Кіріспе
Адам анатомиясында жамбас буынының бұлшық еттері жамбастың қозғалысын қамтамасыз етеді. Көптеген қазіргі заманғы анатомистер осы бұлшық еттердің 17-ін анықтайды, бірақ кейде қосымша бұлшық еттер де қарастырылуы мүмкін. Олар көбінесе жамбас буынының айналасындағы орналасуына қарай төрт топқа бөлінеді: жамбас тобы; бүйірлік айналдыру тобы; аддуктор тобы; және илиопсоас тобы.
In human anatomy, the muscles of the hip joint are those muscles that cause movement in the hip. Most modern anatomists define 17 of these muscles, although some additional muscles may sometimes be considered. These are often divided into four groups according to their orientation around the hip joint: the gluteal group; the lateral rotator group; the adductor group; and the iliopsoas group.
Глютеалды топ
Глютеалдық бұлшық еттерге глютеус максимус, глютеус медиус, глютеус минимус және тензор фасция лата жатады. Олар илийдің бүйір бетін жабады. Көп бөлігін жамбас бұлшық еттері құрайтын глютеус максимус негізінен илий мен сакральдан басталып, жамбас сүйегінің жамбас түбіршігіне және илиотибиалдық жолға – жамбастың бүйір жағынан тібікке және фибулаға дейін созылатын берік талшықты тіндердің жолына бекінеді. Глютеус медиус және глютеус минимус илийде глютеус максимустың алдынан басталып, екеуі де жамбас сүйегінің үлкен трохантеріне бекінеді. Тензор фасция лата илийде глютеус максимуспен бірдей бастапқы нүктеге ие және илиотибиалдық жолмен де байланысты.
Адуктор тобы
Адуктор тобына адуктор брейвис, адуктор лонгус, адуктор магнус, пектинеус және грацилис бұлшықтары кіреді. Адукторлардың барлығы жамбас сүйегінен басталып, сан сүйегінің медиалды, артқы бетіне бекітеді, грацилис бұлшықтарының құрамында болмағанда, ол тізе сүйегінің медиалды кондилінің астына бекітеді.
Илиопсоалар тобы
Ілиякус және үлкен соас бұлшықеттері илиопсоастық топты құрайды. Үлкен соас – L1-ден L5-ке дейінгі омыртқа денелері мен аралық дискілерден басталатын, өз сіңірі арқылы илиякусқа қосылатын және сан сүйегінің кіші трохантеріне бекітілетін үлкен бұлшықет. Илиякус иық сүйегінің иық қуысынан басталады. Бұл бұлшықеттер жиынтығын әдетте "илиопсоас" деп атайды.
Бүйірлік ротатор тобы
Бұл топ сыртқы және ішкі обтуратор бұлшықтарынан, пириформис бұлшығынан, жоғарғы және төменгі егіз бұлшықтарынан және quadratus femoris бұлшығынан тұрады. Бұл алты бұлшық илийдің ацетабулумынан немесе одан төмен орналасқан жерден басталып, сан сүйегінің үлкен трохантеріне немесе оның жанына бекінеді.
Басқа жамбас бұлшық еттері
Қосымша бұлшық еттер, мысалы, тік бұлшық ет және тізе бұлшық еті, жамбас буынының қозғалысына белсенді түрде қатысуы мүмкін. Дегенмен, бұл бұлшық еттер негізінен тізеге қозғалыс береді және әдетте жамбас бұлшық еттері деп жіктелмейді. Сопақшелік түймешігінен басталып, тібік/шаныш сүйегіне бекітілетін сопақшелік бұлшық еттері жамбасты созуға көмектесетін күшті моментке ие.
Функция
Бүйірдің қозғалысы бірнеше бұлшық еттің бір уақытта жұмыс істеуімен байланысты. Көптеген бұлшықеттер бір емес, бірнеше түрлі қозғалысқа жауапты болады. Бүйір қозғалыстары анатомиялық терминологияда анатомиялық қозғалыс терминдерін қолдана отырып сипатталады. Кеңірдектің ішкі бетін қарнына жақындату қозғалысы "иілу" деп аталады. Аяқтарды жайып, мысалы, йогадағы лотос позасында, бұл "сыртқа бұрылу" деп аталады, ал кері қозғалысы "ішке бұрылу" деп аталады. Жамбас сүйегі бүйірге қарай жылғанда, жамбас сүйегінің айырылуы орын алады. Жамбас сүйегі орталық сызыққа қарай жылғанда, жамбас сүйегі жиырылады. Бұл қозғалыстарға көптеген бұлшықеттер әсер етеді: Илякустың көмегімен псоас жамбас буынының негізгі иілгіші болып табылады. Пектинус, ұзын, қысқа және үлкен аддукторлар, сондай-ақ тензор фасция латае де иілуге қатысады. Глютеус максимус – негізгі жамбас кеңейткіші, бірақ аддуктор магнустың төменгі бөлігі де рөл атқарады. Адукторлар тобы жамбас adduction үшін жауапты. Ішкі бұрылуды gluteus medius және gluteus minimus, сондай-ақ tensor fasciae latae, ұзын және қысқа аддукторлар және аддуктор магнустың жоғарғы бөлігі жүзеге асырады. Бүйірлік бұрылу тобының әрбір бұлшығы кеңірдектің сыртқа бұрылуына себеп болады. Бұл бұлшықеттерге глютеус максимус және аддуктор магнустың төменгі бөлігі көмектеседі. Бүйір бұлшықеттері тік тұру позын сақтауға да қатысады. Бұл бұлшықеттер иық, мойын, кор, төменгі аяқ бұлшықеттерімен және омыртқаның тіреу бұлшықеттерімен біріктірілген жүйеде жұмыс істейді, бұл жақсы дене күйін сақтау мүмкіндігін қамтамасыз етеді. Бұл бұлшықеттерге gluteus medius және gluteus minimus жатады, олар кеңірдекті айырып тұрады, жамбастың шайқалуын болдырмайды, жамбас деңгейін сақтап, таз аймағын тұрақтандырады және дене орналасуын реттеу үшін адамның салмағын ауыстыру арқылы жалпы дене тұрақтылығын арттырады.
The psoas is the primary hip flexor, assisted by the iliacus. The pectineus, the adductors longus, brevis, and magnus, as well as the tensor fasciae latae are also involved in flexion. The gluteus maximus is the main hip extensor, but the inferior portion of the adductor magnus also plays a role. The adductor group is responsible for hip adduction. Medial rotation is performed by the gluteus medius and gluteus minimus, as well as the tensor fasciae latae and assisted by the adductors brevis and longus and the superior portion of the adductor magnus. Each muscle of the lateral rotator group causes lateral rotation of the thigh. These muscles are aided by the gluteus maximus and the inferior portion of the adductor magnus. Hip muscles also play a role in maintaining the standing posture. These muscles work in an integrated system with muscles of the shoulder, neck, core, lower leg, and supporting muscles of the spine, to provide the ability to stand with good posture. These muscles include the gluteus medius and gluteus minimus which abduct the thigh, prevent swaying of hips, stabilize pelvic region while keeping hips level, and shift an individual's weight in order to adjust body placement to increase one's overall body stability.