Беденің өлімінен кейін салынғанын болжайды. Дегенмен, ол тек өзі жазған оқиғалармен байланысты шіркеулерді ғана атаған. Кеме пропорциялары әдеттегідей англосаксондық: тар және биік. Ғибадатхана тіктөртбұрышты. Шіркеу ірі, дөңгеленбеген, шаршыланған тастардан салынған, әсіресе үлкен бұрыштармен, олардың көпшілігі 2 футқа (1 метрге) дейін биік, ал ұзындығы 3 футтан (1 метрден) 4 футқа (1 метрге) дейін жетеді. Ғимараттың ерте сипаты және Нортумбриядағы басқа ерте туындылармен ұқсастығы оның 650 және 800 жылдар аралығында салынғанын көрсетеді. Ішкі кеңістігі 43 фут (13 метр) ұзындықта және 14 фут (4 метр) енді. Оның қабырғалары 2 фут (1 метр) қалыңдығында және шамамен 23 фут (7 метр) биіктігінде. Ғибадатхана 10 фут (3 метр) шаршы. Ғибадатхана аркасының ені 5 фут (2 метр), ал шыңы кеме еденінен 15 фут (5 метр) биіктікте. Ішкі жағынан ең ерекше белгісі – биік, тар ғибадатхана аркасы. Арканың оңтүстік тірегі Адриан қабырғасындағы Честер римдік бекінісінің қақпасындағы тіректерді еске салады. Бұл Эскомбта қолданылған тастар Бинчестерден әкелінген деген теорияны күшейтеді. Көптеген тастарда римдік өңдеу іздері бар, бұл англосаксондық шіркеулерде жиі кездеседі. Ғибадатхана аркасы әдеттегі римдік пішінде: биік, массивті тас тіректері, қарапайым, қисайған тіректер және дәл кесілген, радиалды волюттары бар. Бұл англосаксондықтар әдетте жасаған радиалды емес волюттардан өзгеше. 1880 жылғы қалпына келтіру жұмыстары кезінде Хексэм мектебіне тән жоғары сапалы, нәзік өрнектелген көлденең біліктердің көптеген фрагменттері табылды. Олар, әдетте, бұрынғы қалпына келтіру жұмыстары кезінде қабырғаларға кіріктірілген.

The church was founded about AD 670–675, when the area was part of the Anglian Kingdom of Northumbria. Much of the stone was taken from the nearby Roman fort at Vinovia (Binchester). On the gable of the south porch is a 7th or early 8th Century sundial, and on the north wall is a reused Roman stone with the markings "LEG VI" (Sixth Legion) set upside down. Above the sundial projects an Anglo Saxon relief of an animal's head. Because Bede (circa AD 673–735) did not mention the church, some have argued that it was not built until after his death. However, he only named churches which were associated with events he recorded. The proportions of the nave are typically Anglo Saxon: narrow and tall. The chancel is rectangular. The church is built of large roughly dressed, squared stones, with particularly large quoins, many of which are up to 2 feet (1 m) high and between 3 feet (1 m) and 4 feet (1 m) long. The early character of the building and its similarity to other early work in Northumbria are consistent with it having been built between AD 650 and 800. Internally the nave is 43 feet (13 m) long by 14 feet (4 m) wide. Its walls are 2 feet (1 m) thick and about 23 feet (7 m) high. The chancel is 10 feet (3 m) square. The chancel arch is 5 feet (2 m) wide and its apex is15 feet (5 m) above the floor of the nave. Internally the most notable feature is the tall, narrow chancel arch. The southern impost of the arch is reminiscent of those in a gateway of the Roman fort at Chesters on Hadrian's Wall. This strengthens the theory that stones used at Escomb were brought from Binchester. Many of the stones show Roman tooling, which is common in Anglo Saxon churches. The chancel arch is of typical Roman form, tall with massive stone jambs, simple chamfered imposts and precisely cut, radial voussoirs. It is unlike the non radial voussoirs that the Anglo Saxons typically made. In the restoration of 1880 were found a number of delicately carved fragments of cross shafts of the high quality commonly assigned to the Hexham school. They were found built into the gables, presumably during earlier restorations.

