Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чукчи мифологиялық тіршілік түрі
Type of Chukchi mythological being
Ке'лет (жекеше ке’ле) – чукчи мифологиясындағы зұлым рух немесе огре, сондай-ақ кейде Реккенит деп те аталады.
Ke'let (singular ke’le) are a type of evil spirit or ogre in Chukchi mythology, also sometimes known as Re'kkenit.
Түрлері
Кейде барлық рухтар ke'let деп аталатын, бірақ көбінесе бұл сөз зұлым рухты білдіреді, ал игі рухтар va'irgin ("жан") деп аталады. Бұл термин Чукчи мифологиясы мен фольклорындағы түрлі жандарды қамтиды. Әртүрлі контекстерде "ке'лет" шаман шақырған рухтарды, өлім мен аурудың бейнесін, немесе басқа мәдениеттердегі алыптарға ұқсас каннибалдық жандарды көрсетеді. Осы түрлердің арасында байланыс болған. "Ке'лет" термині өзендер мен көлдердің нимфа сияқты табиғат рухтарын да білдіруі мүмкін. Манфред Луркер бұл атауды "Ке’летс" деп беріп, оны "иттермен бірге адамдарды қуалайтын өлім демоны" деп сипаттаған. Атаудың жазылуы және оны еркек демон ретінде бейнелеу басқа дереккөздермен сәйкес келмейді.
Sometimes all spirits were known as ke'let, but generally the word refers to an evil spirit, while benevolent spirits are called va'irgin ("being"). The term can refer to various kinds of beings in Chukchee mythology and folklore. In various contexts, "ke'let" referred to spirits summoned by shamans, personifications of death and disease, or cannibal giants similar to ogres in other cultures. There was overlap between these different types. The term ke'let could also be used for the nymph like nature spirits of rivers or lakes. Manfred Lurker rendered the name as “Ke’lets” and called it “a demon of death” which “hunts men down, accompanied by dogs.” The spelling of the name and the depiction as a singular, male demon do not match any other sources.
Адам жегіштер
Ке'леттер көбінесе Чукчи халық ертегілерінде адам жейтін алыптар ретінде бейнеленеді. Олардың арасында еркек және әйел Ке'леттер бар, екеуі де адам етін жеуді ұнатады. Басқа мәдениеттердегі огрелер сияқты, оларды да шапшаң ойлайтын адамдар көбінесе алдап жібереді. Ке'леттердің жер астынан немесе аспандағы бөлек әлемнен келгені айтылады, бірақ теңізден емес. Кейде Ай, Ке'леттің Күні деп есептеледі. Олар өрістегі усақ-түйек жерлерде тұрады, саяхатшыларға шабуыл жасайды немесе құрбандар табу үшін адамдардың ауылдарына барады. Олар адамдар сияқты қоғамда өмір сүреді, бірақ адамдарды "кішкентай иттіктер" деп атайды. Ішкі органдарды, әсіресе бауырды жеуді жақсы көреді. Кейбір әңгімелерде олардың кішкентай, қара түсті итттері болады, олар мырзаларына адам үйлерінен жандарды әкеліп береді. Ке'леттер мен олардың итттері мөлшерін өзгерте алады. Бір әңгімеде Ке'леттер тобы отты тыныс алатын бұғыларды ұстаған.
Ke'let often appear as cannibalistic giants in Chukchi folktales. There are both male and female Ke'let, all of whom enjoy eating human beings. Like ogres in other cultures, they are often outwitted by fast thinking humans. Ke'let are said to come from underground or from a separate world in the sky, but never from the sea. Sometimes the Moon is considered the ke'le's Sun. They live in isolated places in the wilderness and prey on travelers, or they visited human villages to find victims. They live in a society similar to human beings, except that they hunt humans, whom they call "little seals." They enjoy eating internal organs, particularly livers. In some accounts, they have dogs which are small and black, and which fetch souls from human homes for their masters. Ke'let and their dogs are capable of changing size. In one story, a ke'let group owned fire breathing reindeer.
Өлімнің тұлғалануы
Ке'леттер аурулардың рухтары деп есептелді. Кейбіреулері адам денесіне кіріп, оларды ауырту үшін жидектердің ішіне тығылған. Ал кейбіреулерінің өздеріне тән есімдері болды; жөтел рухы Тегги деп аталды және ақ бұғыны тізгіндей жетелеп бара жатқан қарт кісі ретінде суреттелді.
Ke'let were perceived as the spirits of diseases. Some hid inside berries in order to enter human bodies and make them sick. Some had specific names; the cough spirit was named Te'ggi, and represented as a coughing old man driving a white reindeer.
Оны білген
Re'kkenit (бірлік түрі Re'kken) – Тынық мұхитының жанындағы аймақтарда қолданылатын атау. Олардың өздері, сондай-ақ олардың бұғылары мен итттерінің тек бір ғана көзі болады, ал олар түтін мен отты демдейді. Олар шаштарын тым ұзын өсіреді және жеңдері жерге сүйрелетін ұзын киімдер киеді. Олар жер астында тұрады және қызыл каноэлермен адамдарды желіге түсіріп аулайды. Басқа аймақтарда реккен – үлкен құлақты, аюға ұқсас құбыжық.
Re'kkenit (singular form is Re'kken) is the term used in areas near the Pacific. They, as well as their reindeer and dogs, have only one eye, and they breathe smoke and fire. They wear their hair extremely long and have long sleeves which trail on the ground. They live underground and go hunting in red canoes to catch men in nets. In other areas, a re'kken is a large eared, bear like monster.