Кіріспе
Ең кіші баланың жалғыз мұрагер ретіндегі дәстүрі Альтимогенютура, сондай-ақ постремогенютура немесе кіші құқық деп аталады, бұл ата-ананың байлығы немесе лауазымында ең соңғы туған балаға артықшылық беруді көздейтін мұрагерлік тәсілі. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл тәсіл тұңғыштықтан (бірінші туғанның жалғыз мұрагер болуы) немесе бөлісті мұрагерлік (мүліктің балалар арасында бөлінуі) тәсілінен гөрі әлдеқайда сирек кездеседі.
Ultimogeniture, also known as postremogeniture or junior right, is the tradition of inheritance by the last born of a privileged position in a parent's wealth or office. The tradition has been far rarer historically than primogeniture (sole inheritance by the first born) or partible inheritance (division of the estate among the children).
Артықшылықтары мен кемшіліктері
Ең кіші балаға "ошақты сақтау", ата-аналарға күтім жасау және үйде қалу міндеті жүктелген жағдайда, ал үлкен балалардың әлемде жетістікке жетіп, өздерін асырауға уақыты мен мүмкіндігі болғанда, соңғы туғанды мұрагерлікке тарту орынды болуы мүмкін. Жүйенің бір түрінде үлкен балалар жас кезінде, мысалы, үйленіп, өз отбасын құрғанда жер және жылжымалы мүліктің үлесін алған болуы мүмкін. Соңғы туғанды мұрагерлікке тарту қарт билеушілер мен мүлік иелерінің мүлкіне де қолданылуы мүмкін, олардың балалары ересек болғандықтан, мұраны алуға дайын болуы мүмкін. Соңғы туғанды мұрагерлік туралы шарттарды елемеуден пайда көретіндер, басқа мұрагерлік заңдарымен салыстырғанда, оны іске асыруға көбірек мүмкіндік алады. Мысалы, аға буынды мұрагерлік дәстүрінде кіші бауырлар осы дәстүрді айналып өте алса, пайда көреді; аға бауырлардың болса, өз мұрагерлік талаптарын нығайту үшін билік, байлық, тәжірибе және бедел алуға көбірек уақыты мен мүмкіндігі болады. Соңғы туғанды мұрагерлік дәстүрінде аға бауырлар, әсіресе тиісті жыныстың тұңғышы, дәстүрді бұзуға қатты ынталандырылады және оған көбірек мүмкіндік алады, әсіресе егер аға буынды мұрагерлік мәдени тұрғыдан таныс болса. Бұл мәжбүрлеу, өлтіру, бауырмалдық немесе тіпті әке өлтіру арқылы мұрагерлік тізбегінде өзін жоғарылату арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Бұл аға буынды мұрагерлік дәстүрінің неліктен соңғы туғанды мұрагерліктен гөрі көбірек таралғанын түсіндіруі мүмкін.