Готика және кейінгі

Белгісіз күні шатырдың етегі көтерілді. Қазір ғимараттың екі басында да қабырғалы шатыр бар. 13 ғасырда қарапайым готикалық терезелер қосылды, ал 14 ғасырда оңтүстік кіреберіс салынды. 19 ғасырда қосымша терезелер орнатылып, кіреберіске жаңа есік қойылды. Англо-саксон шіркеуі 65 адамға ғана сыйыды, ал 19 ғасырда Эскомб халқы одан асып кетті. 1863 жылы шіркеудің жанында жаңа шіркеу, Сент-Джон шіркеуі салынды. Содан кейін англо-саксон шіркеуі тез бұзыла бастады. 1867 жылы шатырының бір бөлігі құлады. Ол 1875-80 жылдары Р.Дж. Джонсонмен 500-550 фунт стерлинг аралығында қалпына келтірілді. 1880 жылдың қазан айында Дурхэм епископы Джозеф Лайтфут келіп, жаңарту аяқталуын белгілеу үшін қызметте уағыз оқыды. Бірақ ғимаратта жылыту немесе жасанды жарық болған жоқ, содан кейін жыл бойына, маусымнан тамызға дейін тек бірнеше қызмет үшін ғана пайдаланылды. 1904 жылы шатырдың жағдайы қайта нашарлады. 1920 жылдары шіркеу қайтадан шіркеуді қалпына келтіру үшін ақша жинады, ал 1927 жылдың 1 маусымында Дурхэм епископы Хэндли Муль жұмыстың аяқталуын белгілеу үшін шіркеуде Евхаристияға төрағалық етті. Шіркеуде электр жарығын орнату туралы алғашқы жазба 1940 жылға дейін сақталып қалды. 1944 жылы газды жылытумен бірге қайтадан ұсынылды. Бірақ Епархиялық кеңес комитеті қарсылық білдірді және Дурхэм епархиясы бұл жұмысқа рұқсат бермеді. Жылыту және жарықтандыру 1950 жылы тағы да талқыланды, бірақ орнатылмады. 1959 жылы жаңа викарий, пастор Генри Ли, шіркеуге тағайындалды. 1960 жылы шіркеу ғимаратты жөндеуге келісті, ал Ли онда жазғы қызметтерді қайта бастады. Сэр Альберт Ричардсон архитектор жоба дайындады, ал 1962 жылы шіркеу және епархия оны қабылдады. Жоспар енді электр жарығы мен жылытуды, сондай-ақ жаңа алтарь мен басқа да жиһаздарды орнатуды көздейтін. Жаңарту мен жаңғырту құны 6500 фунт стерлинг деп бағаланды. Тарихи шіркеулерді сақтау қоры қорға 500 фунт стерлинг салды. 1963 жылы, бір ғасыр бұрын ғана аяқталған Сент-Джон шіркеуі тексерілді және 6500 фунт стерлингке бағаланған жөндеу жұмыстары қажет екені анықталды. Бірақ шіркеуге келушілер азайды, сондықтан Епархиялық пасторлық комитет Эскомбтың екі шіркеуін де қалпына келтірудің қажеті жоқ деп шешті. Ол англо-саксон шіркеуі тағы бір рет приход шіркеуі болуы керек деп шешті, ал Сент-Джон шіркеуі бұзылып, қиратылуы керек. Ли бұл ұсыныстан бас тартты, бірақ 1964 жылы ол зейнетке шықты, ал епархия өмір сүруді тоқтатты және ауылдық декан жауапты діни қызметкер болып тағайындалды. 1967 жылы англо-саксон шіркеуін қалпына келтіру басталды, 1969 жылдың желтоқсанында ол приход шіркеуіне айналды, ал 1971 жылы Сент-Джон шіркеуі бұзылды.

At an unknown date the eaves were raised. The nave now has a crow stepped gable at each end. Some simple Gothic windows were inserted in the 13th century and the south porch was built in the 14th century. In the 19th century more windows were inserted and a new door was installed in the porch. The Anglo Saxon church seated only 65 people, and in the 19th century Escomb's population outgrew it. In 1863 a new parish church, St John's, was completed next to the vicarage. Thereafter the Anglo Saxon church quickly fell into disrepair. By 1867 it had lost part of its roof. It was restored in 1875–80 by RJ Johnson at a cost of between £500 and £550. In October 1880 Joseph Lightfoot, Bishop of Durham, came and preached at a service to mark the completion of the restoration. But the building had no heating or artificial light, and thereafter was used for only a few services a year, from June until August. By 1904 the roof was again in poor condition. In the 1920s the parish again raised money to restore the church, and on 1 June 1927 Handley Moule, Bishop of Durham presided at the Eucharist in the church to mark completion of the work. The first surviving record of a proposal to install electric lighting in the church dates from 1940. In 1944 it was proposed again, along with gas heating. But the Diocesan Advisory Committee objected and the Diocese of Durham did not grant a faculty for the work. Heating and lighting were discussed again in 1950, but not installed. In 1959 a new vicar, Rev. Henry Lee, was appointed to the parish. In 1960 the parish agreed to refurbish the building and Lee resumed summer services in it. The architect Sir Albert Richardson prepared plans and in 1962 both the parish and the diocese accepted them. The plan was now for electric lighting and heating to be installed, along with a new altar and other furnishings. The cost of restoration and modernisation was estimated at £6,500. Historic Churches Preservation Trust donated £500 to the fund. In 1963 St John's church, completed only a century earlier, was inspected and found to need repairs estimated to cost £6,500. But church attendance had declined, so the Diocesan Pastoral Committee decided that restoring both of Escomb's churches was not justified. It decided that the Anglo Saxon church should once again be the parish church, and St John's should be deconsecrated and demolished. Lee refused the proposal, but in 1964 he retired and the diocese suspended the living and the rural dean was made priest in charge. In 1967 restoration of the Anglo Saxon church was begun, in December 1969 it reverted to being the parish church, and in 1971 St John's was demolished.