Кіріспе

Исландиядағы дін

Исландиядағы ислам – азшылық діні. Pew Research Center мәліметінше, Исландиядағы мұсылмандардың саны 10 мыңнан кем, ал ресми статистика бойынша бұл көрсеткіш 1300-ден төмен, немесе 385 230 жалпы халықтың 0,33% құрайды. 2011 жылы исландиялық мұсылмандар "Әл-Жазира" телеарнасының назарына ілікті; арна Исландия мен Жаңа Зеландиядағы мұсылмандар туралы деректі фильм түсіруді жоспарлады. "Әл-Жазира" Рамазан айының жоғары ендікте қалай тойланатынына қызығушылық танытты, онда күнсіз түндер мен күннің 24/7 жалғаруы көптеген мұсылман елдерімен салыстырғанда ерекше ұзақтықта болуы мүмкін.

Тарих

Исландияның мұсылмандық дереккөздердегі ең ерте кездесуі Мұхаммед әл-Идрисидің (1099–1165/66) еңбектерінде, оның танымал «Рогерия тақтасында» тіркелді, онда Исландияның Солтүстік теңіздегі орналасқан жері айтылған. Викингтердің қашықтықтағы сауда және шабуыл желілерінің арқасында түрлі исландиялықтар, мысалы, норвегтер Рёгнвальд Кали Колссон немесе Харальд Хардрада орта ғасырларда мұсылман әлемімен тікелей қарым-қатынасқа түскен болуы мүмкін; ал жанама байланыстар Исландияда және викингтер әлемінде кеңінен табылған араб монеталарымен куәландырылған. Шамамен 1000 жылы Исландия христиан дініне енгеннен кейін, кейбір исландиялықтар діни саяхат арқылы ислам әлемімен танысты, мысалы, Иерусалимге, абат Никулас Бергссонның «Leiðarvísir og borgarskipan» еңбегінде сипатталғандай. 13-ғасырдың соңынан бастап, ислам әлемінің фантастикалық бейнесі ортағасырлық исланд романтикасында басым болып көрінеді, оған Крест жорықтарының ықпалымен дамыған континенттік әңгімелер шабыттандырған. Бұл бейне ислам әлемін көбінесе «кәпір» деп сипаттайды және ортағасырлық Батыста кең таралған ислам туралы бұрыс түсініктерді қайталайды, бірақ мәтіннен мәтінге айтарлықтай өзгереді, кейде ислам әлемін зор байлықпен, даналықпен немесе рыцарлықпен байланыстырады. Романтика исландиялықтарға исламды пост-ортағасырлық кезеңде де зерделеуге мүмкіндік берді, мысалы, Йон Оддссон Хялталиннің 18-ғасырлық «Fimmbræðra saga» романтикасында дәстүрлі әңгімелеуді континенттік Оқығандықпен үйлестірді. Мұсылмандардың Исландияға келгенінің ең ерте белгілі мысалы, 1627 жылы болды, осы жылы голланд мұсылман Ян Янссон және оның Барбариялық қарақшылары Исландияның, оның ішінде оңтүстік-батыс жағалауының, Вестманнайярдың және шығыс фиордтарының бір бөлігіне шабуыл жасады. Бұл оқиға исланд тарихында «Tyrkjaránið» («Түрік шабуылы») деп белгілі. Шамамен 400–800 исландиялық құлдыққа сатылған. Ислам исланд мәдениетінде 1970-ші жылдардан бастап кеңіректе тарала бастады, оның бір бөлігі ислам әлемінен келген иммиграция (мысалы, Салман Тамими) арқылы, екінші бөлігі исландтықтардың саяхаттары кезінде ислам мәдениетімен танысуының нәтижесінде болды (мысалы, Ибрагим Сверрир Агнарссон). Кейбір иммигранттар өз еркімен келді, ал басқалары, Косоводан келген топтар сияқты, босқындар ретінде келді. Құран алғаш рет 1993 жылы исланд тіліне аударылды, ал 2003 жылы түзетілген нұсқасы жарық көрді.

Демография

Салман Тамими 1971 жылы Исландияға келгенде, онда шамамен жеті мұсылман болған деп есептейді. Ал 2013 жылға қарай,

"Исландия мұсылман қауымдастығы" (Félag múslima á Íslandi) 465 мүшеден тұрады. "Исландия ислам мәдени орталығы" (Menningarsetur múslima á Íslandi) 305 мүшесі бар. Исландияда туған мұсылмандардың бірінші буыны, шамасы, Салманның өзінің балаларынан бастау алған, мысалы, Юсеф Инги Тамими (1988 ж.т.). Исландияның мұсылман халқы әртүрлі шығу тегінен: араб әлемінде, Албанияда, Босния және Герцеговинада, Африкада және Исландияда туған адамдарды қамтиды.

Исландия мұсылман қауымдастығы

Исландия мұсылман қауымдастығы (Félag múslima á Íslandi) 1997 жылы палестиналық иммигрант Салман Тамими құрды және 25 ақпанда ресми түрде танылды. 2010 жылдан бері төрағалық Ибрагим Сверрир Агнарсон жүзеге асырып келеді. 2014 жылғы мәліметтер бойынша, қауымдастықта 465 мүше бар. Олардың жартысынан астамы Исландияда туған, ал шамамен 40-50-і мұсылман емес ата-аналардың отбасында дүниеге келген. Қауым әртүрлі ұлттан құралғандықтан, дұғалар араб тілінде оқылса да, ағылшын және исланд тілдері де кеңінен қолданылады. Қауымдастық араб және исланд тілдерінде тұрақты түрде курстар ұйымдастырады. Сенбі күндері әртүрлі жастағы балаларға Құран сабақтары беріледі. Исландияның ислам мәдени орталығы Рейкьявик қаласындағы Скогарлидте орналасқан Ýmishúsið мешітін басқарады.