Пайдалану үлгілері
Әлемдегі көптеген халық фольклорындағы дәстүрлерде ең кіші балалары болған маңызды тұлғалар кездеседі, бірақ олардың мағынасы әртүрліше түсіндіріледі. Киелі кітаптағы бірнеше маңызды кейіпкерлер – Ысқақ, Яқуб және Давид сияқты – ең кіші ұл немесе қыз ретінде сипатталған. Бұл факті ғалымдардың кейбіреулерін еврейлер арасындағы ең кіші балаға мүлік берудің ежелгі дәстүрі болған деген тұжырымға жеткізді, бірақ мұндай мұрагерлік тәртібі сақталған мәтінде қолданылмайды. Фрейзердің еңбегінде былай делінген: «Гесиод, Теог. 132 және одан кейінгі беттерде Крон ең кіші бала ретінде сипатталған. Оның орнын басып алған Зевс та отбасының ең кішісі болғандықтан (Гесиод, Теог. 453 және одан кейінгі беттерде), ежелгі гректер мен олардың ата-бабаларында мұрагерлік ең кіші балаға берілу арқылы реттелген болуы мүмкін». Англияда ең кіші ер балаға мүлік беру (аталық түпкілікті мұрагерлік) «Бороу ағылшын» деп аталды, себебі бұл тәжірибе бұрынғыдағы бірнеше ағылшын қалаларында қолданылған. Бұл тәртіп тек өсиетсіз қайтыс болғандарға қатысты және көбінесе, егер ұлы болмаса, кіші ағасы да мүлікке ие болатын. Көбінесе бұл практика кіші қызға, әпкеге, тәтеге және т.б. қатысты. Оның пайда болуы туралы көп пікір бар, бірақ тұңғыш ұлға мүлік беруді қалайтын нормандықтар оны саксондық мұра деп есептеді. 1327 жылғы сот ісінде бұл Ноттингем қаласындағы ағылшын бургысының тәртібі екені, бірақ қаланың «француздық» ауданында қолданылмағаны анықталды. Бұл дәстүр Англияның көптеген ауылдық аймақтарында да кездесті, онда жерлер меншікпен ұсталды. Бұл сондай-ақ Хэмпшир, Суррей, Миддлсекс, Саффолк және Сассекс округтеріндегі иеліктерде де қолданылды, онда иеліктің әдет-ғұрыптары мұрагерліктің түпкілікті формасы екенін көрсетеді. Германияның Саксен-Альтенбург герцогтігінде жерлер дәстүр бойынша ең кіші ұлына берілетін, ол ағаларын шаруа ретінде жұмысқа тартатын. Үндістандағы Мегалая штатындағы хаси халқы аналық түпкілікті мұрагерлік жүйесін қолданады, онда мүлік дәстүр бойынша ең кіші қызға беріледі. Мүліктің бір бөлігі бауырлар арасында бөлініп берілсе де, ең үлкен үлесі, соның ішінде «аталардың ошағы» кіші қызға (ка хаддух) беріледі, ол қартайған ата-анасы мен үйленбеген бауырларын күтуге міндетті. Сондықтан, кіші қызға үйлену uxorilocal болып табылады, ал басқа бауырларына үйлену neolocal болып табылады. Оңтүстік Үндістандағы Керала штатындағы Малабар сириялық христиан қауымы арасында бұл практика ең кіші ұлға ата-баба үйін (таравад) және оған іргелес жерді беруден тұрады, ол қарт ата-анасын күтуге міндетті. Оның ағалары да мүліктің бір бөлігін алады, бірақ бөлек тұрады. Қыздарға жомарт қалыңдық беріледі, бірақ дәстүр бойынша олар мүлік мұрагерлік құқығына ие болмайды. Моңғолдарда әр ұл үйленген кезде отбасы малдарының бір бөлігін алатын, үлкен ұлдары кішілерінен көбірек алатын, бірақ аталық орын ең кішісіне малдың үлесімен бірге берілетін. Сол сияқты, әр ұл отбасының лагерь құруға арналған жерлері мен жайылымдарының бір бөлігін мұраға алатын, үлкен ұлдары кішілерінен көбірек алатын, бірақ отбасының шатырынан алыс жерде. (Отбасылық бірліктер көбінесе жақын ынтымақтастық үшін жеткілікті жақын болып қалатын, бірақ үлкен отбасылар бірнеше ұрпақтан кейін сөзсіз тарап кететін.) Сол сияқты, Шыңғыс ханның Моңғол империясы оның төрт ұлы арасында бөлінді, бірақ моңғол отаны оның ең кіші ұлы Толуиге берілді. Солтүстік Бірма мен Оңтүстік Қытайдың Качин халқы үлкен ұлдарына ересек болғаннан кейін басқа жерге көшуді қалайды, бұл кіші ұлды отбасылық мүлікті мұра етуге қалдырады. Қытайдың оңтүстігіндегі Дай халқы бамбуктан жасалған үйлерін отбасының ең кіші ұлына мұра етеді, бұл үлкен балалардың ата-анасынан бөлек өмір сүруін талап етеді. Борнхольм аралы 1773 жылғы заңда түпкілікті мұрагерлікті ресми мойындады. Бұл тәртіп 1887 жылы жойылды.